buitenland

Winston Churchill: verdediger van het vrije Westen

Door Arendo Joustra - 30 januari 2015

Vrijdag 30 januari is het 50 jaar geleden dat Churchill op negentigjarige leeftijd werd begraven en een staatsbegrafenis kreeg als geen ander ooit gekregen heeft. In 2015 is het bovendien 75 jaar geleden dat Nederland werd aangevallen door Duitsland en Churchill als minister-president Downing Street 10 betrok.

Op de dag dat Duitse soldaten Nederland binnenvielen, vrijdag 10 mei 1940, werd in Groot-Brittannië Winston Churchill tot premier benoemd.

Maar nog voor Churchill die dag van de Britse Koning het officiële verzoek kreeg om het nieuwe kabinet te vormen, stonden al twee Nederlandse ministers in zijn kamer, Eelco van Kleffens (Buitenlandse Zaken) en Charles Welter (Koloniën).

Smeekbede

Zij waren op de eerste oorlogsdag vanaf het strand van Scheveningen met een vliegtuigje van de Koninklijke Marine naar Brighton gevlogen en vandaar met de trein naar Londen gereisd.

Namens een kabinet dat steeds in neutraliteit had geloofd, moesten ze nu bij de man die daartegen voortdurend had gewaarschuwd, smeken om steun en onderhandelen om onderdak voor een regering in ballingschap. Ze kregen beide.

En vanaf dat moment was Churchill niet alleen minister-president van Groot-Brittannië, maar legden ook de meeste Nederlanders hun lot in zijn handen. In feite bepaalde Churchill in het dozijn maanden dat volgde op mei 1940, het lot van alle naties van het vrije Westen.

Vechtlust

Zonder zijn vastberadenheid, vechtlust en vasthoudendheid had de oorlog in dat cruciale jaar wel eens anders kunnen lopen. Alle eigenschappen van Churchill die hem in vredestijd in de weg stonden om staatsman te worden, kwamen hem uitstekend van pas toen hij op 65-jarige leeftijd leider werd van het oorlogskabinet.

De strijd tegen de tirannie maakte hem groot. Zijn stem en speeches inspireerden velen, ook buiten de grenzen van het Britse koninkrijk. De oorlog maakte hem tot staatsman. Natuurlijk, zijn onstuimigheid leidde ook tot daden die als vergissingen moeten worden beschouwd.

Moed

Maar vijfenzeventig jaar nadat Churchill zijn roeping vond als tegenstander van Adolf Hitler, wordt hij nog steeds gezien als kampioen van de vrijheid, als verdediger van het vrije Westen, en als staatsman die de antwoorden van morgen gisteren al gaf.

Nog steeds weet Churchill te inspireren als moed gewenst is. Nog steeds wordt hij geciteerd als onderwerpingsgedrag dreigt. Nog steeds wordt hij gezien als de grootste leider die Groot-Brittannië ooit heeft voortgebracht.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.