Verhaal van de dag

Nationalisten bundelen krachten voor Europese verkiezingen

Door Matthijs van Schie - 26 april 2019

De leiders van diverse nationalistische partijen in Europa zijn donderdagavond in de Tsjechische hoofdstad Praag bijeengekomen in een poging de krachten te bundelen in aanloop naar de Europese verkiezingen. Onder anderen PVV-leider Geert Wilders en de Franse Marine Le Pen spraken zich er hoopvol uit over een ‘nieuwe Europese harmonie’. Zo willen ze gehoor geven aan de oproep tot een eurosceptische alliantie van de Italiaan Matteo Salvini.

Tijdens een bijeenkomst van de Fractie ENF (Europa van Naties en Vrijheid) zei Le Pen, wiens Rassemblement National momenteel de grootste is van de Europese fractie, dat een bundeling van de nationalistische partijen ‘500 miljoen Europeanen een nieuw raamwerk van samenwerking, een nieuw project en nieuw potentieel voor de toekomst biedt’. Hoewel er veel verschillen bestaan tussen de partijen in de ENF, zijn ze allen voorstander van meer nationale soevereiniteit voor EU-lidstaten, minder immigratie en delen ze weerzin tegen de islam.

Wilders houdt fel pleidooi voor ‘sterke natiestaten’

‘Zonder sterke natiestaten is er geen democratie!’ zei Wilders tijdens zijn toespraak op het Wenceslausplein in Praag. ‘De EU probeert onze natiestaten uit te wissen, om onze vrijheid als volkeren uit te wissen. Maar we zullen ons nooit overgeven!’ Bij de pakweg duizend sympathisanten was het enthousiasme groot: volgens RTL-correspondent Jeroen Akkermans, die aanwezig was in de Tsjechische hoofdstad, werd de PVV-leider er als ‘redder van Europa’ gezien. Vlakbij had zich ook een groep van enkele honderden tegendemonstranten, zwaaiend met EU-vlaggen, verzameld die de toespraken probeerden te verstoren door lawaai te maken.

Le Pen, Wilders en de Belg Gerolf Annemans (Vlaams Belang) waren in Praag op uitnodiging van de in 2015 opgerichte Partij voor Vrijheid en Directe Democratie (SPD), die wordt geleid door de Tsjechische Japanner Tomio Okamura. De SPD is nu nog een kleine partij met 22 van de 200 zetels in het Tsjechische lagerhuis, en hoopt tijdens de Europese verkiezingen van 23 tot 26 mei ook in het Europees Parlement terecht te komen. De SPD is voorstander van een ‘Czexit’, een vertrek van Tsjechië uit de EU.

Okamura is ervan overtuigd dat zijn partij kan bijdragen aan een serieuze samenwerking tussen rechts-nationalisten in het Europees Parlement. ‘We hebben al de steun van Matteo Salvini en de Oostenrijkse FPÖ, we kunnen samenwerken zonder het Brusselse dictaat.’ Eerder deze maand was de Italiaanse vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken, die in eigen land de havens sloot voor boten van ngo’s die migranten op zee oppikken, ook al te gast in Praag om op te roepen tot eenheid bij de eurosceptische partijen.

‘Nationalisten zullen goed scoren, verdeeldheid is belangrijkste obstakel’

Het afgelopen jaar riep Salvini al meerdere keren op tot een ‘populistische alliantie’, waarvan hij verwacht dat die de grootste zou worden in het Europees Parlement. De onafhankelijke Tsjechische politieke analist Jan Kubacek zegt tegen persbureau AFP dat de nationalistische partijen ‘sterk zullen worden en het goed zullen doen bij de verkiezingen, vooral in Italië’.

Toch betwijfelt hij of het ze lukt om de handen ineen te slaan: ‘Het probleem met al deze groepen is dat ze niet echt kunnen samenwerken, ze zijn te veel gericht op hun eigen nationale belangen.’ Vermoedelijk zal de strijd om het leiderschap van de alliantie na de verkiezingen gaan tussen Le Pen en Salvini. De regeringspartij Lega, waarvan Salvini de leider is, wordt volgens diverse peilingen verreweg de grootste partij van het Europees Parlement.

Ondanks de voorspelde winst voor rechts-nationalistische partijen in veel EU-lidstaten, is het nog maar de vraag of de alliantie daadwerkelijk kan concurreren met de drie grootste fracties in het Europees Parlement, de Socialisten & Democraten, de christen-democratische Europese Volkspartij (EVP) en de liberale ALDE. Veel grote partijen zijn nu nog aangesloten bij kleinere fracties. Zo is de Hongaarse regeringspartij Fidesz nog lid van de EVP, al wil een meerderheid binnen de fractie af van de partij van Viktor Órban. De Poolse partij PiS en de Belgische N-VA zijn vooralsnog lid van de Europese Conservatieven & Hervormers (ECR), waar naar verwachting ook het door Derk-Jan Eppink geleide Forum voor Democratie zich bij wil aansluiten.

Maar 5 procent EU-burgers op de hoogte van data verkiezingen

In aanloop naar de Europese verkiezingen komen de nationalisten nog diverse keren bijeen. De grootste bijeenkomst staat gepland voor 18 mei in Rome of Milaan, waarbij Salvini, Le Pen en waarschijnlijk ook de Tsjech Okamura zullen spreken.

Meer over de Europese Unie: Dit zijn de stijgers en dalers in Brussel

Het enthousiasme over de Europese verkiezingen lijkt vooralsnog niet erg groot, meldt nieuwswebsite Politico. Volgens de Eurobarometer, een peiling onder bijna 28.000 inwoners van EU-lidstaten, weet slechts 5 procent van de Europeanen dat de verkiezingen van 23 tot en met 26 mei worden gehouden. Bovendien zijn er volgens die peiling maar vier Europese landen waarvan meer dan de helft van de bevolking zeker gaat stemmen: Denemarken, Zweden, België en Nederland.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.