Carla Joosten

Brusselse banencarrousel: wie krijgt welke topfunctie?

Door Carla Joosten - 24 december 2013

In 2014 komen tal van van Europese topfuncties vacant. Er wordt inmiddels druk gespeculeerd: wie komt in aanmerking voor welke post? Er vallen ook opvallende Nederlandse namen.

Het gaat in de Europese Unie zelden over de poppetjes, behalve in het jaar dat de topfuncties worden verdeeld. En 2014 is zo’n jaar. Het grote speculeren is begonnen.

Neemt oud-staatssecretaris van Justitie Nebahat Albayrak (PvdA) straks de plek in van Neelie Kroes (VVD) door Europees commissaris te worden? Wordt oud-PvdA-leider Ad Melkert naar Brussel gestuurd? Of verlaat minister Frans Timmermans (PvdA) zijn droombaan op Buitenlandse Zaken om de nieuwe buitenlandvertegenwoordiger van de Europese Unie te worden?

Drankgebruik

Hun namen zingen rond. De Luxemburgse oud-premier Jean-Claude Juncker wordt zelfs genoemd voor twee functies. Bovengemiddeld drankgebruik is in de Unie geen bezwaar.

De termijnen van Herman Van Rompuy, José Manuel Barroso en Catherine Ashton zitten er 31 oktober 2014 op. Barroso zal dan tien jaar voorzitter zijn van de Europese Commissie, de uitvoerende dienst van de Unie. Hij aast op de positie van secretaris-generaal van de NAVO.

De Deen Anders Fogh Rasmussen, die vijf jaar geleden Jaap de Hoop Scheffer opvolgde, vertrekt daar en zou de functie van Ashton ambiëren, de hoge vertegenwoordiger buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van de Unie.

Opmerkelijke keuze

Voor het eerst wijzen de grote politieke partijen in Europa voor de Europese verkiezingen een kandidaat aan voor de opvolging van Barroso. Die kandidaten moet in de Unie campagne voeren voor de verkiezingen van het Europees Parlement in mei 2014.

Een vernieuwing die tot de opmerkelijke keuze van de VVD leidde voor Guy Verhofstadt als liberale kandidaat. Een politicus die herhaaldelijk een Verenigde Staten van Europa bepleitte, terwijl de VVD alleen maar Europees beleid wil waar dat onvermijdelijk is.

Maar Verhofstadt, de Belgische oud-premier en leider van de liberale fractie in het Europees Parlement, heeft concurrentie gekregen van de Finse Europees Commissaris van Economische en Financiële Zaken Olli Rehn. Een nuchtere noordeling met een heel wat pragmatischer visie dan die van de dromer Verhofstadt.

Pathetisch

De opvallend slecht in het openbaar sprekende Fin Rehn heeft nu 13 van de 32 Europese liberale partijen achter zich, terwijl de pathetische Verhofstadt na flink lobbywerk in twaalf landen steun heeft gekregen. Op 1 februari stemmen afgevaardigden van alle Europese liberale partijen over hun kandidaat.

De liberalen maken overigens geen schijn van kans op Barroso’s post. De partij die de Europese verkiezingen wint, levert normaal gesproken de voorzitter van de Europese Commissie.

De liberalen zijn al blij als ze de 84 van de 766 zetels die ze nu bezetten, kunnen behouden: de strijd tussen Verhofstadt en Rehn is alleen van belang voor het fractievoorzitterschap van de liberalen of voor het geval hun een andere functie wordt toebedeeld.

Theater

De echte strijd gaat tussen de socialisten, en de conservatieven en christen-democraten van centrum-rechts. De socialisten hebben al de Duitse voorzitter Martin Schulz van het Europees Parlement aangewezen. Centrum-rechts kiest in maart op een congres in Dublin zijn kandidaat.

Kandidaten te over. Al jaren wordt de Poolse premier Donald Tusk getipt, mede omdat de landen in Centraal- en Oost-Europa eens aan de beurt zijn. Tusk heeft bezworen dat hij zijn premierschap wil afmaken, maar dat kan ook theater zijn.

Midden-en Oost-Europa zou ook tevreden kunnen worden gesteld met de NAVO. Net als de vorige keer gaat daarvoor de naam van de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Radoslaw Sikorski. Maar hij schijnt het van de Amerikanen niet te mogen worden: het is nog te vroeg voor een NAVO-baas uit het voormalige Oostblok.

Senang

Serieus is de kandidatuur van Jean-Claude Juncker voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. De christen-democratische veteraan uit Luxemburg wiens partij vorige maand na achttien jaar buiten de regering bleef, heeft zich al gemeld: als hij wordt gevraagd, is hij bereid om Barroso op te volgen.

Maar nog liever zou Juncker de plek innemen van Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad van Regeringsleiders. In dat gezelschap ,waarvan hij achttien jaar deel uit maakte, voelt Juncker zich senang.

De Ierse premier Enda Kenny, zijn Letse collega Valdis Dombrovskis en de Finse premier Jiri Katainen worden ook genoemd voor Barroso’s job. Katainen zou azen op de functie van voorzitter van de Eurogroep: ook de Europese bijbaan van minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) zit er eind volgend jaar op. Hij maakt vermoedelijk plaats voor een permanente voorzitter van de Eurogroep.

Keizerin

De Europese Unie, die voortdurend pleit voor meer vrouwen op hoge posten in het bedrijfsleven, zal naast de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de virtuele keizerin van Europa, minstens een topfunctie aan een vrouw moeten bedelen.

President Dalia Grybauskaitė van Litouwen wordt genoemd, maar ook IMF-baas Christine Lagarde. Beiden zouden Herman Van Rompuy kunnen opvolgen, maar net zo goed Barroso.

Grybauskaitė is een routinier. Ze was al eens Europees Commissaris en zat de laatste jaren aan tafel met staatshoofden en regeringsleiders.

Niets staat vast, maar naar verwachting zal de Europese politiek het komend jaar minder dan afgelopen jaren gaan over complexe inhoudelijke kwesties als de vervolmaking van de muntunie. Tenzij de financiële markten besluiten dat het met de rust rond de eurocrisis maar eens moet zijn gedaan.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.