Straatsburg

EVP-fractievoorzitter Preda stapt op na rapport over Europese corruptie

Door Elif Isitman - 12 mei 2018

Na de publicatie van het anti-corruptierapport van de parlementaire assemblee van de Raad van Europa drie weken geleden, ligt er opnieuw een leidend figuur van de Europese Volkspartij (EVP) onder vuur. Ditmaal gaat het om Cezar Florin Preda, de Roemeense fractievoorzitter van de EVP in de assemblee.

Het is de vierde keer op rij dat een EVP-fractievoorzitter in de parlementaire assemblee (PACE) in de problemen komt vanwege corruptiebeschuldigingen.

‘Post kwam niet aan’

In een brief aan zijn EVP-collega’s laat Preda weten terug te treden als voorzitter van de groep in de assemblee in Straatsburg. Hij was al op non-actief gesteld, maar nu treedt hij ‘vrijwillig’ terug. In het rapport over leden die mogelijk verstrengeld zijn in corruptieschandalen rondom het regime in Azerbeidzjan wordt zijn naam vele malen genoemd. Preda ontkent overigens alle aantijgingen, en wijst op een document van zijn moederland Roemenië dat de beschuldigingen zou ontkrachten. Desalniettemin legt hij zijn functie als voorzitter neer. ‘Externe druk’ is volgens hem de reden om zich terug te trekken: in het licht van de naderende Europese verkiezingen (in mei 2019) moet ‘het imago, de principes en het doel’ van de EVP worden gewaarborgd, aldus Preda.

Preda, die volgens het onderzoeksrapport ‘openlijk het Azerbeidzjaanse regime steunde’, werd meermaals gesommeerd door de onderzoekscommissie om toelichting te geven op dubieuze activiteiten. Die oproepen negeerde hij. Hij zou de brieven (vijf aangetekende brieven en een aantal e-mails) niet onder ogen hebben gekregen. Volgens het Roemeense parlement waren de vijf aangetekende brieven wel bij het parlement aangekomen, maar belandden ze uiteindelijk niet op het bureau van Preda. Binnenkort moet hij voor de rules committee van de parlementaire assemblee verschijnen om alsnog tekst en uitleg te geven.

Joseph Daul, voorzitter van de EVP, riep lidstaten naar aanleiding van het corruptierapport in een persverklaring op hun corrupte politici terug te trekken uit de parlementaire assemblee. Bij een EVP-congres in november worden gedragsrichtlijnen opgesteld naar aanleiding van een resolutie die eerder werd aangenomen, aldus Daul.

Zeven parlementsleden lieten zich in met Azerbeidzjaanse lobby

Uit het rapport blijkt dat ten minste zeven zittende en voormalige parlementsleden van de Raad van Europa zich op ‘ontoelaatbare wijze’ hebben ingelaten met lobby- en andere activiteiten van de regering van Azerbeidzjan. Die parlementsleden ontvingen steekpenningen of andere cadeaus om minder (of niet) kritisch te rapporteren over de mensenrechtenschendingen in Azerbeidzjan. Ook werden diverse ethische codes overtreden.

Azerbeidzjan is ook lid van de Raad van Europa (RvE) – een orgaan dat ooit in het leven is geroepen om de mensenrechten te bevorderen. Voor het rapport dat drie weken geleden uitkwam, hebben drie toprechters negen maanden lang onderzoek gedaan naar omkoping en ander ongepast gedrag. De zaak is schrijnend, omdat de assemblee bijvoorbeeld de rechters van het Europees Hof van de Rechten voor de Mens kiest.

Omtzigt: Nederlandse regering moet actie ondernemen

CDA’er Pieter Omtzigt – een van de initiatiefnemers voor het corruptieonderzoek – is blij dat ook deze keer zijn fractievoorzitter zijn functie neerlegt. Preda is de vierde EVP-fractievoorzitter die terugtreedt naar aanleiding van corruptie. Wel vindt Omtzigt dat de Nederlandse regering, minister Stef Blok (VVD) van Buitenlandse Zaken in het bijzonder, nu aan zet is. ‘De ministers van Buitenlandse Zaken in Europa moeten onderzoek doen en actie nemen tegen Azerbeidzjan. Dat land is gewoon lid van het comité van ministers, terwijl het gewoon parlementariërs stelselmatig lijkt om te kopen. Nu het Parlement actie heeft ondernomen, kunnen de regeringen toch niet achterblijven,’ aldus Omtzigt.

