Turkije

Erdogan aast nog altijd op EU-lidmaatschap: ‘Negeer ons niet’

Door Matthijs van Schie - 26 maart 2018

Turkije heeft zijn wens om lid te worden van de Europese Unie nog zeker niet opgegeven. Dat benadrukte de Turkse president Recep Tayyip Erdogan maandagavond tijdens een EU-top in de Bulgaarse stad Varna. ‘Het zou een grote fout zijn om ons te negeren,’ sprak hij dreigend. Brussel zit gezien de ‘vluchtelingendeal’ met de situatie in zijn maag.

‘Ons land heeft zich gehouden aan alle verantwoordelijkheden die horen bij de migratiedeal uit 2016,’ zei Erdogan. Vervolgens gaf hij Brussel een veeg uit de pan: ‘De Europese Unie heeft zich niet zo oprecht aan haar beloften gehouden als wij.’ De Turkse president deed zijn beklag over de in zijn ogen gebrekkige Brusselse steun aan ‘terrorismebestrijding’ door de Turken. Op dat gebied verwacht hij ‘onvoorwaardelijke steun en medewerking’ van de Europese Unie (EU). Eerder klaagde Turkije ook al over de NAVO: die zou zijn bondgenoot in de kou laten staan.

Turkije negeerde verzoek europarlementariërs om inval Afrin te staken

Twee weken terug vroegen europarlementariërs Turkije om te stoppen met de strijd tegen de Koerdische volkseenheden YPG in de Noord-Syrische stad Afrin, maar die oproep was aan dovemansoren gericht. ‘Het Europees Parlement heeft Turkije niets te zeggen,’ zei Erdogan tijdens een prijsuitreiking in de Turkse hoofdstad Ankara. ‘Dat gaat het ene oor in en het andere oor uit.’

Verder bleven de EU en haar lidstaten de afgelopen weken opvallend stil over de Turkse aanval, waarbij honderden Koerden de dood vonden. Turkije beweert dat aanvallen op de YPG aan de Turkse zuidgrens gerechtvaardigd zijn, omdat de YPG banden zou hebben met de Koerdische terreurgroep PKK. Vorige week reden Turkse tanks Afrin binnen: samen met jihadistische Syrische rebellen hebben de Turken de stad inmiddels volledig in handen. In een propagandafilmpje van het Turkse staatspersbureau Anadolu wordt getoond hoe Turkije Koerdische scholen in Afrin heeft ‘bevrijd’.

De EU en de meeste lidstaten hebben deze ‘Operatie Olijftak’ niet in krachtige bewoordingen veroordeeld. Toen de Franse president Emmanuel Macron sprak van een Turkse ‘invasie’ in Noord-Syrië, kreeg hij onmiddellijk een woedende Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu op zijn dak: ‘Macron hoeft ons niet de les te lezen.’ Daarop besloot de Franse president zijn toon te matigen en Turkije op te roepen de aanval ‘in NAVO-verband te coördineren’.

Oud-minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra (VVD) paaide Erdogan in februari nog door begrip te tonen voor de inval. Zijn opvolger en partijgenoot Stef Blok was twee weken terug iets minder begripvol: hij noemde de Turkse ‘onderbouwing’ van de aanval ‘gebrekkig’. Samen met D66-minister voor Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag vroeg Blok de Turken om ‘grote terughoudendheid en proportionaliteit’ bij de aanvan op de Koerden.

EU in lastig parket door ‘vluchtelingendeal’

Als het om Turkije gaat, zit de EU in een lastig parket: twee jaar terug sloot de EU met Ankara de zogenoemde vluchtelingendeal. Daarbij kreeg Turkije miljarden euro’s van Brussel in ruil voor het tegenhouden van asielzoekers uit Syrië en andere landen in het Midden-Oosten. Ook stelde de EU de afschaffing van de visumplicht voor Turken die naar de EU reizen in het vooruitzicht, al moet Turkije daarvoor wel aan 72 voorwaarden voldoen, onder meer op het gebied van democratie en mensenrechten.

Lees het vlijmscherpe commentaar van Jelte Wiersma

Islamitische dictators: de foute vriendjes van de EU en Amerika

Tot ergernis van Erdogan oordeelt Brussel dat Turkije nog niet aan die voorwaarden voldoet, bijvoorbeeld omdat het kritische journalisten gevangenzet. Waarschijnlijk krijgt Turkije binnenkort wel weer 3 miljard euro van de EU zodat de vluchtelingendeal van kracht blijft, meldt persbureau Reuters. Daarmee is de Turkse president echter niet tevreden, zei hij in Varna: ‘Het EU-lidmaatschap blijft ons strategische doel.’ Hij noemde het ‘een grote fout’ om Turkije ‘te negeren’ bij de uitbreiding van de Unie. Erdogan hoopt dat ‘alle obstakels’ voor Turks EU-lidmaatschap worden weggenomen.

Tusk en Juncker geven hoop op ‘vooruitgang’ niet op

Volgens Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, hebben de gesprekken over de rechtsstaat en de democratie in Turkije tot weinig vooruitgang geleid. ‘We hebben geen enkele vorm van een compromis kunnen sluiten vandaag,’ zei Tusk tegen journalisten. Maar net als Commissievoorzitter Juncker geeft hij de hoop niet op: ‘Alleen vooruitgang op deze punten kan voor verbetering zorgen in de Turks-Europese betrekkingen, waaronder het toetredingsproces.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.