Afshin Ellian Afshin Ellian

Rutte en Timmermans moeten Erdogan terechtwijzen

Door Afshin Ellian - 19 juni 2013

Premier Mark Rutte sprak van ‘ernstige zaak’, maar de Turken hebben niets aan de voorzichtige Hollandse treurnis over het gewelddadige optreden van premier Erdogan.

Europa is teleurgesteld in de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan en zijn partij. Tot voor kort werd anders over Erdogan en zijn islamitische partij gedacht.

De meeste Europese ministers van Buitenlandse Zaken spreken nu hun verontwaardiging uit over de manier waarop Erdogan omgaat met de demonstranten. Er wordt schande van gesproken.

Maar diezelfde ministers spraken heel anders over Erdogan toen de Arabische storm uitbrak. Bijna alle westerse leiders hielden de Arabieren voor dat ze het model-Erdogan moesten overnemen: een democratisch model dat niet strijdig is met de islam.

Daaraan wil niemand meer worden herinnerd.

Show

Premier Erdogan is weer thuis. Hij heeft weinig tijd voor zijn lievelingshobby, namelijk de Syrische burgeroorlog. Zou hij in Ankara samen met de demonstranten naar een compromis hebben gezocht?

Nee, en evenmin wilde hij de gewonden of de nabestaanden van slachtoffers van het disproportionele staatsgeweld bezoeken. Hij verscheen slechts bij een show-onderhandeling met de zelfbenoemde vertegenwoordigers van de demonstranten. En dat leidde uiteindelijk tot niets: geen tastbare resultaten dus. Wel, zoals gewoonlijk, loze beloftes.

Hooligans

Erdogan koos niet voor de de dialoog, maar voor geweld. Had hij te maken met gewelddadige burgers? Nee, het begon vreedzaam en er waren ongewapende burgers die protesteren tegen het bewind van Erdogan en zijn besluit om een park te vernietigen. Het zijn dus geen hooligans.

De Turkse politie kreeg opdracht om keihard op te treden. Het optreden van Turkse politie tegen de vreedzame demonstranten deed denken aan Iran in 2009, omdat ook Erdogan gebruikmaakt van ongeüniformeerde figuren om burgers te mishandelen.

Een lokale televisiezender die de beelden durfde uit te zenden, wordt beboet wegens het ondermijnen van de morele ontwikkeling van de jeugd. De islamist Erdogan beweert dat hij een democraat is.

Treurnis

De echte morele ondermijning van de ontwikkeling van de Turkse jeugd is Erdogan met zijn autoritaire islam. Hoe reageerde het Nederlandse kabinet op het Turkse drama?

Het Nederlandse kabinet betreurt het ‘buitensporige geweld’ dat de Turkse politie gebruikte tijdens de ontruimingen van het Taksimplein en het nabijgelegen Gezipark in Istanbul. De Turken hebben niets aan deze Hollandse treurnis.

Premier Mark Rutte sprak van ‘ernstige zaak’, omdat het erop lijkt dat in Turkije ‘fundamentele rechten, waaronder de vrijheid van demonstratie en de vrijheid van meningsuiting, zijn geschonden’. Dat zijn tenminste markante woorden. En verder? Is dat alles? Wat gaan we doen met de regering-Erdogan?

Leger

Niets. Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) hoeft van Rutte zijn reisschema niet aan te passen om in Ankara de zorgen van het kabinet over te brengen. Dat is toch ongelofelijk. Timmermans moet Turkije mijden.

Wie op deze manier geweld gebruikt tegen vreedzame demonstranten, moet als ongewenste figuur worden behandeld, zeker nu Erdogan dreigt het Turkse leger in te zetten tegen de demonstranten.

Premier Erdogan beweerde dat hij op democratische wijze door een meerderheid van de Turken is gekozen. Dat is een juiste bewering. Maar is dat een vrijbrief om disproportioneel staatsgeweld toe te passen op de demonstranten?

Rechtsstaat

Nee, de verkiezingen geven niemand het recht om mensenrechten te schenden in naam van een tijdelijke meerderheid. Erdogan verwart de democratie met een zelfmoordpact. Hij is gebonden aan de beginselen van de rechtsstaat, maar ook aan de Turkse Grondwet en het Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens (EVRM).

De fundamentalist Erdogan denkt, net als zijn geestverwanten in de Gazastrook, dat de democratie slechts een stemmachine is bij een definitieve machtsovername. Een stemmachine zonder principes en beginselen.

Demonstranten toonden leuzen waarop Erdogan en zijn partij worden beschuldigd van fascisme. Ik ga Erdogan niet het etiket ‘fascisme’ opplakken. Maar de demonstranten hebben gelijk dat het handelen van Erdogan totalitaire trekjes heeft.

Massa

Laten we opnieuw naar de gebeurtenissen kijken: Erdogan keerde huiswaarts en organiseerde een massabijeenkomst om de tegenstanders duidelijk te maken dat hij in naam van het volk regeert. Let op: een zittende premier organiseert een massabijeenkomst om vreedzame demonstranten die door de politie werden onderdrukt, vrees aan te jagen.

Premier Erdogan ontleent zijn legitimiteit kennelijk in de eerste plaats aan de massa. Dat is erg totalitair. Ook de Iraanse leider organiseerde, nadat hij de demonstranten had onderdrukt, een demonstratie om te laten zien dat hij namens het volk had gehandeld.

Vernederd

Maar volgens Erdogan vormen voor hem de verkiezingen het criterium – niet de massabijeenkomsten op straat. Dit geldt in elk geval voor een zittende regering. Dat zou anders zijn voor de opponenten. Een democratische overheid gaat de macht niet misbruiken om via een massabijeenkomst te communiceren met opponenten.

Erdogan en de andere islamisten hebben geluk omdat, zoals journalist Abigail Esman schreef, de Turkse protestbeweging vooralsnog geen leider heeft: A Movement Without a Leader.

Terecht hebben de vakbonden zich aangesloten bij de demonstranten. En jammer dat Frans Timmermans toch nog naar Turkije afreist. Hij moet Turkije mijden.

De zwijgende Turkse kunstenaar heeft met zijn zwijgen Erdogan vernederd.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.