Carla Joosten

Rust in Europa: met dank aan Draghi

Door Carla Joosten - 17 december 2012

Het leek wel afgesproken werk. Van Mark Rutte tot Angela Merkel en van Herman Van Rompuy tot François Hollande klopten de Europese leiders zich na hun laatste top van dit jaar op de borst.

Wat hadden ze toch veel bereikt.

Ze hadden toch maar mooi de crisis weten te bedwingen met hun noodfondsen, de herkapitalisering van de banken, de aangescherpte begrotingsdiscipline en op het eind zelfs een akkoord over Europees bankentoezicht. En nu maakten ze alweer een nieuwe ‘wegenkaart’.

ECB

Geen woord over de rol van de Europese Centrale Bank. Dat bankpresident Mario Draghi in juli beloofde alles te zullen doen om de euro te redden en in september aankondigde desnoods ongelimiteerd staatsobligaties op te kopen van zwakke landen om zo de rente te drukken, was natuurlijk de echte reden voor de relatieve rust rond de euro.

Op de vraag of hij in zijn opsomming van daden de ECB niet had vergeten zei premier Rutte dat Draghi’s leiderschap wel ‘een belangrijke rol’ had gespeeld, maar zeker niet de hoofdrol.

Toppen

Dat niemand de ECB noemde is typerend voor de Europese politiek. Door de rust op de geldmarkten zijn de leiders gaan geloven in de heilzame werking van hun toppen. In werkelijkheid illustreerden die toppen Europese machteloosheid. Telkens nieuwe plannen moeten de crisis temmen, maar Europa concurrerend maken blijkt maar moeilijk Europees te regelen.

De muntunie ontbeert een economisch fundament. Een blunder van vorige politieke generaties. Over de vraag hoe die fout moet worden hersteld, heerst grote verdeeldheid. Hoeveel Europese bemoeienis met de eurolanden moet er komen en hoeveel solidariteit moet er tegenover de vereiste discipline staan?

Voor de jongste top was in Brussel – op verzoek van de regeringsleiders – een blauwdruk gemaakt voor een complete verbouwing van Europa. Eenmaal in Brussel spraken diezelfde leiders alleen nog maar over klein bier. Urenlang palaverden ze over de vormgeving van contracten die landen met ‘Brussel’ zouden moeten afsluiten over economische hervormingen.

Keurslijf

Een idee van de Duitse bondskanselier Angela Merkel die vreest dat er van alle afspraken die ze met haar collega’s maakt niets terecht komt, waardoor de eurozone er nooit bovenop komt. Maar de meeste landen zitten niet te wachten op een Brussels keurslijf.

De Franse president François Hollande zei het ronduit na afloop van de top: u denkt toch niet dat Duitsland zich laat zeggen wat het moet doen. Frankrijk trouwens ook niet.

Als het dan toch moet, dan moet er wat tegenover staan: een financiële stimulans.

Stier

In Brussel was zelfs het plan geopperd voor een aparte eurozone-begroting om economische hervormingen te stimuleren. Dat werkte als een rode lap op een stier bij landen als Nederland die al hevig twijfelen aan het nut van de bestaande Brusselse vleespotten laat staan dat er weer een nieuwe bij komt.

Later was er sprake van een fonds om schokken in de economie op te vangen, maar Merkel vond dat veel te ‘onspecifiek’. Wat is een schok en wat niet?

Uiteindelijk werd besloten om eens te kijken of er ‘solidariteitsmechanismen’ moeten komen om landen die contracten aan gaan te steunen. Maar het staat zo vaag op papier dat Rutte er tijdens zijn persconferentie over kon grappen. Ja er kwam een onderzoek naar ‘de mogelijkheid van de optie van de wenselijkheid van contracten’.

Geld

Over de ‘solidariteitsmechanismen’ die zijn linkse collega’s toch maar mooi in de tekst hadden weten te rommelen, zei Rutte dat dit niet betekent dat er extra geld naar Europa gaat. Het benodigde geld moest maar uit de bestaande begroting komen. Wordt vervolgd.

Dit is het niveau waarop de leiders elkaar urenlang – tot twee uur ’s nachts – bezig hebben gehouden. Neem een plompverloren aankondiging voor een studie naar ‘de sociale dimensie van de muntunie, met inbegrip van de sociale dialoog’.

Socialisten
Hierachter schuilt een wereld van vakbonden en socialisten die Europa veel te liberaal vinden en ook bediend moeten worden.

Dat er in een dergelijk Europa toch nog een akkoord kwam voor invoering van Europees bankentoezicht, mag met recht een wonder worden genoemd. Het was het enige concrete besluit van een tweedaagse top en eigenlijk was het de nacht ervoor al genomen door de ministers van Financiën.

De leiders zelf praten in 2013 verder over de verbouwing van de Unie. Als de markten tenminste Draghi blijven geloven.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.