Afshin Ellian Afshin Ellian

Er is een manier om alle Afghaanse volkeren in toom te houden

Door Afshin Ellian - 09 juli 2014

Het Westen heeft een verkeerd staatsrechtelijk concept ingevoerd in Afghanistan. Dat land zal nooit een democratie worden à la Amerika of Nederland. Maar toch: er is een manier om de stammenstrijd te beteugelen.

De grote crisis waarin Afghanistan verkeert, is eigenlijk zo oud als het land zelf. De tweede ronde van de presidentverkiezingen is kennelijk fraudeleus verlopen.

Er zijn twee kandidaten: Abdullah Abdullah en Ashraf Ghani Ahmadzai. Abdullah was vier jaar geleden ook in de race, de huidige president Hamid Karzai was toen zijn tegenstander. Ook toen beweerde Abdullah dat de regering-Karzai fraudeerde.

De leeuw van de Panshirvallei

Uiteindelijk aanvaardde Abdullah de verkiezingsuitslag, omwille van de stabiliteit. Hij wil de strijd tegen de Taliban niet verzwakken. In tegenstelling tot vier jaar geleden gaan in verschillende Afghaanse steden burgers de straat op ter ondersteuning van Abdullah.

Abdullah is een Perzisch sprekende politicus. Zijn etnische afkomst is Tadjik, hoewel zijn moeder Pashtun is. Hij behoorde tot de verzetsgroep van Ahmad Shah Massoud (1953-2001), de ‘leeuw van Panshirvallei’.

9/11

In de strijd tegen de Sovjet-Unie vertegenwoordigde deze groep de niet-Pashtun krachten. Op 9 september 2001 werd Massoud door een Al-Qa’ida-terrorist – een Belg van Noord-Afrikaanse afkomst – om het leven gebracht.

9/11 begon op die dag. Omdat Al-Qa’ida wist dat Massoud het enige acceptabele alternatief is om de Taliban na de aanslagen in de Verenigde Staten te verdrijven. Abdullah was indertijd de rechterhand van Massoud.

Onder leiding van Abdullah streden de troepen van wijlen Massoud aan de zijde van westerlingen tegen de Taliban. Uiteindelijk slaagde de Noordelijke Alliantie van Massoud erin Kabul te bevrijden van het schrikbewind van Taliban.

Partizanenleider

De Taliban haten Abdullah, en zijn tegelijkertijd bang voor hem. Daarom hebben ze een aantal keren geprobeerd om hem om het leven te brengen.

Abdullah ziet erg chic uit, maar in hem schuilt een zeer ervaren partizanenleider. Dat maakt hem buitengewoon geschikt om de Afghanen te leiden in de oorlog tegen de Taliban en hun internationale handlangers.

Abdullahs tegenhanger is een Pashtun. Hij heeft nauwe banden met de zittende president. Over hem weten we maar heel weinig. Hij was niet eens in Afghanistan; Ghanizai woonde en werkte in Amerika.

Vervalst

Ghani Ahmadzai is een bureaucraat. Volgens zijn tegenstanders hebben de Pashtun de verkiezingen vervalst om zo een zwakke figuur aan de macht te brengen en daarmee corruptiebestrijding onmogelijk te maken.

Ze willen de status quo handhaven en daarmee de heerschappij van Pashtun waarborgen. Abdullah erkent de uitslag van de tweede ronde van de presidentverkiezingen niet. Hij wilde zelfs een parallelregering vormen, wat zeer gevaarlijk is.

Daarmee kan een nieuwe oorlog uitbreken tussen de rivaliserende partijen. De laatste Afghaanse burgeroorlog, in de jaren negentig van de vorige eeuw, resulteerde in de heerschappij van Taliban. De Taliban zullen erg blij zijn met een burgeroorlog in Kabul.

Bemiddelaar

Om dit gevaar af te wenden, heeft de Amerikaanse president Barack Obama Abdullah gebeld. Hij vroeg hem om geen parallelregering te vormen.

Vrijdag gaat John Kerry, Obama’s minister van Buitenlandse Zaken naar Kabul om een oplossing te vinden voor dit conflict. Abdullah wacht nu op bemiddelaar Kerry.

In werkelijkheid is er een conflict gaande tussen de Pashtun-sprekende stammen en de niet- Pashtun sprekende volkeren. Afghanistan was tot bijna tweehonderd jaar geleden een deel van Perzië.

Krijgsheren

De Pashtun hebben, met behulp van de Britse kolonialisten, Afghanistan opgericht. Uiteindelijk hadden ook de Britten geen baat bij de oprichting van Afghanistan. En ook zij kwamen in de negentiende eeuw in conflict met de zittende machthebbers van Afghanistan.

Pasthun krijgsheren, zo leert de geschiedenis van Afghanistan, wisselen zonder moeite van meesters. Wat zij willen: de heerschappij over alle volkeren van Afghanistan. Hun heerschappij staat ter discussie. De andere helft van Afghanistan is de corrupte Pasthun stamhoofden en de Taliban (ook voornamelijk Pasthun) zat.

Democratie

Het Westen heeft een verkeerd staatsrechtelijk concept ingevoerd in Afghanistan. Dat land kan niet zomaar veranderen in een democratie à la Amerika of Nederland. Elke ronde van de presidentsverkiezingen in Afghanistan zouden verdeeldheid en conflicten aanwakkeren.

Ik beweer niet dat er dan maar geen verkiezingen meer moeten komen. De Afghanen moeten rechtstreekse verkiezingen organiseren voor het parlement en voor het bestuur van de provincies. De regering moet, zolang de oorlog tegen de Taliban voortduurt, een regering van nationale eenheid zijn. Dus een kabinet dat voor een bepaalde periode (telkens een jaar) door een wisselvoorzitter of wisselpresident wordt geleid. Elk jaar een nieuwe voorzitter of president uit een andere groep.

Rangorde

Bij de presidentverkiezingen zouden stemgerechtigden niet rechtstreeks de president kiezen. Ze zouden meer dan een persoon kunnen kiezen. Verschillende kandidaten zouden daarbij kunnen concurreren, wat ook nu het geval is.

Daarna wordt een rangorde vastgesteld van personen met de meeste stemmen, waarbij een kiesdrempel moet worden gehanteerd. De drie kandidaten met de meeste stemmen, zouden gedurende een aantal jaren als de president van Afghanistan moeten functioneren.

Zo kunnen alle belangrijke groepen van Afghanistan hun voormannen- of vrouwen bij de vrije verkiezingen als president aanwijzen, en tegelijkertijd zou niet langer een etnische groep eenzijdig kunnen heersen over andere etnische groepen.

De macht wordt dan daadwerkelijk gedeeld. Er zijn immers verschillende staatsmodellen die op democratische wijze kunnen functioneren. Stabiliteit, en oorlog tegen de Taliban zijn de belangrijkste zaken voor het Afghaanse volk.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.