Afshin Ellian Afshin Ellian

Brusselse miljarden aan Oekraïne verdwijnen in bodemloze put

Door Afshin Ellian - 24 februari 2014

De Winterspelen zijn voorbij, dus Vladimir Poetin kan zich volledig bezighouden met Oekraïne. Hij weet: als de miljardensteun uit Brussel stopt, zoekt Kiev toenadering tot Moskou. En wat deden Hans van Baalen en Guy Verhofstadt op een Oekraïens podium?

Lang hebben de Oekraïeners het volgehouden, bittere kou hebben ze doorstaan. Weken stonden ze op Maidanplein in Kiev: dag in dag uit, nacht in nacht uit. Ze wilden hun ideaal niet opgeven, ze streden en leden om een regimeverandering teweeg te brengen.

Een revolutie tegen de Oktoberrevolutie van Lenin. In 1917 herbevestigden Russische revolutionairen met harde hand het gezag op de westerse Oekraïners. De val van de Sovjet-Unie bracht nauwelijks verandering in de omstandigheden.

Softe bananenrepubliek

Westerse Oekraïners hebben de Russen vernederd. Ze hebben gewonnen. Maar wat ze hebben gewonnen, dat weet niemand. Dat is de essentie van een revolutie.

Oekraïne werd, in tegenstelling tot Wit-Rusland, niet met harde hand geregeerd. Oekraïne is een softe bananenrepubliek. De overwinning van de Oekraïense revolutie brengt het wankele machtsevenwicht in en om Rusland in gevaar.

Vanaf vandaag houdt de Russische president Vladimir Poetin zich volledig bezig met het Oekraïense vraagstuk – de Olympische Spelen zijn afgelopen. Welke opties heeft Poetin in relatie tot zijn broedervolk in Oekraïne?

IJzeren hand

Voordat we de vraag hoe Rusland met Oekraïne moet omgaan, kunnen beantwoorden, moeten we de Oekraïense revolutie bekijken tegen de ingewikkeldere achtergrond van Euro-Azië. Met Euro-Azië bedoel ik de voormalige Sovjet-Unie tot aan de Kaspische zee. De softste dictator in Euro-Azië is ten val gebracht.

Wit-Rusland wordt met ijzeren hand geregeerd door een stalinist. Daar hebben ze meer redenen om in opstand te komen dan in Kiev. Maar als Wit-Rusland valt, dan is het de beurt aan Moskou. Zouden ook de Wit-Russen wekenlang alle ontberingen en geweld kunnen verdragen om hun tiran ten val te brengen?

Terrorisme

Ook Turkmenistan, Oezbekistan en Azerbeidzjan zijn toe aan een regimeverandering. Deze regimes laten de islamitische militanten buiten de deur. Maar ook daar zijn de aanhangers van de politieke islam actief.

Eventuele revoluties in deze republieken kunnen desastreuze gevolgen hebben voor de strijd tegen het terrorisme. Na een regimeverandering zal het islamisme er een krachtige factor worden. Dat wil het Westen niet.

Ook Poetin wil dat niet. En wat Moskou en het Westen niet willen, is nog geen gebod in het oosten. In de hoofdsteden van deze landen, inclusief Wit-Rusland, neemt de bezorgdheid toe. Ze vragen zich af of keizer Poetin het machtsevenwicht kan herstellen.

Keihard optreden

Welke opties bespreekt Poetin vandaag in het Kremlin met zijn veiligheidsadviseurs? Hij heeft slechts twee opties. In het eerste scenario is Rusland op een onaanvaardbare wijze vernederd en daarom moet keihard worden opgetreden tegen de pro-westerse Oekraïners. In dit scenario wordt rekening gehouden met een burgeroorlog in Oekraïne en mogelijke interventie van Rusland in Oekraïne. De hardliners zijn ervan overtuigd dat deze reactie de enige gepaste is.

Anders zou de westerse ambitie niet stoppen bij de grenzen van Oekraïne. Bovendien is Euro-Azië gebaat bij de stabiliteit die door Moskou kan worden gecreëerd.

15 miljard euro

De tweede optie: Poetins slimme adviseurs zullen hem adviseren om met een aantal kleine symbolische maatregelen de zaak af te handelen. Ze gaan ervan uit dat Oekraïne binnenkort weer voor een corrupte figuur gaat kiezen.

En zulke figuren zijn dol op Moskou. De beste bestraffing van de EU is de tijdelijke stopzetting van de Russische geldstroom naar Kiev. De EU zal zelf opdraaien voor de Oekraïense revolutie: de eerste hulpronde bedraagt minstens 15 miljard euro. En ronde twee en drie moeten nog komen.

Totdat op een dag iemand in Brussel ontdekt dat de miljarden EU-hulp in een bodemloze corrupte put zijn verdwenen. En dan stopt Brussel met hulp aan Oekraïne.

Mekka

Ja, geachte president, oppert een slimme adviseur, zonder EU-geld beweegt Kiev vanzelf naar Moskou, het Mekka van alle Slavische volkeren. Euro-Azië kan niet zonder Moskou.

Poetin zal een keuze moeten maken tussen twee mogelijke reacties op de Oekraïense revolutie. Hij zal waarschijnlijk kiezen voor elementen uit beide aanpak: de permanente afwisseling van harde en softe aanpak. En de EU gaat doen waar het goed in is: strooien met uw belastinggeld, ditmaal naar Euro-Azië.

In alle eerlijkheid blijft voor mij één raadsel over. Een geheimzinnige en onbegrijpelijke affaire: wat deden Hans van Baalen en Guy Verhofstadt in Kiev? Namens wie stonden ze op dat plein in Kiev?

Wereldrevolutie

Ik begrijp simpelweg niet wat deze heren daar deden. Ze hebben zich gecommitteerd met de Oekraïense revolutie. Maar zal, als in Oekraïne een burgeroorlog uitbreekt, hun verbondenheid met de revolutie in Kiev overeind blijven?

Vroeger beklommen linkse politici de podia van de revolutiepleinen, nu doen rechtse politici mee aan de wereldrevolutie. Een merkwaardige omkering van waarden!

Voorbij de revolutionaire retoriek: in het Euro-Aziatische circus is een interetnisch conflict gaande. Alleen wijsheid en geduld kunnen stabiliteit brengen.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.