buitenland

Over de broertjes van satirisch blad Charlie Hebdo

Door Laura van Dijk - 08 januari 2015

Charlie Hebdo neemt de samenleving niet in zijn eentje op de hak: satire bestaat al langere tijd. Wereldwijd bespotten satirische bladen maatschappelijke kwesties op een andere toon.

Cartoons, spottende foto’s, satirische verhalen: ieder blad heeft zijn eigen manier om te provoceren.

Het door een aanslag getroffen Charlie Hebdo is een dergelijk populair tijdschrift, bestaande uit tekeningen en tekst. De traditie van het tijdschrift is libertarisch: de humor is altijd bijtend, hard en cynisch. Het blad profileert zich op politiek gebied als links.

‘Maar we zijn vrijdenkers’, aldus een werknemer van het blad in 2012. ‘Als links ons op de zenuwen werkt, tikken we ze net zo hard op de vingers.’ Het Franse tijdschrift staat bekend als anti-fundamentalistisch.

Strips

Het satirische blad met veruit de grootste oplage is het Amerikaanse MAD, naast lokale uitgaven waaronder in Nederland, worden elke twee maanden 175.000 tot 2.100.000 bladen verkocht.

Met de fictieve Alfred E. Neuman als olijke mascotte op elke voorpagina, worden cultuur, politiek en bekende personen op een begrijpelijke manier op de hak genomen. Het stripblad richt zich vooral op een jeugdig publiek en houdt zijn toon daarom wat luchtiger.

Lekken

Le Canard Enchaîne, de grootste satirische krant in Frankrijk, is een totaal ander soort blad. In tegenstelling tot het kleurige MAD, wordt de krant afgedrukt in het rood, zwart en wit.

Het blad neemt zichzelf een stuk serieuzer: naast enkele humoristische cartoons bericht het blad graag over schandalen. Veel aandacht gaat uit naar onderzoeksjournalistiek en de waakhond-rol van de media: het lekken via bronnen vanuit de overheid of de zakenwereld wordt niet geschuwd.

Met name de Franse maatschappij is onderwerp van hun satire, door hun alom kritische houding vallen ze niet in te delen bij ‘links’ of ‘rechts’.

Bevuild

Satirische bladen Titanic uit Duitsland en Private Eye uit het Verenigd Koninkrijk besteden daarentegen net als Charlie Hebdo meer aandacht aan geloofskwesties.

Beiden bladen bestaan uit serieuzere reportages gecombineerd met spotprenten over allerlei onderwerpen. Titanic werd hierdoor tot drie keer toe aangeklaagd voor blasfemie: in juli 2012 plaatsten ze een foto van paus Benedictus XVI die zichzelf bevuild zou hebben met de tekst ‘Het lek is gevonden.’

Als reactie op de aanslag op Charlie Hebdo zegt hoofdredacteur van de Titanic, Tim Wolff: ‘Als de aanval het werk is van moslims, maakt dat ons werk nog relevanter.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.