buitenland

Vertelt ‘suikergoeroe’ Robert Lustig wel het eerlijke verhaal?

Door Servaas van der Laan - 09 mei 2015

De Amerikaanse wetenschapper Robert Lustig waarschuwde vrijdagavond bij RTL Late Night voor de gevaren van suikers. Maar vertelt de charismatische professor de hele waarheid?

‘Een man die uw leven wellicht zal veranderen,’ zei presentator Humberto Tan over zijn gast. Lustig is een makkelijke prater. Met Amerikaanse overtuigingskracht en retorische stijlmiddelen gaf de kinderarts vrijdagavond een mini-college bij RTL Late Night. Gesteund door ogenschijnlijk harde bewijzen veegde Lustig in zijn betoog de vloer aan met suiker dat volgens de wetenschapper net zo gevaarlijk is als cocaïne. Maar vertelde Lustig wel het hele verhaal?

Omstreden

Hoewel er veel bewijs is dat suiker, en fructose in het bijzonder, in hoge hoeveelheid schadelijk is voor de gezondheid, is het verhaal van Lustig alles behalve onomstreden.

‘Lustig manipuleert wetenschappelijke gegevens om fructose te veroordelen,’ schreef internist Frank van Berkum – beter bekend als dr. Frank – vorig jaar al. ‘De nadelige effecten van grote hoeveelheden vrije suikers op het lichaamsgewicht zijn algemeen geaccepteerd, maar het getuigt van “bad science” om fructose als hoofdschuldige van de obesitasepidemie aan te wijzen,’ zegt Van Berkum. Het probleem is volgens Van Berkum dat Lustig fructose en suikers op één hoop gooit. De nadelige gevolgen van hoge hoeveelheden fructose zijn bekend, ‘maar mensen eten geen pure glucose in zo’n overmaat’.

Boerenbedrog

Van Berkum staat niet alleen in zijn kritiek op ‘suikergoeroe’ Lustig. David Katz, professor voeding aan de gerenommeerde universiteit Yale, noemt de bewering dat suiker per definitie slecht is ‘boerenbedrog’. Niet voor niets, betoogt Katz, zit er suiker in onze moedermelk. ‘We houden van zoet, omdat de zuigelingen die van zoet houden meer overlevingskans hebben dan zuigelingen die er niet van houden,’ zegt Katz.

De boosdoener is dan ook niet suiker zelf, maar de overconsumptie ervan. ‘De dosis maakt van suiker vergif’. Net als Van Berkum hekelt Katz het feit dat Lustig alle soorten fructose op één berg gooit. Fructose zit immers ook in fruit. ‘Noem mij de persoon die kan bewijzen dat obesitas en diabetes kunnen worden veroorzaakt door het eten van aardbeien en ik neem ontslag en word een Hula-danser.’

Suiker dodelijk?

Omdat de opvattingen van Lustig veel media-aandacht genereren, besloot een groep wetenschappers een brief te sturen naar het wetenschappelijk tijdschrift Nature. Volgens de wetenschappers ‘generaliseert’ Lustig wetenschappelijke resultaten om een bepaald punt te bewijzen, namelijk dat suiker giftig is.

‘Robert Lustig en zijn collega’s beweren dat suiker giftig is, waarbij ze focussen op “dodelijke effect” van het fructose-deel van sucrose. Maar op die manier leiden ze af van het echte probleem: overconsumptie in het algemeen,’ schrijven de wetenschappers.

Knutselen met bewijs

Dat Lustig makkelijk wetenschappelijke bewijzen bij elkaar raapt om zijn punt te bewijzen, is ook te zien in het mini-college bij RTL Late Night.

Zo noemt Lustig aan het begin van zijn verhaal enkele landen waar er geen correlatie bestaat tussen diabetes en obesitas. Zo zijn er in landen als Pakistan, Afghanistan en India veel diabetes-patiënten die geen overgewicht (obesitas) hebben, terwijl er in IJsland, Mongolië en Micronesië veel dikke mensen zijn (obesitas) die geen diabetes hebben. Volgens Lustig bewijst dit dat diabetes niet wordt veroorzaakt door overgewicht, maar door iets anders (suiker). Hierbij gaat de wetenschapper heel gemakkelijk voorbij aan genetische verschillen tussen bevolkingsgroepen. Hindoestanen hebben een veel grotere kans diabetes te krijgen, terwijl obesitas weer veel voorkomt bij afgeschermde gemeenschappen zoals Micronesië.

Zoete koek

Tot frustratie van voedingsdeskundigen in Nederland werden in de uitzending van RTL Late Night bovengenoemde kritiekpunten volledig genegeerd.

‘Het demoniseren van suiker draagt bij aan het creëren van angst bij de consument,’ zegt voedingsdeskundige Maurice van der Wardt op Facebook. ‘Gebruik je gezond verstand,’ zegt ook professor Katz. ‘Eet van niets te veel, ook niet van suiker’.

Maar door het ontbreken van een deskundig weerwoord zullen miljoenen Nederlanders het ongenuanceerde verhaal van Lustig waarschijnlijk als zoete koek slikken.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.