Afshin Ellian Afshin Ellian

Kalifaat van ISIS zorgt voor verdeeldheid jihadisten. Mooi zo!

Door Afshin Ellian - 11 juli 2014

Abu Bakr al-Baghdadi denkt de nieuwe kalief van alle moslims te zijn. Maar er is nog een persoon die zich als voogd van alle moslims opstelt: Ali Khamenei, de leider van het islamitische Iran.

Deze twee zelfbenoemde leiders van alle moslims verkeren in staat van oorlog met elkaar. Dat heet Fitna, de beproeving, en in dit geval is het een burgeroorlog in het huis van de islam.

De politiek-theologische gevolgen van de kaliefverklaring van al-Baghdadi zijn even ernstig als de veroveringen van de ISIS.

Opvolger

Wie mag de profeet Mohammed op aarde in de 21e eeuw vertegenwoordigen? Anders gezegd: wie is in de 21e eeuw de legitieme opvolger van de profeet Mohammed?

Deze vraag werd ook gesteld nadat het Mongoolse leger Bagdad in brand had gestoken. De Mongolen brachten het Abbasiden Kalifaat (750-1258) tot een eind.

Daardoor kwam ook einde aan de rechtstreekse voortzetting van de macht door de nazaten en familieleden van Mohammed. De crisis in het huis van de islam was compleet. Wie moest de moslims gaan leiden in deze wereld? Waarom is deze vraag zo essentieel?

Asfalteren

De islam als juridische religie moet de weg naar het hiernamaals asfalteren voor  individuele moslims. Hoe doen ze dat?

Met de toepassing van Allahs wetten wordt een politieke, theologische toestand bereikt, die optimale gelegenheid biedt om als een goede moslim conform de wetten van Allah te leven.

Zonder de politiek gewenste toestand zou de wetten van Allah niet kunnen worden uitgevoerd: de strafrechtelijke geboden en verboden, de privaatrechtelijke (bijvoorbeeld het familierecht en erfrecht) bepalingen en de wetten aangaande religieuze zaken zoals gebed, begrafenis enzovoort.

Islamitische staat

De wet, al dan niet van Allah kan slechts worden toegepast als een staat daarvoor de verantwoordelijkheid neemt.

De islamitische staat heeft ook zijn eigen specifieke lichaam: de ummah. De statelijke politieke vorming van de ummah stelt individuele moslims in staat om te kunnen leven volgens de wensen van het Opperwezen.

In de regel moet een moslim in een islamitische staat leven. Er zijn uitzonderingen: de onmogelijkheid om daar naartoe te gaan of omdat een missie moet worden uitgevoerd.

Basisregels

De belangrijkste sharia-autoriteiten zijn het erover eens dat zodra een niet-islamitische staat de moslims in het uitoefenen van de basisregels van de islam belemmert, zij het niet-islamitische land moeten verlaten.

Denk daarbij aan de kledingvoorschriften voor vrouwen, het verrichten van gebed,  de openbare erkenning van basiselementen van het geloof inzake Allah, Mohammed et cetera.

Geresumeerd: het politiek theologische stelsel van de islam vraagt om een staat. Die zijn er ook: de islamitische staat van Iran en de staat van ISIS. Daarom vraagt Al-Baghdadi aan alle moslims om naar zijn kalifaat te komen. Toch is dat niet onproblematisch.

Essentie

Sinds de val van Bagdad in 1258 zijn er tal van islamitische sharia-geleerden geweest die zich bogen over de vraag wat de politieke essentie is van de islam. Is dat een centraal kalifaat met een kalief voor alle moslims?

Ibn Taymiyyah (1263-1328) was van mening dat de politiek-theologische essentie van de islam niet noodzakelijkerwijs in een centraal kalifaat ligt besloten.

De toepassing van de sharia, dat is de essentie van de islam en de politieke verschijning ervan. Dan is het niet van belang hoe groot of klein het gebied van een heerser is.

Existeren

Uit deze vrij modernistische opvatting leidde men af dat er verschillende onafhankelijke islamitische staten naast elkaar kunnen existeren op voorwaarde dat ze als islamitische staat de hoeder en uitvoerder van de sharia zijn.

Niet de grote geografische, bestuurlijke eenheid, maar de toepassing van de wet in een bepaald gebied schept de juiste conditie voor het ontstaan van de ummah onder verschillende vormen van staatsbestuur.

Richtsnoer

Het is ironisch om hier op te merken dat Ayatollah Khomeini (1902-1989) en zijn vrienden in de jaren zestig van de vorige eeuw refereerden aan de juistheid van deze opvatting van Ibn Taymiyyah.

Het toeval wil dat ook Al-Qa’ida de opvattingen van Ibn Taymiyyah als richtsnoer neemt. We treffen in verklaringen van Osama bin Laden en Al-Qa’ida verwijzingen naar Ibn Taymiyyahs politieke opvattingen.

Al-Baghdadi breekt met deze lijn. Hij wil een centraal islamitisch kalifaat tot aan Andalusië. Alles van Iran tot aan de grenzen van China valt ook onder het kalifaat van de ISIS. Is dit een probleem voor Al-Qa’ida? En wat is de positie van de leider van Al-Qa’ida?

Mullah Omar

Er is nog een andere persoon die ook niet blij is met ISIS. Dat is de emir al-muminin van Afghanistan, Mullah Omar. Wat is dan zijn positie? Volgens de nieuwe wereldkaart van de ISIS bestaat Afghanistan niet meer. Al die terroristische leiders van Iran tot de grenzen van China zijn plotseling werkloos geworden.

Er zijn nu minstens drie kaliefen: Ali Khamenei in Iran, Al-Baghdadi in Mosul en Ayman al-Zawahri in de grotten van Pakistan. En dan zijn er nog de lokale kaliefen: Mullah Omar in Afghanistan en de koppensnellers in Afrika.

Voordeel

ISIS kan voordeel opleveren voor de strijd tegen het terrorisme.  Immers, voor de eerste keer sinds 11 september 2001 valt het jihadisme onherroepelijk in verschillende stukjes uiteen.

Nu ze in verdeeldheid verkeren, moet het westen ze met wortel en tak uitroeien.

Maandag meer over de militaire toekomstperspectieven van ISIS.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.