buitenland

Waarom is juist Italië zo gevoelig voor aardbevingen?

Door Tom Reijner - 25 augustus 2016

Een nieuwe klap van de aarde maakte dorpen in het midden van Italië met de grond gelijk. Waarom is het land zo kwetsbaar voor aardbevingen?

De aarde beeft wel eens vaker in Italië. Soms licht en met weinig tot geen schade tot gevolg, maar soms ook – zoals in de nacht van dinsdag op woensdag – met een kracht die huizen doet instorten en veel slachtoffers maakt.

In 1976 bijvoorbeeld vielen er liefst 990 doden bij een aardbeving (6,4 op de schaal van Richter) in de noordoostelijke regio Friuli Venezia Giulia. In 1997 raakte de prachtige Sint-Franciscusbasiliek in Assisi ernstig beschadigd, en in 2009 was het raak in de Abruzzen bij het Italiaanse L’Aquila. De historische stad, gesticht in de dertiende eeuw, werd grotendeels verwoest. Er waren 309 doden te betreuren. De dodelijkste beving (6,9 op de schaal van Richter) in veertig jaar tijd was die in 1980 in Campania en Basilicata. Toen vielen 2.735 doden.

Geografische ligging van Italië

Deze week werd Italië weer getroffen, met de destructieve aardbeving met een kracht van 6,2 op de schaal van Richter, die meer dan 200 dodelijke slachtoffers maakte. Ook vandaag nog zijn er flinke naschokken gevoeld, die onder de dakloos geraakte bewoners in dorpen als Amatrice voor angst zorgen. De aardbevingen zijn een logisch gevolg van de geografische ligging van het land. Volgens het Amerikaanse Geologisch Instituut is de beving veroorzaakt door het uitdijen van het Tyrreense Bekken, een sedimentair bekken tussen Sicilië en Sardinië.

Aarde blijft beven in Italië, dodental loopt verder op. Lees meer >
2016-08-24 16:16:46 Aiders work on August 24, 2016 after a strong earthquake hit Amatrice. A powerful pre-dawn earthquake devastated mountain villages in central Italy, leaving at least 73 people dead, dozens more injured or trapped under the rubble and thousands temporarily homeless. Scores of buildings were reduced to dusty piles of masonry in communities close to the epicentre of the pre-dawn quake, which had a magnitude of between 6.0 and 6.2, according to monitors. / AFP PHOTO / FILIPPO MONTEFORTE

Daardoor wordt de Eurazië-plaat sneller naar de Afrikaanse tektonische plaat geduwd. Hierdoor ontstaat er flink wat wrijving. De platen kunnen de druk dan niet meer aan, waardoor een beving plaatsheeft. De meest seismische activiteit in Italië is in het gebied waar de Apennijnen lopen – een bergketen die zich uitstrekt over vrijwel het gehele schiereiland, van het noordwestelijk gelegen Ligurië tot in Calabrië, 1.350 kilometer zuidelijker. Een soort geografische ruggengraat, zegt de prominente Britse seismoloog Silvio De Angelis tegen TIME. Relatief ondiepe bevingen komen vrij vaak voor langs de lengte van deze bergketen.

Oude stadjes uit de Middeleeuwen

Maar er speelt nog iets anders mee. Plaatsjes als Amatrice stammen uit de Middeleeuwen – en trekken juist om die reden toeristen die het historische karakter ervan willen bewonderen. Maar de oude huizen en andere panden zijn niet erg stevig, en vallen bij bevingen van een dergelijke kracht als een kaartenhuis in elkaar.

De kerk van Sant’Agostino, gebouwd in de vijftiende eeuw, in het dorp is weliswaar behoorlijk beschadigd – vooral de bovenkant – maar de fundering staat nog overeind. In de Belgische krant De Morgen zegt aardbevingsgeoloog Manuel Sintubin dat de gebouwen in dit soort oude stadjes in Italië vaak niet bestand zijn tegen aardbevingen. ‘De beperkte schade na de gelijksoortige aardbeving in Californië van 2014, waar wél op een aardbevingsbestendige manier gebouwd wordt, toont aan dat deze zware gevolgen te vermijden zijn.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.