buitenland

Obama probeert atoomdeal te verkopen, wat doet het Congres?

Door Tom Reijner - 14 juli 2015

Een aantal Republikeinen gaat er alvast met gestrekt been in. De wereld veiliger? Welnee, zegt voorzitter van het Huis van Afgevaardigden John Boehner: dit akkoord met Iran leidt tot een ‘wereldwijde wapenwedloop’.

De Amerikaanse president Barack Obama stond dinsdag zij aan zij met vicepresident Joe Biden om het akkoord met Iran op tv te verdedigen. De afspraken bieden volgens de president een uitgelezen kans om de verspreiding van nucleaire wapens in het Midden-Oosten tegen te gaan.

Nieuwe weg

We kunnen met dit akkoord een nieuwe weg bewandelen, waarbij hij zich richtte tot het Amerikaanse volk en het Congres. Het alternatief is volgens hem nog slechter. Volgens Obama heeft Iran toegezegd 98 procent van zijn bestaande voorraad verrijkt uranium, het belangrijkste ingrediënt voor een kernbom, van de hand te doen.

In ruil daarvoor worden de aan Teheran opgelegde sancties verlicht. Maar wat is die toezegging precies waard? Uiteindelijk bepalen niet de Iraanse politici als president Hassan Rouhani wat er gebeurt, maar is het laatste woord (en daad) aan de opperste religieuze leider, ayatollah Ali Khamenei.

Ja of nee?

Het Congres – het Amerikaanse parlement – heeft nu zestig dagen om het akkoord tussen Iran en de zes machten onder de loep te nemen. Het kan zowel een ja- als een nee-stem worden, maar niets doen is ook mogelijk, schrijft The New York Times.

In het Congres is de meerderheid Republikeins, zowel in het Huis van Afgevaardigden (245 Republikeinen tegenover 188 Democraten) en in de Senaat (54 tegenover 44).

Omdat veel Republikeinen helemaal niets zien in de deal, is er een aanzienlijke kans dat de deal wordt weggestemd. Obama hoeft zich daar niets van aan te trekken: hij kan deze tegenstem met een veto blokkeren – een ‘wapen’ waarmee hij vandaag dan ook dreigend zwaaide. Het Congres kan in dat geval weer terugslaan, maar dan heeft het wel een twee derde meerderheid nodig in beide ‘Kamers’. De conclusie is dus dat Obama aan een derde van de volksvertegenwoordigers genoeg heeft om de deal in stand te houden.

Kernwapenwedloop

Een aantal Republikeinen gaat er alvast met gestrekt been in. Een veiliger wereld? Welnee, zegt de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden John Boehner bijvoorbeeld. Hij denkt dat dit akkoord leidt tot een ‘wereldwijde kernwapenwedloop’ in plaats van het stoppen van de verspreiding van kernwapens in het Midden-Oosten.

Ook de Republikeinse presidentskandidaten, die hun campagnes steeds verder opvoeren, hebben geen goed woord over voor de deal. ‘Ik heb vanaf het begin gezegd dat ik geen deal met Iran zal steunen die de mullah’s de mogelijkheid biedt om kernwapens te ontwikkelen, Israël te bedreigen en hun regionale expansiedrift en steun voor terrorisme voort te zetten.’

Ook een andere kandidaat voor de Republikeinse nominatie, Lindsey Graham, refereerde aan het gevaar voor Israël. Hij sprak van een ‘mogelijke doodstraf voor Israël. Rick Santorum vindt dat Obama op een rampzalige manier is gecapituleerd voor de Islamitische Republiek.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.