buitenland

Op afstand bestuurbaar vliegtuig als remedie tegen zelfmoordpiloot?

Door Eric Vrijsen - 27 maart 2015

Veel wijst erop dat de co-piloot het toestel van Germanwings bewust tegen een berg vloog. Hij zou niet de eerste suïcidale piloot zijn. In Amerika wordt geëxperimenteerd met vliegtuigen waarvan de besturing door een grondstation kan worden overgenomen.

Zelfmoord van de piloot. Van alle oorzaken van een vliegtuigcrash is dit wel het onwaarschijnlijkste scenario. Maar het is eerder voorgekomen.

De Boeing 767 van Egypt Air die in oktober 1999 onderweg van New York naar Caïro met 213 passagiers en 14 bemanningsleden in de Atlantische Oceaan dook, werd volgens het officiële Amerikaanse onderzoek ook door een suïcidale co-piloot vernietigd.

Zijn gezagvoerder was even naar het toilet, terwijl hij – ‘Ik vertrouw op God’ prevelend – de machine in een duikvlucht naar beneden zette. 9/11 moest nog komen en de cockpitdeuren waren nog niet gesloten. De gezagvoerder haastte zich terug, maar kon het vliegtuig niet meer redden.

MH370

Een Embraer 190 van Mozambique Airways stortte in december 2013 neer in Namibië met 33 mensen aan boord. De copiloot had de cockpit verlaten en trof bij terugkeer de deur gesloten aan. De gezagvoerder liet het vliegtuig te pletter slaan. Althans, alle informatie uit de zwarte dozen wees daarop.

Over de verdwenen Boeing 777 van Malaysia Airlines, vlucht MH370, wordt ruim een jaar na dato nog altijd gespeculeerd. Een opzettelijke vliegramp wordt door Australische autoriteiten plausibel genoemd.

Over de ramp met de A320 van Germanwings staat nu vrijwel vast dat de co-piloot doelbewust tegen een berg vloog en 149 mensen mee de dood insleurde.

Medicijngebruik

Kan dit worden voorkomen? Nooit helemaal, maar enkele veiligheidsmaatregelen zijn mogelijk. Zo moeten piloten vaker worden gecheckt op medicijngebruik en psychologisch welbevinden.

Verder zou zich nooit één persoon, maar zouden zich altijd minstens twee personen achter de gesloten cockpitdeur mogen bevinden. In de Verenigde Staten gaat dat al zo. Moet een van de twee vliegers even naar toilet, dan komt de purser even in de cockpit zitten.

Probleem is echter dat een purser waarschijnlijk niet ogenblikkelijk en absoluut kan verhinderen dat een vlieger het toestel laat verongelukken. Hij kan zo’n scenario hooguit bemoeilijken en vertragen.

Op afstand bestuurbaar

Ten slotte is er technologische toekomstmuziek: een datalink waarbij een grondstation de besturing van het vliegtuig overneemt, indien zich opeens rare dingen voordoen. Technisch is het mogelijk om een vliegtuig op afstand te besturen.

In de Verenigde Staten zijn experimenten gaande met vrachtvliegtuigen en zakenvliegtuigen met één piloot in de cockpit. Wordt de vlieger onwel, dan neemt iemand op de thuisbasis de besturing over.

In principe is het op deze manier ook mogelijk een suïcidale vlieger het mandaat over het vliegtuig te ontnemen en de besturing op afstand over te nemen. Al komt dat neer op een revolutie in de luchtvaart en is het in praktijk ondoenlijk om al die duizenden vliegtuigen op afstand in de gaten te houden.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.