Iran-deal

Johnson wil akkoord redden in Trumps favoriete tv-programma

Door Matthijs van Schie - 07 mei 2018

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson gaat proberen Donald Trump ervan te overtuigen niet uit het atoomakkoord met Iran te stappen. Dat doet Johnson waarschijnlijk met een optreden in Fox & Friends, het favoriete tv-programma van de Amerikaanse president.

Johnson brengt een tweedaags bezoek aan de Amerikaanse hoofdstad Washington, waar hij niet spreekt met Trump maar wel met vicepresident Mike Pence en veiligheidsadviseur John Bolton. Ook verschijnt Johnson vandaag, maandag, naar alle waarschijnlijkheid in Fox & Friends, het televisieprogramma waarnaar Trump vaak kijkt.

Wat houdt Iran-akkoord in?

Het verdrag is in 2015 gesloten en geldt als het belangrijkste wapenfeit in het buitenlandbeleid van de regering-Obama. Afgesproken is om de draconische sancties die Iran waren opgelegd te verlichten, mits Iran de ontwikkeling van nucleaire centrales stopzet. Volgens critici worden deze centrales gebruikt voor de productie van kernwapens. Iran ontkent dat. Het akkoord is getekend door Amerika, Frankrijk, Duitsland, Iran, China en het Verenigd Koninkrijk.

Amerika mag onder geen beding uit het atoomakkoord stappen, schrijft Johnson in een ingezonden brief in The New York Times, met als kop ‘Verscheur de Iran-deal niet’. Hij verwijst naar een uitspraak van zijn befaamde voorganger Winston Churchill, die ooit zou hebben gezegd dat democratie ‘de minst slechte regeringsvorm is van allemaal’. Johnson schrijft woorden van gelijke strekking over het atoomakkoord: ‘Zo is het ook met het nucleaire akkoord met Iran dat president Trump nu evalueert. (…) Van alle opties die we hebben om te garanderen dat Iran nooit een kernwapen zal ontwikkelen, biedt deze deal de minste nadelen’.

Naar eigen zeggen is Johnson samen met zijn Europese partners Duitsland en Frankrijk en de Trump-regering bezig met het ‘verhelpen’ van de zwaktes van de deal. Want die zijn er, geeft de Britse minister toe, al legt hij de nadruk op de voordelen. Volgens Johnson zorgen de afspraken ervoor dat het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) kan toezien op eventuele Iraanse werkzaamheden aan kernwapens. ‘Alleen Iran profiteert ervan als we deze restricties opheffen,’ vervolgt hij.

Derk Jan Eppink: Trumps wantrouwen tegenover Iran is terecht

Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat Trump zich daarvan veel zal aantrekken. In januari zei hij al dat het regime een belangrijke oorzaak is van de instabiliteit in het Midden-Oosten, en betichtte hij Teheran van het sponsoren van internationaal terrorisme. Bovendien, beweert Trump, kan Iran ondanks het IAEA-toezicht in het geheim kernwapens blijven ontwikkelen. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zei dat de deal is ‘gebaseerd op leugens’.

Netanyahu kwam met bevindingen waaruit zou blijken dat Iran loog

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is het met hen eens. Hij presenteerde vorige week de bevindingen van de geheime dienst Mossad. Die zou zo’n 500 kilo aan documenten hebben buitgemaakt in een vervallen pakhuis in het zuiden van de Iraanse hoofdstad Teheran waaruit zou blijken dat Iran zijn nucleaire project Amad in het geheim heeft voortgezet. En dat terwijl Iran in 2015, toen het akkoord werd gesloten, had gezegd dat het daarmee al in 2003 was gestopt.

Volgens Netanyahu was het doel van Amad om vijf kernkoppen van 10 kiloton te ontwikkelen die de kracht zouden hebben van ‘vijf Hiroshima-bommen’. Ook presenteerde hij een kaart waarop was te zien op welke plaatsen – vijf woestijnachtige gebieden in Iran – het regime de kernkoppen wilde testen. De conclusie van Netanyahu: Iran heeft gelogen. Van deze presentatie was de buitenlandchef van de Europese Unie (EU) Federica Mogherini overigens niet onder de indruk. Zij noemde de bewijzen die Netanyahu aanvoerde ‘niet overtuigend’.

VN, EU, Merkel en Macron willen akkoord behouden

Net als de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Franse president Emmanuel Macron en de EU wil ook de secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres de Verenigde Staten binnenboord houden. Donderdag waarschuwde hij in een interview met de BBC voor een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten, als Trump op 12 mei besluit uit het akkoord te stappen. ‘We worden geconfronteerd met gevaarlijke tijden,’ aldus Guterres.

De Iraanse president Hassan Rohani waarschuwde de Verenigde Staten. Als zij uit het akkoord stappen, is dat volgens hem een ‘historische vergissing’: hij wil met niemand onderhandelen over de verdediging van zijn land, en zal ‘zoveel wapens, raketten en faciliteiten ontwikkelen als we nodig hebben’. Aanpassing van het akkoord – waar Amerika en de Europese landen op uit zijn – is volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif niet mogelijk.

De Israëlische premier Netanyahu zegt dat hij niet uit is op oorlog, maar dat hij de strijd niet schuwt. ‘We willen geen escalatie, maar we zijn klaar voor alle scenario’s.’

Uit het weekblad: In discussies over Iran is het Amerika tegen de rest

Wilt u wekelijks het laatste nieuws over Amerika ontvangen? Meld u dan aan voor onze nieuwsbrief van American Dreamers!

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.