Afshin Ellian Afshin Ellian

Annexatie Krim onacceptabel: Westen moet macht laten gelden

Door Afshin Ellian - 21 maart 2014

Sancties tegen Rusland betekenen niets zonder daaraan gekoppelde militaire macht. Poetin schendt moedwillig en gewelddadig internationale afspraken: tijd dat het Westen eensgezind en effectief optreedt.

De annexatie van de Krim is een feit.  Een buitengewoon ernstig feit. Er werd door de Russische regering een quasi-referendum gehouden over de vraag of de Krim onderdeel moest worden van Rusland.

Internationale organisaties waren afwezig. Er zijn genoeg aanwijzingen om de uitslag van het referendum in de Krim twijfelachtig te noemen. Het schiereiland maakt deel uit van Oekraïne, dat ook over een grondwet beschikt.

Volgens de Oekraïense constitutie moet ook het Oekraïense parlement zich kunnen uitspreken over de afscheiding van een bepaald deel van het land. Het referendum in de Krim was ongrondwettelijk.

Onverantwoord

Het referendum was ook in strijd met het internationale recht en de geldende traditie binnen de internationale betrekkingen. De Russische president Vladimir Poetin schept een buitengewoon gevaarlijke precedent.

Zijn regering handelt onverantwoord – om talloze redenen. Wat zou zijn gebeurd als andere landen het voorbeeld van Rusland zouden volgen?

Er zijn genoeg landen die met dezelfde argumenten als het Kremlin een stukje land van hun buurman kunnen claimen. Irak zou de provincie Khouzestan van Iran kunnen opeisen omdat daar Iraanse Arabieren wonen. Moeten ze daarover nog een keer acht jaar oorlog gaan voeren?

Gevaarlijk

Ook Japan en China zouden verschillende gebieden kunnen claimen. Japan kan zelfs stukjes Rusland claimen die in 1905 zijn veroverd. En Rusland kan Alaska of een stukje Noorwegen – vanwege de olie – claimen.

Er zijn soms bijzondere veiligheidsredenen om een staat om een stukje land tijdelijk te bezetten, maar dat is hier niet het geval.

Poetin gebruikt nog een zeer gevaarlijk argument ter rechtvaardiging van deze annexatie van de Krim. Hij acht zich verplicht om de Russisch sprekende inwoners van Oekraïne te beschermen. Eerst gooit president Poetin olie op het vuur gooien in Oekraïne, daarna presenteert hij zich als de brandweerman ter bescherming van de Russisch sprekende inwoners van Oekraïne.

Bizar

Met deze argumentatie zou president Poetin in alle landen van de voormalige Sovjet-Unie kunnen ingrijpen. Overal wonen Russisch sprekende burgers: in Letland, Estland, Moldavië, Oezbekistan, Georgië, et cetera. Dan wordt het een oorlog van allen tegen Rusland.

We ontkomen hier niet aan een gevaarlijke historische vergelijking. Ook Hitler zadelde de Duitse staat op met een bizarre, vergelijkbare plicht: alle Duits sprekende mensen in Europa moesten worden beschermd door de Duitse staat.

Die mensen waren niet in gevaar, zoals ook de Russen in de Krim niet in gevaar zijn. We weten wat de gevolgen waren van Hitlers beleid. Hij ontketende een internationale oorlog.

Juist daarom werd na de Tweede Wereldoorlog, met de instemming van de Sovjet-Unie, afgesproken dat de soevereiniteit van landen moest worden gerespecteerd.

Eenzijdig

Een uitzondering is er wanneer gebieden en volkeren op vreedzame, transparante, grondwettelijke wijze uit elkaar gaan. Zo kunnen nieuwe staten worden geboren: Tsjecho-Slowakije is daarvan een goed voorbeeld.

Na de val van de Sovjet-Unie werden de Europese grenzen door onderhandelingen op een eerlijke, duurzame manier vastgesteld.

Maar nu draait president Poetin de klok eenzijdig en gewelddadig terug. Hier moeten we niet alleen kritiek hebben op Rusland. Ook de westerse machten treft blaam.

De onnodige bemoeienis van de Europese Unie met de demonstranten in Kiev schiep een gunstige nationalistische sfeer voor president Poetin en zijn politieke bondgenoten in de Doema en het Russische leger.

Ideologie

De Unie schiep ook nog verwachtingen bij de arme Oekraïners die ze onder geen beding kan naleven. Sancties tegen Rusland zullen de situatie in en rond Oekraïne niet makkelijker maken.

Ook de Amerikaanse regering was niet in staat om via dialoog en diplomatie Rusland op andere gedachten te brengen. We moeten niet uit het oog verliezen dat de Russische macht niet op een ideologie berust.

Daarom moet altijd via onderhandelingen worden gezocht naar de juist omgang met de Russische staat. Sancties bieden geen duurzame oplossing.

Doctrine

Er zijn minstens twee kaders waarbinnen het Westen de betrekkingen met Rusland kan regelen:

1) Het Westen moet via diplomatie en overleg met Rusland de markering tot stand brengen aangaande de legitieme belangen en militaire grenzen van de Russische macht. Dat gebeurde ook tijdens de Tweede Wereldoorlog.

En als Rusland niet meewerkt, zou het Westen een eenzijdige, maar duidelijke doctrine moeten aanhangen met betrekking tot de Russische macht. En de consequenties daarvan moeten ook worden bekendgemaakt.

2) De Europese Unie moet zich bezinnen op haar militaire positie. De vraag is of de Unie binnen of buiten het NAVO-kader bereid is om haar militaire machtsbasis te versterken.

Een internationale doctrine aangaande de machtsgrenzen van de concurrent werkt nooit zonder de daaraan gekoppelde militaire macht. De annexatie van de Krim is onaanvaardbaar.

Het Westen moet zich verzetten tegen de annexatiepolitiek van het Kremlin.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.