buitenland

Sakaasjvili gouverneur in Oekraïne: geniaal of enorme blunder?

Door Tom Reijner - 31 mei 2015

De Oekraïense president Petro Porosjenko kwam dit weekeinde met een opmerkelijke en verrassende stap: hij benoemde de Georgische oud-president Mikheil Saakasjvili tot gouverneur van de Oekraïense regio Odessa.

Saakasjvili was eerder dit jaar al aangesteld als adviseur van de Oekraïense regering.

De Georgiër wil er naar eigen zeggen voor zorgen dat er meer toeristen en investeerders naar de regio komen. De havenstad is prachtig gelegen aan de Zwarte Zee, en kent schitterende gebouwen en andere bezienswaardigheden, maar kreeg vorig jaar ook te maken met gewelddadige botsingen tussen tegen- en voorstanders van de pro-westerse machthebbers in Kiev.

Saakasjvili – ook iemand met een pro-westers imago –  denkt met deze stad ‘wereldse wonderen’ te kunnen verrichten en de mensen bijeen te krijgen, ongeacht de taal die ze spreken. In Odessa wonen veel (etnische) Russen.

Overhoop

Alleen al om die reden is de installatie van de Georgische ex-president omstreden en hoogst opmerkelijk. Saakasjvili lag tijdens zijn presidentschap voortdurend overhoop met Rusland. Hij vocht in 2008 zelfs een kortstondige, maar hevige oorlog uit met het machtige buurland om de Russisch gezinde regio’s Zuid-Ossetië en Abchazië.

Het Kremlin reageert dan ook korzelig: een sarcastische premier Dmitri Medvedev vergeleek de inauguratie met een circus. En hoewel Saakasjvili, president tussen 2004 en 2013, flinke hervormingen doorvoerde in Georgië, een ex-Sovjet-republiek, is zijn imago op bestuurlijk-politiek gebied allesbehalve vlekkeloos – zeker in eigen land.

Hij wordt er gezocht voor machtsmisbruik. Saakasjvili hangt in zijn vaderland een gevangenisstraf van vijf tot acht jaar boven het hoofd als hij schuldig wordt bevonden. Hij wordt verdacht van onder meer het neerslaan van anti-regeringsprotesten. Saakasjvili, die is getrouwd met de Nederlandse Sandra Roelofs, heeft de beschuldigingen altijd ontkend.

Hij heeft bovendien geen enkele band met de stad, is het commentaar, en had voorheen niet de Oekraïense nationaliteit. Porosjenko heeft hem nu speciaal voor de gelegenheid een Oekraïens paspoort gegeven. Sakaasjvili heeft in Oekraïne gestudeerd – op dezelfde universiteit als Porosjenko – en daar in de Sovjet-tijd zijn militaire dienstplicht vervuld.

Raadsel

Er wordt volop gespeculeerd waarom Porosjenko deze, op het eerste oog risicovolle, stap neemt. De benoeming van Saakasjvili strijkt Rusland tegen de haren in, net nu de twee landen zich min of meer hebben gecommitteerd aan het in Minsk gesloten akkoord.

Politieke waarnemers staan voor een raadsel: wat is precies zijn strategie, wat wil de Oekraïense president precies met deze actie bereiken? Is het een geniale stap – de onbetwistbare loyaliteit van Saakashvili zou het eenvoudiger maken om de hardnekkige corruptie in de regio aan te pakken – of een ongekende blunder?

Volgens de BBC laat Porosjenko’s beslissing toch vooral zien dat zijn land kampt met een gebrek aan integere, capabele en besluitvaardige bestuurders. Porosjenko is in elk geval van mening dat dat Saakasjvili de juiste man is voor het bestrijden van corruptie en het respecteren van mensenrechten. ‘De mensen in Odessa zullen snel aan den lijve ondervinden dat hun levensstandaard flink stijgt,’ aldus de Oekraïense leider.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.