buitenland

De ‘outsiders’ stelen de show bij de Republikeinen

22 september 2015

Nooit werden tv-debatten tussen Republikeinse presidentskandidaten zo goed bekeken. Opvallend: politieke nieuwkomers zijn het populairst.

Zonder verstand van politiek, maar wel met verstand van zaken. In de aanloop naar de Republikeinse voorverkiezingen gaan drie opmerkelijke kandidaten aan kop in de peilingen: Donald Trump, Carly Fiorina en Ben Carson hebben geen enkele politieke ervaring, maar blijken toch bijzonder aantrekkelijk voor Republikeinse kiezers.

Donald Trump (69) laat geen kans onbenut om het over zijn zakelijke succes te hebben. ‘Ik ben een dealmaker en kan grote deals voor dit land maken,’ zei hij vorige week in tv-programma Face the Nation.

Anti-Obama

Tijdens de eerste Republikeinse tv-debatten kwam ‘The Donald’ als sterkste kandidaat uit de bus. En dat zonder ooit voet in Washington te hebben gezet. Trump kan naar eigen zeggen prima zonder politieke ervaring. ‘Ik ben nu eenmaal een winnaar en weet hoe je zaken gedaan krijgt,’ zei hij tijdens het eerste tv-­debat. De miljardair is van plan de overheid als een bedrijf te gaan besturen. Een strategie die ook bij andere presidentskandidaten lijkt te werken.

Want ook Ben Carson (64) staat hoog in de peilingen. De gepensioneerde neurochirurg wordt wel ‘de Republikeinse Obama’ genoemd, terwijl hij zich juist graag als ‘anti-Obama’ presenteert. Met zijn zachte stem en ingetogen lach contrasteert hij sterk met de luidruchtige Trump. Tijdens debatten lijkt Carson op een hoogleraar die het Amerikaanse volk college geeft. Carson wil vechten voor rechtvaardigere belastingen en een nieuw zorgstelsel.

Over zijn gebrek aan ervaring in de politiek maakt hij zich – net als Trump – geen zorgen. Toen hij daar tijdens het eerste tv-debat op werd aangevallen, zei hij: ‘Het belangrijkste is een great brain. En ik denk dat niemand hier een Siamese tweeling van elkaar heeft gescheiden.’ Want net als Trump gebruikt Carson graag successen uit zijn carrière om het Amerikaanse volk voor zich te winnen. Hij spreekt veelvuldig over zijn medische prestaties, bestsellers en onderscheidingen.

Vechter

Zakenvrouw Carly Fiorina (61) is de derde Republikeinse kandidaat zonder politieke ervaring. Ze is hard op weg om minstens zo populair te worden als haar zakelijke collega’s. Tijdens het door CNN uitgezonden Republikeinse debat was zij de verrassende winnaar. Ze liet alle politieke zwaargewichten achter zich.

Fiorina is de eerste vrouw die het schopte tot CEO van één van de twintig grootste Amerikaanse bedrijven: computermaker HP. En dat haalt ze graag aan in haar speeches. Dat de beurskoers na haar aantreden halveerde en ze in 2005 op staande voet werd ontslagen, laat ze wijselijk achterwege. De leiderschapskwaliteiten die ze bij HP opdeed, maken haar naar eigen zeggen een geschikte president. ‘Ik ben een vechter en dit zal een gevecht worden,’ zei ze na afloop van het tweede debat.

Zo zijn het vooral de politieke rookies, de nieuwkomers, die de Grand Old Party smaak geven. Waar komt die plotselinge fascinatie voor ‘outsiders’ vandaan?

Nooit eerder was er onder Amerikanen zo’n grote ontevredenheid over de zittende regering. Uit een recente poll van Quinnipiac University blijkt dat bijna driekwart van de kiezers ontevreden is over hoe het land ervoor staat. Zij noemen de regering onbetrouwbaar. Volgens het Pew Research Center zijn vooral Republikeinen ongelukkig met hun eigen partij. Begin dit jaar had 86 procent vertrouwen in de eigen partij, in juli nog maar 68 procent.

Krachtmeting

Uit een peiling van dagblad The Washington Post bleek begin deze maand dat bijna 60 procent van de Republikeinen liever een kandidaat heeft zonder enige ervaring in Washington.

Volgens Gregory Valliere (63), politiek analist bij Potomac Research Group in Washington, hebben kandidaten uit de zakenwereld een paar belangrijke eigenschappen die het goed doen in Washington. ‘CEO’s kunnen snel moeilijke beslissingen nemen en ze hebben ervaring met het oplossen van complexe problemen,’ zei hij afgelopen week tegen tv-zender Fox. ‘En hun zakelijke kant is inspirerend.’

Met Trump en Co hopen Republikeinse kiezers duidelijk op een nieuwe aanpak. En omdat het politieke spel vooral op televisie wordt gespeeld, is de showfactor ook niet onbelangrijk. Nooit eerder in de geschiedenis keken er zo veel Amerikanen naar de Republikeinse tv-debatten. De laatste krachtmeting, op 17 september, is bekeken door 23,1 miljoen Amerikanen, een record voor CNN.

Als Trump iets kan, dan is het vermaken. Ook Fiorina heeft een hoog entertainmentgehalte. Maar brengt dat de succesvolle bedrijfsbestuurders zo ver dat ze aan de presidentsverkiezing in 2016 kunnen meedoen?

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.