Hoewel ngo’s als Amnesty International de noodklok luidden over de mensenrechtensituatie in het land, vooral met betrekking tot de situatie rondom politieke gevangenen, is Azerbeidzjan nog nooit op de vingers getikt door de Raad vanwege politieke gevangenen. Terwijl die als waakhond van de mensenrechten in Europa geldt. Er gaan binnen de muren van de RvE dan ook al jarenlang geruchten over omkoping.

De zaak rond corruptie in de RvE loopt sinds de denktank European Stability Initiative (ESI) in 2012 een rapport publiceerde over zogenoemde kaviaardiplomatie door Azerbeidzjan, een land dat op dubieuze wijze met mensenrechten omgaat, vooral met betrekking tot politieke gevangenen. Met een oorlogskas van 30 miljoen euro per jaar zou het regime de RvE – die losstaat van de Europese Unie – willen beïnvloeden.

Velen anderen gingen Preda voor

Azerbeidzjan kocht verscheidene leden van de parlementaire assemblee van de RvE om, om steun te vergaren binnen de RvE, en weg te komen met mensenrechtenschendingen. Zo gaf de Italiaan Luca Volontè – ex-fractievoorzitter van de christen-democratische Europese Volkspartij (EVP) – eerder al publiekelijk toe dat hij 2,3 miljoen euro had ontvangen van Azerbeidzjan.

Meer over de Europese corruptieschandalen
Azerbeidzjaanse omkoping sijpelt door naar Europees Parlement

Naast Volontè zagen diverse andere prominenten zich genoodzaakt af te treden na onthullingen over corrupt gedrag. De Spaanse assembleevoorzitter Pedro Agramunt moest eerder het veld ruimen na onthullingen over zijn bezoek aan de Syrische president Bashar al-Assad.

Agramunt, tevens afkomstig van de Europese Volkspartij, kwam eerder in opspraak na een reis in maart vorig jaar met een delegatie van het Russische parlement aan Assad. Die trip werd gesponsord door de regering van Assad, een regime dat sterk is veroordeeld door de Raad van Europa. De Europese parlementariërs vonden die actie onaanvaardbaar.

Jordi Xuclà – voorzitter van de liberale ALDE/PACE-fractie in de parlementaire assemblee – moest ook opstappen naar aanleiding van datzelfde tripje naar Assad. Hij kwam daarmee in een belangenverstrengeling terecht, aangezien hij ook co-rapporteur voor Oekraïne was. Omdat de Raad ervoor verantwoordelijk is om Oekraïne op de vingers te tikken, maar Xuclà tegelijkertijd een Russisch staatsvliegtuig heeft gebruikt voor een buitenlands bezoek, werd hij niet meer als onpartijdig beschouwd. Rusland bezet volgens de Raad immers de Krim, een deel van Oekraïne. Voor het eerst nam de assemblee iemand het rapporteurschap af vanwege partijdigheid.

Ook de Belgische senator Alain Destexhe – voorzitter van de commissie Justitie – trad af na onthullingen over geld dat hij had aangenomen van Azerbeidzjan. Tevens was er op zijn huisadres een vestiging van een private verkiezingsmonitor, een feit dat hij niet had gemeld. Het Duitse Bondsdaglid Karin Strenz moest eveneens aftreden in de Raad van Europa nadat duidelijk werd dat zij geld uit Azerbeidzjan had ontvangen en dit niet had gemeld.

In juni vorig jaar werd bekend dat er een onderzoek zou komen naar corruptie en omkoping binnen de RvE, met dank aan een motie van onder anderen CDA’er Pieter Omtzigt en de Duitser Frank Schwabe (SPD). Agramunt was een van de leidende figuren die consequent dwarslagen bij het opstarten van een corruptieonderzoek.

Naast de corruptie rondom Azerbeidzjan werd eind vorig jaar bekend dat er ook leden zouden zijn omgekocht door de regering van Macedonië. De Britse ex-parlementariër Robert Walter is volgens denktank ESI een notoire verdediger van ‘autocratische landen’ in de Raad van Europa. Zo zou hij ook Azerbeidzjan meermaals hebben verdedigd. Van de Macedonische regering ontving hij volgens een contract uit 2016 met voormalige Macedonische regeringsleiders 7.000 euro per maand om het voor het land op te nemen, aldus de denktank.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.