buitenland

Baby met DNA derde ‘ouder’: binnenkort werkelijkheid in Engeland?

Door Laura van Dijk - 03 februari 2015

Het Britse Lagerhuis stemde dinsdag voor de legalisering van een speciale ivf-behandeling, die het mogelijk maakt om een kind met niet twee, maar drie biologische ouders te ‘creëren’. Hiermee kunnen ze het eerste land ter wereld worden waar zo’n soort ingreep mogelijk is.

De ‘drie-ouder’ baby krijgt met een speciale ivf-behandeling het DNA van twee moeders en één vader. 382 parlementariërs stemden vóór de wet, 128 leden van het Lagerhuis waren tegen het voorstel.

Nu moet het Britse Hogerhuis zich nog over de nieuwe wet buigen. Als de wet er komt, kan de eerste baby met drie ouders rond 2016 worden geboren.

1. Hoe werkt een ‘normale’ ivf-behandeling?

Ivf staat voor in vitro fertilisatie, letterlijk vertaald ‘bevruchting in een glas’. In het laboratorium worden enkele rijpe eicellen bevrucht met sperma van goede kwaliteit, waarna één of twee embryo’s worden teruggeplaatst in het lichaam van de vrouw.

Stellen kunnen onder meer in aanmerking komen voor deze bevruchtingsbehandeling als de eierstokken van de vrouw niet goed functioneren of het sperma van de man van een dergelijke slechte kwaliteit is.

2. Welke problemen lost de speciale ivf-behandeling op?

De speciale ivf-behandeling biedt uitkomst voor stellen waarbij de vrouw een genetische ziekte in haar DNA draagt, waardoor een kind bijvoorbeeld hersen- en spieraandoeningen kan erven. De nieuwe methode werd in 2013 ontwikkeld door wetenschappers aan de Newcastle University.

In het deel van de eicel waar het ziekmakende DNA zich bevindt, het mitochondrium, wordt het ‘foute’ DNA van de moeder vervangen door ‘goed’ DNA van een gezonde vrouw. Dat gebeurt door de celkern van de moeder’s eicel, naar de eicel van de donormoeder te verplaatsen. De baby bestaat op die manier voor minder dan 0,2 procent uit DNA van de donormoeder. ‘Drie-ouder’ baby is dan ook eigenlijk geen goede term voor het kind.

De donormoeder blijft anoniem, heeft geen rechten over de baby en wordt niet betrokken bij de opvoeding van het kind. Ongeveer één op de tweehonderd kinderen wordt getroffen door een mitochondriale ziekte, waarvan er één op de 6.500 ernstig ziek zijn.

3. Hoe denken de tegenstanders over het plan?

De wet lijkt een fantastische oplossing voor erfelijke ziektes, maar is niet onomstreden. Experts zeggen dat ‘drie-ouder’ baby’s grotere kans op kanker hebben en vroegtijdig oud zullen worden. De kinderen moeten daarom heel hun leven in de gaten worden gehouden.

‘We weten nog niet precies hoe verschillend DNA in een cel met elkaar samenhangt,’ zegt Trevor Stammers, hoogleraar bio-ethisch en medisch recht aan St Mary’s University, tegen The Telegraph. ‘Het is te makkelijk om te zeggen dat dit hetzelfde is als het vervangen van een batterij. Het is ontzettend complexe materie.’

Een parlementslid van de Conservative Party, Jacob Rees-Mogg, voegt toe dat ‘als er eenmaal wordt begonnen met het manipuleren van DNA van baby’s, kan niemand voorzien waar dat zal eindigen’.

Ted Morrow, evolutionair bioloog aan de University of Sussex, wijst op het eerste gekloonde zoogdier ‘Dolly het schaap’. ‘Zij overleed voortijdig aan een infectie, de methode die werd gebruikt om haar te klonen is dezelfde als de techniek die bij de nieuwe ivf-behandeling wordt toegepast.’

4. Wat zeggen de voorstanders van de wet?

Doug Turnbull, neuroloog aan de Newcastle University, zegt tegen The Telegraph dat hij heel enthousiast is. ‘Dit is een belangrijke stap in het voorkomen van erfelijke ziektes.’ ‘Het is alleen maar goed dat we deze levensreddende behandeling zo snel mogelijk aanbieden om hoop te geven aan honderden Britse families,’ voegt Dame Sally Davies, de Engelse officier van Gezondheid, toe.

Robert Meadowcroft, CEO van de Campagne voor Spierdystrofie, wijst erop dat de techniek door alle benodigde ethische en publieke testen is gekomen. ‘Een positief resultaat van dit debat is essentieel voor verdere ontwikkeling van deze techniek.’

Bovendien hoeft geen angst te bestaan dat met deze wet het creëren van ‘designer-baby’s’ mogelijk maakt. Menselijke eigenschappen als oog- of haarkleur worden bepaald door DNA in de celkern, daar mag niet aan worden geknutseld volgens de wet.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.