buitenland

‘Maak een einde aan opspuiten van eilandjes’: vier vragen

Door Tom Reijner - 28 mei 2015

Kunstmatige eilandjes in Zuid-Chinese Zee groeien als kool. Landen als China, Vietnam en de Filipijnen zijn bezig met het opspuiten en uitbreiden van de zogenoemde Spratly-eilanden, die door hen worden geclaimd.

Vooral de activiteiten van China – veruit het machtigste land in de regio – stuitten de Amerikanen tegen de borst. Defensie-minister Ash Carter wil dat er een onmiddellijk einde komt aan het kunstmatig creëren van eilandjes. Er moet een vreedzame oplossing komen voor de ruzie, vindt hij. Vier vragen en antwoorden over deze kwestie.

Waar draait het precies om?

Feitelijk gaat het om een grensconflict. In de Oost- en Zuid-Chinese zee ruziën China, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Indonesië, Maleisië, de Filipijnen, Singapore en Brunei over de zeggenschap over tientallen eilandjes, riffen en zandbanken, waaronder dus de (onbewoonde) Spratly-eilandengroep. Het is hen te doen om economisch voordeel – er zijn mogelijke olie- en gasvoorraden – maar vooral om macht: wie het gebied bezit, controleert de zee. Bovendien worden er op de kunstmatige eilandjes militaire bases en infrastructuur aangelegd, zeggen de Amerikanen.

Waarom bemoeien de Verenigde Staten zich ermee?

Carters woorden lieten weinig aan de verbeelding over: de Chinezen zorgen er met hun acties voor dat de Amerikaanse betrokkenheid in de regio wordt opgevoerd. De komende decennia zullen wij er nog de boventoon voeren, zei hij. De Verenigde Staten domineren de handel (goed voor 4,6 biljoen euro) in de Zuid-Chinese Zee dankzij de marine, maar de Chinezen kunnen met hun bases die positie doen wankelen. Bondgenoten van Amerika als Taiwan, de Filipijnen en Japan, die op bescherming kunnen rekenen van Washington, maken zich grote zorgen over de groeiende Chinese geldingsdrang.

Wat gebeurde er de afgelopen tijd?

De spanningen lopen op. CNN liet onlangs in een reportage zien wat er gebeurt als een Amerikaans vliegtuig het luchtruim boven het door China geclaimde gebied betreedt. ‘Dit is de Chinese marine. Ga weg!’ kregen de piloten dreigend te horen. De Amerikanen antwoordden dat zij niets verkeerds deden, omdat het hier een internationaal luchtruim betreft. Traditioneel richt China zich op het verdedigen van de eigen kustwateren. Maar de ‘ingewikkelde dreigingen en uitdagingen in de Zuid-Chinese Zee’ vragen om een nieuwe aanpak, blijkt uit nieuwe defensiestrategie, die China dinsdag publiceerde. Met de flink opgeschroefde militaire activiteit neemt het risico op mogelijke dodelijke incidenten toe – en daarmee de kans op een wijdverbreid conflict.

Wat is de reactie van de Chinezen zelf?

Die is stevig. De Amerikanen krijgen het verwijt ‘hypocriet‘ zijn. China wil onderstrepen dat Washington opmerkelijk stil blijft over de landen die China’s eilanden en riffen hebben bezet. De bouwactiviteiten die wij ontplooien, vallen gewoon binnen de Chinese soevereiniteit, zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Het Chinese volk kan zelf een oordeel vellen. Niemand heeft het recht om China te vertellen wat het moet doen.’ Er zijn ook bitsige opmerkingen richting de Vietnamezen, aangezien ook zij vinden dat de Spratly-eilanden bij hun land horen. De uitbreiding van de stukjes land en de ogenschijnlijke bouw van militaire installaties zijn China een doorn in het oog. Het gaat hier om ‘illegale activiteiten’ klinkt het vanuit Peking.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.