buitenland

NAVO-spoedberaad: Erdogan waarschuwt Koerdische ‘terroristen’

Door Servaas van der Laan - 28 juli 2015

Op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel wordt dinsdag een spoedberaad gehouden op verzoek van Turkije. Wat verlangen de Turken precies van hun bondgenoten?

Op het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel is dinsdagmorgen om 11.00 uur een spoedvergadering over de situatie in Turkije begonnen. NAVO-baas Jens Stoltenberg opende de vergadering met de ambassadeurs door zijn medeleven te betuigen met Turkije en alle slachtoffers. Hij zei dat ‘terrorisme nooit getolereerd of gerechtvaardigd is’. Volgens Stoltenberg komt de vergadering op het juiste moment om te praten over de terroristische dreiging op de drempel van Turkije en op de grens van het NAVO-gebied

Bedreigd

Turkije voelt zich bedreigd door recente aanslagen op eigen bodem. Zowel Islamitische Staat (IS) als de Koerdische strijdgroep PKK pleegde de afgelopen periode aanslagen op Turks grondgebied.

Daarom doet Turkije een beroep op artikel 4 van het NAVO-verdrag. Dit artikel verplicht lidstaten bijeen te komen wanneer één van de leden zich bedreigd voelt.

Zeldzaam

Artikel 4 is een zeldzaam middel. Slechts vijf keer werd een beroep gedaan op dit artikel in de NAVO-geschiedenis. De maatregel wordt gezien als opmaat voor artikel 5. Dit kernartikel van het bondgenootschap verplicht lidstaten in te grijpen wanneer een bondgenoot wordt aangevallen.

Turkije zinspeelde in het verleden vaker op het gebruik van artikel 5 wanneer het zich ‘aangevallen’ voelde door de PKK. Maar nu is daar de dreiging van IS bijgekomen.

Vijand van mijn vijand

Want voor Turkije gaat het principe ‘de vijand van mijn vijand is mijn vriend’ niet bepaald op. Het Turkse leger heeft de afgelopen dagen vergeldingsacties uitgevoerd op doelen van IS, maar ook van de PKK. En daarmee staan de NAVO-bondgenoten voor een interessant dilemma.

Ze zijn aan de ene kant blij met de acties tegen IS, maar minder te spreken over de aanvallen op de Koerden die voor de westerse troepen een belangrijke bondgenoot zijn in de strijd tegen IS.

Koerden

NAVO-chef Jens Stoltenberg bedankte Turkije voor de acties tegen IS. Dat de Amerikanen nu een Turkse legerbasis mogen gebruiken, levert de westerse alliantie een belangrijk, strategisch voordeel op in de strijd tegen IS.

Maar over de aanvallen van het Turkse leger op PKK-kampen in het noorden was Stoltenberg aanzienlijk minder enthousiast. Op zich vormen die aanvallen in het noorden van Turkije geen gevaar voor de strijd tegen IS. Maar dat zal anders zijn wanneer Turkije besluit ook de Peshmerga in Syrië aan te pakken. Deze strijders zijn de ‘boots on the ground’ die de internationale coalitie nou juist zo hard nodig heeft. Het aanvallen van de Peshmerga zou de strijd tegen IS ernstig ondermijnen.

Vredesproces

Met belangstelling zullen de bondgenoten dinsdag het verhaal van Turkije aanhoren. Wat is de Turkse president Recep Tayyip Erdogan nou eigenlijk van plan?

Hij oppert in ieder geval voor een ‘safe zone’ in Syrië waar Syrische vluchtelingen kunnen worden opgevangen en beschermd. Maar de strijd tegen de Koerden heeft vermoedelijk een binnenlandse, electorale aangelegenheid.

Terroristen

Erdogan zou er de Koerdische partij HDP mee buiten spel willen zetten. Zeker is dat het vredesproces tussen de Turkse regering en de Koerden voorlopig weer de ijskast in kan. Erdogan kondigde dinsdag aan dat het ‘onmogelijk is door te gaan met een vredesproces met hen die onze nationale eenheid bedreigen’.

Parlementariërs die ‘banden hebben met terroristen’ moeten hun onschendbaarheid kwijtraken en strafrechtelijk worden aangepakt, vindt de Turkse president. NAVO-bondgenoten als Nederland en Duitsland zijn juist over die uitspraken van Erdogan zeer bezorgd.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.