Carla Joosten

Anti-EU-campagne van Geert Wilders komt VVD goed uit

Door Carla Joosten - 10 april 2014

Met een niet al te sprankelend debat voor de Nederlandse gemeenschap in Brussel werd dinsdagavond een debattenreeks geopend over de verkiezingen van het Europees Parlement op 22 mei. In de verkiezingscampagne lijkt er een kentering op komst.

De afwezigheid van de PVV, die weigerde deel te nemen aan het debat, was merkbaar. In 2009 nam de toenmalige PVV-lijsttrekker Barry Madlener wel nog deel aan de Brusselse opmaat op de Europese verkiezingscampagne.

De partij pleitte toen nog niet voor uittreden uit de Europese Unie, maar scoorde al wel goed met eurosceptische oneliners. Het zweepte het debat in 2009 op waardoor kandidaten tegen elkaar opboden in hun kritiek op Europa.

Kentering

In de verkiezingscampagne van 2014 lijkt een kentering te komen. De reden is dat de PVV nu uit de Unie wil. Dat gaat andere partijen te ver waardoor ze niet meer hoeven concurreren met de partij van Geert Wilders.

Dat wil niet zeggen dat ze niet onder electorale druk staan. De Europese Unie splijt het electoraat nog altijd. Aan de ene kant staan de aanhangers van GroenLinks en D66 – het federale kamp –  aan de andere kant de eurosceptici van SP, ChristenUnie en SGP en de anti-EU-partij PVV.

De klassieke middenpartijen CDA, VVD en PvdA hebben een minder eenduidige kijk op Europa. Hun aanhangers maken zich zorgen over de houdbaarheid van de welvaartsstaat in een uitdijende Europese Unie. De partijen hebben daar geen echt antwoord op, zegt politicoloog André Krouwel deze week in een reportage in Elsevier over de Europese worsteling van die partijen.

Extremen

Juist de kiezer die minder uitgesproken pro- of anti-Europa is, heeft het lastig, blijkt uit de reportage. ‘De meerderheid wil geen extreme keuzes. Eurorealistische burgers willen wel Europese samenwerking, maar met gezond en met mate. Ze voelen zich onder druk staan, ze zitten tussen die twee kampen,’ zegt René Cuperus, medewerker van de Wiardi Beckmanstichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA in Elsevier.

Dat de kiezer geen extremen wil, is ook de overtuiging binnen de VVD. ‘Nu Wilders uit de Europese Unie wil, is de PVV een veel minder groot gevaar voor ons geworden,’ zegt Patrick van Schie. Net als Cuperus denkt de directeur van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD, dat de meeste kiezers wel kritisch zijn, maar niet in die mate dat ze uit de Europese Unie willen – het standpunt van Wilders.

De koerswijziging van de PVV wordt dan ook toegejuicht in liberale kring. ‘Toen ik het Wilders hoorde zeggen,’ zegt Van Schie, ‘dacht ik dan ook onmiddellijk: dat maakt het voor de VVD makkelijker. De VVD moet niet met een anti-Europees geluid komen, maar een eigen positie innemen door te pleiten voor minder bureaucratie. Dat is niet anti-Europa, de VVD pleit altijd voor een kleinere overheid.’

Volg Carla Joosten op Twitter

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.