Afshin Ellian Afshin Ellian

Voor echte foltering moet je in het Midden-Oosten zijn

Door Afshin Ellian - 06 februari 2013

Over ‘tortuur’ werd veel gezegd en geschreven tijdens de overgang van de Middeleeuwen naar de moderne tijd. Marteling van een medemens werd en wordt als een verwerpelijke handeling beschouwd.

Marteling is even oud als de mens zelf. De Romeinen kenden binnen het leger een aparte afdeling voor het martelen van personen. Daar waren ze zeer deskundig in langdurig martelen. Wat is het doel van marteling?

In de Oudheid werd vooral gemarteld om informatie los te krijgen, in de Middeleeuwen vooral om een bekentenis af te dwingen. Een bekentenis was de koningin van alle bewijsmiddelen.

Later voerde de inquisitie martelingen uit om andersdenkenden van gedachte te doen veranderen. Het vergaren van inlichtingen stond niet meer centraal.

Dwangmiddel

Sovjetleider Jozef Stalin, maar ook het islamitische regime van Iran gebruikten en gebruiken foltering voor het inwinnen van informatie en als dwangmiddel om anderen te bekeren tot het juiste geloof. Foltering kent een rijke, ingewikkelde en pijnlijke geschiedenis.

In de westerse democratieën bestond tot 9/11 een onwrikbare consensus over tortuur: het martelen van de medemens was in strijd met het recht en de moraal.

Maar na de rampzalige aanslagen in de Verenigde Staten en de grootschalige terreurdreiging in de wereld, ontstond een discussie over het gebruik van marteling als middel om toekomstige aanslagen te voorkomen.

Strafbare handeling

De Amerikaanse regering noemde het ‘intensieve ondervraging’, geen marteling. Want marteling is ook volgens het Amerikaanse recht een strafbare handeling. De vormen van intensieve ondervraging die de Amerikaanse autoriteiten toelieten, hadden onder andere betrekking op waterboarding.

Het is niet mijn bedoeling om over de morele en juridische grondslagen van het martelverbod te schrijven. Het gaat mij om de bewering dat met behulp van marteling geen betrouwbare informatie kan worden ingewonnen.

Arrestatie

Dat is een rare bewering. De meeste van mijn vrienden en kennissen die in de jaren tachtig van de vorige eeuw door het Iraanse regime werden gearresteerd en gemarteld, hebben hun folteraars uiteindelijk de inlichtingen gegeven die tot de ontmanteling en arrestatie van verzetsgroepen en verzetsstrijders hebben geleid.

Met zekerheid kan ik stellen dat de meeste politieke gevangenen in Iran zijn bezweken onder de martelpraktijken van islamisten. Dat was verbazingwekkend. Onder de SAVAK, de geheime dienst van sjah, bezweken veel minder mensen aan martelingen. Wat deden de islamisten waardoor de meeste politieke gevangen hun mond opendeden?

Onbeschrijflijk zwaar

Ali Amoui zat 25 jaar in de gevangenissen van de sjah. Na de revolutie zat hij nog bijna acht jaar onder de islamisten in de gevangenis. Soms probeerde hij die twee perioden te vergelijken.

Volgens Amoui was zijn 25 jaar durende gevangenschap onder de SAVAK een vakantieperiode in vergelijking met die acht jaren onder de islamisten. Zo onbeschrijfelijk zwaar vond hij de martelpraktijken van de islamisten. Het was een combinatie van de wreedste vormen van marteling, met ernstige fysieke dreiging voor de familieleden van politieke gevangenen.

Osama bin Laden

De meeste politieke gevangen uit de jaren tachtig van de vorige eeuw die een bekentenis hadden afgelegd, werden later geëxecuteerd. De hel op aarde, daarin zijn de islamisten zeer bekwaam. Voor echte foltering moet je in het Midden-Oosten zijn.

Martelen werkt. Het heeft altijd gewerkt. De arrestatie van Osama bin Laden laat zien dat de ‘intensieve ondervraging’ oftewel de Amerikaanse martelmethode, ook heeft gewerkt. En dat is nu te zien in de bioscoop.

De filmZero Dark Thirty beschrijft de opsporing en de eliminatie van Osama bin Laden. Het is een indrukwekkende speelfilm, geen propagandafilm voor welke Amerikaanse politicus dan ook. De film is gebaseerd op feiten die door de Amerikaanse regering zelf zijn bekendgemaakt.

Geduld

De opsporing van Bin Laden begon kort na 9/11, bij de ondervraging van de verdachte terroristen. Zij werden onderworpen aan waterboarding. Bijna allemaal zouden ze gaan praten.

Ironisch genoeg was het bij de CIA een vrouw die op Osama bin Laden joeg. Met veel geduld en vastberadenheid bracht zij de informatie verkregen uit ondervragingen bij elkaar. Human intelligence – niet de technologie – leidde de CIA naar de schuilplaats van Bin Laden. Niet satellieten, maar rechercheren, ondervragen, geduld en vastberadenheid brachten de leider van de Al- Qa’ida binnen de cirkel van de Amerikaanse macht.

Zero Dark Thirty heeft het debat over marteling dan wel intensieve ondervraging alleen maar verder aangewakkerd.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.