buitenland

Hoe de Polen zich op het ergste voorbereiden na ‘Oekraïne’

Warschau trekt miljarden extra uit voor een groter, moderner leger. Want de Polen weten maar al te goed: een zwak land is een aantrekkelijk land.

Voor een Pool als Leszek Styczynski (32) is de potentiële dreiging vanuit Rusland niet iets wat ‘moet worden overdreven’. Toch vindt hij net als veel van zijn landgenoten dat zijn regering zich assertief moet opstellen. ‘Rusland is in het verleden altijd de grootste bedreiging voor Polen geweest,’ zegt hij.

Buffer

‘Ik denk niet dat de Russen de komende jaren iets tegen Polen zullen ondernemen, maar op de langere termijn misschien wel.’ Net als veel Polen is hij voorstander van Poolse steun aan de regering in Kiev en ook van verdere investeringen in defensie. ‘Oekraïne is voor ons een soort buffer.’ Voor Styczynski is de oorlog dichtbij: zijn verloofde komt van de Krim.

De annexatie door Rusland van dit schiereiland en de oorlog in Oost-Oekraïne hebben dit soort sentimenten flink doen oplaaien. Met een jaarlijkse defensiebegroting van iets meer dan 7 miljard euro liep Polen zelfs iets achter op Nederland.

Maar Warschau wil de komende tien jaar 30 miljard euro extra steken in de modernisering van het leger, bijvoorbeeld in nieuwe helikopters en raketafweersystemen.

Tactiek

Er gaat ook extra geld naar de rekrutering van nieuwe vrijwilligers, en de samenwerking met paramilitaire groepen wordt aangehaald. Naar schatting zijn 20.000 tot 30.000 Polen aangesloten bij dergelijke verenigingen.

‘De gemiddelde leeftijd bij ons ligt rond de dertig jaar, de leeftijd dat iemand niet snel meer in het leger gaat,’ zegt Lukasz Wojcinski (27) van de paramilitaire groep Fideles et Instructi Armis (FIA) uit Warschau. De FIA is in drie jaar uitgegroeid tot een van de grootste paramilitaire organisaties van Polen, met ruim tweehonderd leden.

‘Allemaal burgers die bepaalde vaardigheden willen leren, zoals tactiek, bevelvoering of eerste hulp.’ Elke week oefenen ze een dag, en elke twee maanden een heel weekeinde.

De FIA werkt daarbij samen met de 1e Pantserbrigade en mag gebruikmaken van haar oefenterreinen. Die samenwerking wordt uitgebreid. ‘Wij zijn met andere organisaties door het ministerie uitgenodigd om een pro-defensie federatie op te richten.’ De nieuwe federatie wordt ondergebracht in de bevelsstructuur van het Poolse leger.

Reserves

Polen kampt net als de hele NAVO met een groot defensieprobleem, vindt luitenant-kolonel Krzysztof Gaj (51). De militair historicus en defensiespecialist bij het Nationaal Centrum voor Strategische Studies in Warschau wijst erop dat Polen als grensland een groter leger nodig heeft.

‘Het Duitse leger, de Bundeswehr, had voor de toetreding van Polen tot de NAVO een mankracht van 400.000. Dat is tegenwoordig de helft, omdat Duitsland geen grensland meer is en het Polen als buffer heeft.’

Gezien de ligging en de bevolkingsgrootte hoort Polen volgens Gaj een staand leger te hebben van zo’n 160.000 militairen. ‘Dat zijn er nu 96.000.’In geval van een conventionele oorlog kan Polen volgens datawebsite Global Firepower inclusief alle mogelijke reserves iets meer dan 600.000 militairen op de been brengen. Ter vergelijking: Rusland zit wat dat betreft ruim boven de 3 miljoen.

Slecht gesteld

‘Het is in de hele NAVO slecht gesteld,’ vindt Gaj. Veel NAVO-landen hebben de dienstplicht afgeschaft onder het devies van professionalisering. Een professioneel leger is prima als je tegen Afghaanse moedjahedien vecht, maar conventionele oorlogvoering is andere koek. ‘Bij elkaar opgeteld hebben de NAVO-landen weliswaar een groot overwicht op Rusland, maar een overwinning zal kostbaar zijn.’

En dan nog moeten alle NAVO-bondgenoten bereid zijn om assistentie te verlenen. Daaraan wordt in Polen openlijk getwijfeld. ‘Als het weken duurt voor de NAVO reageert, dan is er mogelijk weinig over om voor te vechten,’ zegt paramilitair Wojcinski. Styczynski verwijst naar de Poolse geschiedenis. ‘In het begin van de Tweede Wereldoorlog wilde in het Westen ook niemand sterven voor Gdansk.’

Cliché

Voor Gaj is een cliché op zijn plaats: wie vrede wil, bereidt zich voor op oorlog. Het argument dat versterking van NAVO-troepen aan de grens Rusland alleen maar provoceert, wuift hij weg. ‘De bouw van stadsmuren en het opzetten van legers zijn nooit meer geweest dan een investering in veiligheid.

Polen, in de achttiende eeuw een enorm land, verdween van de kaart omdat het ophield in zijn veiligheid te investeren. Een zwak land is een aantrekkelijk doelwit.’

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.