Franse situatie leert: er is nog hoop voor sociaal-democraten

03 juni 2014

De doortastende Manuel Valls, Frankrijks linkse premier, heeft de juist toon gevonden om zijn land weer trots en gezond te maken. Daaraan zouden de Nederlandse sociaal-democraten een voorbeeld moeten nemen.

In tijden van nationale verwarring zijn wijze mannen en vrouwen van onschatbare waarde. Hun vermogen om boven het publieke debat te staan, is essentieel. Hun inzichten verschaffen oriëntatie en houvast.

Hun staat van dienst snoert luidruchtige monden die het publiek tot irrationele daden willen aanzetten. Hun ideeën brengen de gedeelde ethos en gemeenschappelijke inspiratie in herinnering die een land tot een ondeelbare natie maken.

Hun geheim is dat ze voortdurend een lamp bij de hand houden om licht te laten schijnen op de geschiedenis zodat niemand in haar valkuilen belandt. Wie zijn verleden niet kent, verdwaalt in zijn heden.

Verjonging

Ik geef toe, voor zo’n gezelschap van wijzen is uitsluitend waardering in landen waar enige waarde wordt gehecht aan gezag en autoriteit. Waar grijze of witte haren niet het synoniem zijn van ouderdom en dus van verval.

Waar levenservaring nog gewicht in de schaal legt. Waar het verjongingssyndroom nog niet de belangrijkste domeinen van de samenleving heeft aangetast.

En waar de verbinding die zo’n gezelschap legt tussen verleden en heden perspectief biedt in plaats van gehoon oplevert door kortzichtige zielen die in alles het nu zien.

Dus exit een groot deel van Noord-Europa. Enter Zuid-Europa, in het bijzonder Frankrijk.

Onzekerheid

Dezer dagen wens ik dat land weinig anders toe dan wijze mannen en vrouwen die in staat zijn een einde te maken aan de diepe verwarring waarin de Franse natie verkeert. Die de breed gevoelde onzekerheid proberen weg te nemen. Die orde scheppen in de chaos der ideeën die zich sinds Napoleon meester maakt van de gemiddelde Fransman.

Die liever discussiëren over de crisis van de eigen nationale identiteit dan zich het hoofd breken over de gevolgen van het uiteenvallen van België. En die snappen wat Charles de Gaulle bedoelde toen hij schreef: ‘La France ne peut être la France sans la grandeur.’ Frankrijk kan Frankrijk niet zijn zonder de glorie.

Maar waar moet die glorie vandaankomen? Van de eigen industrie die de wereld laat kennismaken met Franse producten? Van de film-, auto-, wijn-, kaas- of mode-industrie? Van de foie gras? Van de kernenergie? Het labeltje ‘Made in France’ heeft betere dagen gekend.

DSK

Van de Franse taal en cultuur? Het Frans is allang verdrongen door het verfoeide Engels en de kenners van de Franse literatuur lijken een uitstervend ras. Van de eigen politici die op het internationale toneel de Franse grootheid tentoonspreiden en zo nationale trots creëren?

Nicolas Sarkozy probeerde het, maar hij was te blingbling. Dominique Strauss-Kahn probeerde het ook, maar hij was te bungabunga. En de hoogste man van het land, president François Hollande, telt niet mee in het rijtje Franse staatsmannen. Zijn verkiezing moet een historische vergissing zijn geweest.

Het bewijs hiervoor werd onlangs door de zoveelste opiniepeiling geleverd. ‘Monsieur 3 %’, zoals hij tegenwoordig wordt aangeduid, werd in de laatste peiling van Le Figaro Magazine door slechts 3 procent van de Fransen gezien als de favoriete socialistische kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2017.

Ober

Voor Marine Le Pen, de populaire politicus van het Front National, is dit slecht nieuws. Ze kan zich namelijk in 2017 geen betere tegenstander wensen dan ‘ober’ Hollande, de man die het Franse establishment het beste vond passen bij de functie van ober, handig om de borden door te geven. Meer had Hollande blijkbaar niet in huis.

Wie de glorie waarop De Gaulle wees kan benaderen, is de huidige Franse premier en sociaal-democraat Manuel Valls. Deze oud-burgemeester van de Parijse probleemgemeente Evry heeft veel in zijn mars.

Hij gelooft in alles wat de Franse overheidsfinanciën en economie weer gezond kan maken en vindt dat de Fransen op te grote voet leven. Daarom was hij als een van de weinige linkse politici vóór verruiming van de 35-urige werkweek, vóór verhoging van de pensioenleeftijd en wil hij de overheidsbegroting snel op orde hebben.

Suïcidaal

Hij begrijpt dat een land waarvan de rentelasten bijna de grootste uitgavenpost vormen (50 miljard euro), suïcidaal bezig is. Valls heeft een sociaal-economische agenda die leunt op de vrije markt. Want volgens hem is daarvoor geen alternatief als Frankrijk weer de weg omhoog wil vinden.

Maar de Spaanse immigrantenzoon die op zijn negentiende de Franse nationaliteit verkreeg, is ook stevig op terreinen waar links het liefst slappe thee schenkt en weinig daadkracht of visie toont. Zo stemde hij voor het wetsvoorstel om burqa’s op straat te verbieden en toonde daadkracht door als minister van Binnenlandse Zaken illegale Roma-kampen te ontruimen.

Volgens Valls wenst de meerderheid van de Roma niet te integreren ‘omdat ze in netwerken verkeren die zijn gericht op bedelarij of prostitutie’. Dergelijke woorden komen niet vaak uit een sociaal-democratische mond.

Lodewijk Asscher

Valls wil verder dat links de moed verzamelt om explosieve thema’s te claimen, zoals gezag, beheerste immigratie en de band met de natie – precies de thema’s die veel Franse kiezers een gevoel van ontheemding geven en hen drijven in de armen van het Front National.

Als in Nederland bij de volgende Tweede Kamerverkiezingen Lodewijk Asscher de sociaal-democratische kar gaat trekken en Valls hetzelfde doet in Frankrijk, dan is 2017 een jaar om naar uit te kijken.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.