Afshin Ellian Afshin Ellian

Wat we leren van de vrouw die een Iraniër redde van de strop

Door Afshin Ellian - 18 april 2014

In Iran schonk een vrouw vergeving aan de man die haar zoon had vermoord, en redde hem zo van de strop. Het is het verhaal van de mens die, met al zijn tekortkomingen, zichzelf kan overstijgen.

Hoeveel ophangingen kan een samenleving verdragen? Hoeveel wreedheid en onmenselijke behandeling kan een volk verdragen?

We stellen deze vragen op Goede Vrijdag, de dag waarop we stilstaan bij wreedheid, marteling en openbare executie. In het noorden van Iran stond een week geleden een openbare ophanging gepland. De dader was ter dood veroordeeld wegens moord.

Hoe en onder welke omstandigheden het delict gebeurde, is mij niet bekend. Wat ik weet, is dat een jongeman een andere jongeman om het leven bracht.

Alles werd ingericht voor het openbare feest van ophanging. De jonge dader werd naar de galg gebracht. De ouders van de vermoorde of gedode persoon waren erbij. Volgens de shariawetten van Iran hebben de nabestaanden – ouders en kinderen – het recht om de dader te vergeven.

Delicten

Als zij de dader vergeven, wordt die niet opgehangen. Hij moet daarna opnieuw voor de rechter verschijnen, teneinde de straf opnieuw te bepalen. Het is dan aan de rechter om de straf op te leggen: wederom de doodstraf, of gevangenisstraf. Meestal wordt de gevangenisstraf uitgesproken.

Dit alles geldt alleen voor delicten in de private sfeer, niet voor delicten die volgens de staat onder de misdaden tegen de islamitische staat vallen, zoals staatsvijandige activiteiten, apostasie, het beledigen van de islam of dienaren van de islam, overspel, et cetera.

Wat gebeurde er precies, daar in het noorden van Iran? De islamitische staat delegeert een onmenselijk zware verantwoordelijkheid, te weten het leven van een veroordeelde persoon, aan burgers.

Klap in het gezicht

Het publiek riep de familie op om de dader te vergeven. De moeder van de ter dood veroordeelde wierp zich voor de voeten van de moeder van het slachtoffer: vergeef ons, vergeef mijn zoon. De moeder mag naar het podium gaan.

Wat gaat zij doen? Zal zij de strop vastknopen? Ze geeft de dader, die reeds zijn verontschuldigingen had aangeboden en om vergeving vroeg, een enorme klap in het gezicht. De moeder haalde de strop weg. Zij gaf leven, zoals een moeder betaamt. Daarna omhelzen twee huilende moeders elkaar.

Een fotograaf legde alles vast. De foto’s werden aan de BBC ter beschikking gesteld. De fotoreportage laat zien hoe het verliep.

Verdriet

Nachtenlang overpeinsde die moeder de dag van de executie: oog om oog, tand om tand of de vergeving? Leven of dood? De macht van vergeving opende ruimte voor verzoening. De mens in al zijn tekortkomingen kan zichzelf overstijgen. Daarin zien we de ware grootheid van de mens.

De mens woont op aarde. De zwaartekracht van de aarde trekt ons met al ons verdriet en vreugde naar de menselijke grond.

De film Gravity geeft ons een idee van de grootheid van de mens en zijn grond. Gravity werd al bekroond met zeven Oscars; de 3D-Blu-ray versie ervan is werkelijk magnifiek. Na een ongeluk in het ruimtestation ISS verdwalen twee astronauten in de ruimte: een man (George Clooney) en een vrouw (Sandra Bullock) zweven om de aarde.

Ledlampjes

De astronauten proberen via een capsule van een satelliet terug te keren naar de aarde. Het is de makers van de film gelukt om ons twaalf minuten lang, bij de openingsscène, te laten kijken naar een ruimtewandeling van astronauten.

De film zit vol techniek: 1,8 miljoen afzonderlijk bedienbare ledlampjes in de studio. Om u een idee te geven wat voor computers voor montage zijn gebruikt, citeer ik uit het interview van een van de technici: ‘Als je met één computerprocessor de hele film had willen nabewerken, had je in het jaar 5.000 voor Christus moeten beginnen.’

In de film gaat het niet om wetenschap of techniek. In Gravity offert de mannelijk astronaut zich op voor de ander. Hij nam willens wetens afscheid van zijn leven om de kans op overleving van de vrouwelijke astronaut te vergroten.

Gevaren

Daarna begint de strijd van de astronaute tegen de ruimte. De strijd om het leven wordt afgewisseld met fantastische realistische beelden van de aarde. De lijdensweg van een mens in de ruimte, met als doel de reis terug naar huis, naar de aarde.

De aarde is ons huis. Zwaartekracht krijgt hier nog extra betekenis: de kracht die ons naar huis trekt. De ruimte is het angstaanjagende kille niets. De aarde is de warmte, en het leven in vrijheid.

In het kille niets is geen kracht die ons in een dubbele beweging aantrekt en krachtig maakt, waardoor we op eigen benen kunnen staan. De zwaartekracht trekt aan ons en geeft ons de kracht om te kunnen staan.

Het kille niets

Het verlangen naar huis bracht de vrouw ondanks alle ellende, pijn en gevaren naar aarde. Zij is thuis en belandt in zee. Groen is de aarde. De zwaartekracht werkt. De benen krijgen een grond om te staan. Zij staat op – langzaam, alsof ze het moet leren. Maar zonder enige vertwijfeling. Heel langzaam staat de mens op.

Op Goede Vrijdag ging een mens in een verhaal door het angstaanjagende kille niets heen. En daarna stond ook hij op. De menselijkheid zit onder onze voeten en niet daarboven. De aarde trekt het goddelijke en het menselijke aan. De moeder vergeeft. Het feest van ophanging veranderde in het feest van het leven.

Op de grond waarop wij staan stroomt de kracht van vergeving en het eeuwige verlangen naar een terugkeer naar de grond van de menselijkheid. Van Pesach naar Pasen, tweemaal dwars door het niets heen op zoek naar de grond van de mens.

Een ode aan de mens is een ode aan de grond van de mens. Fijne Pasen.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.