Hongarije

Orbán wil met sterke leiders ‘VS van Europa’ stoppen

Door Matthijs van Schie - 15 maart 2019

Viktor Orbán hoopt dat de Europese verkiezingen van mei ‘sterke leiders’ zullen opleveren, die illegale immigratie en de ‘nachtmerrie van de Verenigde Staten van Europa’ stoppen. Hoewel de Hongaarse premier excuses maakte aan de Europese Volkspartij (EVP), ligt hij nog altijd op ramkoers met de Europese fractie waarvan zijn partij Fidesz deel uitmaakt.

Orbán wil ‘sterke leiders’ en ‘sterke natiestaten’

De Hongaarse premier Viktor Orbán mag dan onder vuur liggen in het Europees Parlement, hij kijkt hoopvol uit naar de verkiezingen voor het Europees Parlement van 23 tot 26 mei. ‘We willen een sterk Europa, sterke natiestaten, en sterke leiders aan het roer van Europa, die geen problemen hierheen halen.’

Volgens Orbán is het continent onder de huidige koers van de Europese Unie (EU) hard op weg naar verdere integratie en verzwakking van de natiestaten. ‘We willen een nieuwe start, zodat we de ondergang van Europa, de nachtmerrie van een “Verenigde Staten van Europa” kunnen stoppen, zodat Europa weer van de Europeanen wordt,’ sprak hij vrijdag zijn aanhangers toe tijdens een viering van Onafhankelijkheidsdag in Hongarije.

De strijd tegen (illegale) immigratie is al jaren een speerpunt van Orbán, wat hem op kritiek van de Europees Commissie, vicevoorzitter Frans Timmermans in het bijzonder, komt te staan. Hij is van plan om Timmermans op Brussel-kritische affiches af te beelden, waarop nu onder anderen zijn aartsvijand miljardair George Soros en Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker prijken. Ook loopt tegen Hongarije een artikel 7-procedure, nadat GroenLinkser Judith Sargentini de regering-Orbán in een kritisch rapport beschuldigde van het beknotten van de persvrijheid en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht.

Orbán maakt excuses voor opmerking ‘nuttige idioten’

Intussen ligt Orbáns partij Fidesz ook onder vuur bij de eigen Europese fractie de Europese Volkspartij (EVP). De Hongaarse premier maakte zich er bij veel EVP-europarlementariërs niet populairder op toen hij begin deze maand in gesprek met het Duitse Welt Am Sonnstag Fidesz-critici binnen die fractie ‘nuttige idioten’ noemde. Die term werd vooral in de Koude Oorlog veel gebruikt om westerse mensen aan te duiden die zich onbewust lieten gebruiken als apologeten voor het communisme. ‘Terwijl ze denken dat ze een intellectuele strijd voeren, dienen ze in feite de machtsbelangen van onze tegenstanders.’

De uitspraak leidde tot woede bij veel christen-democratische partijen binnen de EVP: twaalf daarvan vroegen de fractieleiding om Fidesz uit de partij te verwijderen. De positie van de Hongaarse regeringspartij staat al maanden ter discussie, wat onder meer zichtbaar werd in een openlijke ruzie met fractiegenoot CDA. Fidesz verbrak in juni de banden met de Europese fractie van de partij van Sybrand Buma.

In een poging te gemoederen te sussen, stuurde Orbán woensdag een brief met excuses aan diverse partijen, waaronder het Belgische CD&V, het Franse cdH en het CDA. Hij schrijft dat de term ‘nuttige idioten (…) een citaat van Lenin’ is bedoeld om een ‘bepaald beleid te kritiseren en niet bepaalde politici’. Hoewel Orbán erkent dat er binnen de EVP ‘serieuze meningsverschillen bestaan (…) over de kwestie van migratie, de bescherming van de christelijke cultuur en de toekomst van Europa’, zou dat volgens de Hongaarse premier geen reden moeten zijn om zijn partij uit de fractie te zetten.

Hoewel hij de excuses voor die term aanvaardt, is CD&V-voorzitter Wouter Beke niet van gedachten veranderd: ‘Er is geen plaats voor Fidesz binnen de EVP.’ Ook CDA-partijvoorzitter Rutger Ploum is niet overtuigd, omdat Orbán in zijn brief niets zegt over de zorgen die bij de christen-democraten bestaan over de rechtsstaat en de vrijheid van pers en onderwijs in Hongarije. Daarom hamert Ploum erop dat de EVP op 20 maart, als de fractie bijeenkomt om de positie van Fidesz te bespreken, alsnog die zorgen bespreekt.

EVP-leider Weber in Boedapest voor gesprek met Orbán

Manfred Weber, fractievoorzitter van de EVP, ging dinsdag op bezoek in Boedapest om de relatie met Orbán te verbeteren. Weber had de Hongaarse premier vorige week nog een ultimatum had gesteld om zijn campagne tegen de EU te staken en excuses aan te bieden voor zijn bovengenoemde uitspraken.

Dinsdag vroeg Weber aan Orbán of hij de Central European University (CEU) van Soros toch zou toestaan in Boedapest te blijven, omdat ‘academische vrijheid voor de EU een ‘fundamentele waarde is’. Ook herhaalde hij zijn verzoek aan de Hongaarse premier om te stoppen met postercampagnes tegen EU-kopstukken als Juncker en Timmermans.

Tijdens een bezoek van Orbán en Weber aan de grote synagoge in Boedapest waarschuwde de EVP-voorzitter ook voor het toenemende antisemitisme in Europa, en riep hij politici op zich uit te spreken voor de vrijheid van godsdienst. In dat licht prees hij Hongarije voor de bloeiende Joodse gemeenschap in het land. Op zijn beurt zei Orbán dat Hongarije geen concessies wil doen op het gebied van grensbewaking, het afwijzen van immigratie en ‘de bescherming van de christelijke cultuur’, hoeveel weerstand dat ook oproept binnen de EVP.

Volgens Orbáns stafchef Gergely Gulyás hebben zowel de Hongaarse premier als EVP-fractievoorzitter de intentie om Fidesz binnenboord te houden bij de christen-democratische fractie in het Europees Parlement. Weber lijkt de voornaamste kandidaat om partijgenoot Juncker op te volgen als voorzitter van de Europese Commissie, en is er daarom bij gebaat dat de EVP de grootste Europese fractie wordt. Daarin heeft Fidesz twaalf zetels.

Hongarije meest negatief tegenover immigranten

Gezien de houding van de Hongaarse bevolking is het weinig verrassend dat Orbáns anti-immigratiepolitiek er grote populariteit geniet. Vrijdag verscheen een peiling van het gezaghebbende Amerikaanse onderzoeksinstituut Pew Research Center, waaruit blijkt dat Hongaren het negatiefst zijn over immigratie (Nederland staat op de elfde plek). Volgens het onderzoek is de meerderheid van inwoners van de onderzochte landen overwegend positief over immigratie.

Van de achttien landen die samen de helft van de wereldwijde migrantenbevolking herbergen, staat Hongarije onderaan: slechts vijf procent van de Hongaarse ondervraagden ziet immigranten als een verrijking voor het land, liefst 73 procent ziet hen als een last. Ter vergelijking: in ‘koploper’ Canada ziet 68 procent immigranten als verrijking, en 32 procent als een last.

Volgens ondervraagde Hongaren willen de meeste nieuwkomers liever gesegregeerd leven dan de gebruiken van het thuisland overnemen. Ook denkt 60 procent van de Hongaren dat immigranten het risico op terrorisme vergroten. Overigens was Hongarije van alle gepeilde landen het land met de minste immigranten: 500.000 van hen werden geboren in een ander land.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.