Afshin Ellian Afshin Ellian

Midden-Oosterse logica: een kleine nederlaag is ook een zege

Door Afshin Ellian - 16 juli 2014

Op het WK verloor Iran met 1-0 van Argentinië, wat leidde tot grote vreugde in Teheran. Het voelde als de woordvoerder van Saddam Hussein, die sprak van een grote overwinning terwijl achter hem Amerikaanse tanks Bagdad binnenreden.

Het Wereldkampioenschap voetbal is voorbij, het was een mooi toernooi. De voetbalnaties hebben kunnen schitteren op het sportieve wereldpodium, met Duitsland als terechte winnaar.

Voorafgaand aan de wedstrijden werd gespeculeerd over mogelijke onrust in Brazilië. De revolutie zou uitbreken, opperden sommigen. De onlusten zouden te maken hebben met de sociale ongelijkheid.

Verzieken

Een leger der armen zou het WK verstoren, werd ons voorgehouden. De Braziliaanse regering gaf miljarden uit om het toernooi in haar land te houden, terwijl miljoenen Brazilianen onder de armoedegrens leven. Allemaal waar, maar geen van de voorspellingen is uitgekomen.

De armen zijn niet in opstand gekomen. De extreem-linkse groepen hebben voorafgaand aan de wedstrijden geprobeerd om de boel te verzieken. Dat waren niet meer dan een paar incidenten.

Voetbal wordt anders beleefd dan gevoelens voortkomend uit sociale ongelijkheid. Ook de armen bezitten het vermogen om onderscheid te maken tussen sport en politiek. Dat staat natuurlijk niet in de revolutionaire handboeken.

Vernederd

Het Braziliaanse elftal werd vernederd door Duitsland: 7-1. Daarop beweerden sommigen: alles is zinloos geweest. Brazilië heeft zo veel miljarden uitgegeven en het Braziliaanse elftal was zelfs niet in staat om op fatsoenlijke wijze te verliezen.

Wat een goedkope bewering. De Brazilianen hebben het WK niet georganiseerd omdat ze wereldkampioen zouden moeten worden. Dat is niet het primaire doel van het organiseren van een WK.

Het verlies van het Braziliaanse elftal heeft niets te maken met het organiseren van het toernooi. Het is de verbazingwekkende onzin, verspreid door lege intellectuelen die leven in een wereld vol clichés.

Niet naïef

Alles is veilig en rustig verlopen. De voetballers hebben gevoetbald en miljoenen wereldburgers hebben gekeken naar hun prestaties. Het was ook een grote reclamecampagne voor deelnemende landen: velen op aarde weten nu precies waar Nederland ligt. Ook dat is miljarden euro waard.

Sport brengt volkeren dichter bij elkaar. Ik ben niet naïef: na een sporttoernooi zal er geen vrede heersen tussen de volkeren. Maar het biedt wel een opening voor reflectie en zelfbesef in een neutrale omgeving, de omgeving van sport.

Laat ik iets zeggen over het zelfbesef van een volk. Tijdens de wedstrijd tussen Argentinië en Iran had ik contact met een paar familieleden in Teheran. Miljoenen Iraniërs zaten op dat moment naar de wedstrijd te kijken.

Lionel Messi

Ik ben geen voetbaldeskundige, maar het was niet moeilijk om te zien dat bijna alle Iraanse spelers niet ver van het Iraanse doel stonden. Ze waren aan het verdedigen, het was een soort anti-voetbal.

Het was ook zonneklaar dat Argentinië niet goed speelde. Uiteindelijk verloor Iran na een saaie en  buitengewoon slechte wedstrijd door een doelpunt van Lionel Messi. Het was eigenlijk niet om aan te zien.

De conversatie ging als volgt:

Hoe wordt dit resultaat in Iran beleefd?

Teheran: Iran heeft prima gespeeld. We hebben de wedstrijd verloren, maar we hebben op een bepaalde manier toch gewonnen. We hebben immers lang vol gehouden. Ze konden echt niet spelen, omdat wij perfect waren georganiseerd.

Hoe is de sfeer op straat?

Teheran: Zeer opgetogen. Ik heb net gehoord dat president Hassan Rouhani een boodschap heeft gestuurd aan ons elftal. Hij bedankte hen voor het fantastische spel. Maar wat denk je zelf? Hoe denken Nederlanders erover?

Na een korte stilte zei ik: Iran heeft verloren. En als Argentinië speelde zoals het hoort, dan waren we wat doelpunten betreft nu de tel kwijt.

Teheran: Dus de voetballiefhebbers in Nederland vonden het niks?

Inderdaad, sorry. Als dit alles is wat ze kunnen, dan kan het slecht aflopen met het Iraanse elftal. Waarom zijn jullie blij? In het Midden-Oosten worden geregeld overwinningen gevierd die alleen in een fantasiewereld als overwinning kunnen gelden. Weet je nog, die woordvoerder van Saddam Hussein? Terwijl achter hem de Amerikaanse tanks Bagdad binnenreden, sprak hij over de grote overwinningen die het Iraakse leger had geboekt. Datzelfde geldt voor Hezbollah en anderen.

Teheran: Dat klopt. We winnen in onze fantasieën van vijanden en soms ook nog van imaginaire vijanden. Dat is waar. Argentinië is een voetbalsupermacht. We verloren van hen met één doelpunt verschil. Dus hebben we volgens hier geldende logica gewonnen.

Gefeliciteerd dan maar. Hoera.

Geduld

Zelfbesef groeit gedurende zo’n toernooi. De Duitse coach Joachim Löw maakte de afgelopen jaren niet al te veel vorderingen met zijn team. Maar hij werd niet ontslagen, omdat hij met de opbouw van zijn ploeg bezig was.

Bijna tien jaar waren Duitsers hiermee bezig geweest, en nu zijn ze kampioen. In Nederland hebben we geen geduld met dit soort zaken. We willen onmiddellijk positieve resultaten zien. Geduld en vastberadenheid, in combinatie met vertrouwen in eigen mensen, zijn sleutelwoorden van het Duitse succes. Daar kunnen we wat van leren.

Duitsland heeft gewonnen. Argentinië is tweede geworden en Nederland derde. En Iran heeft geen voetbal maar anti-voetbal gespeeld en toch gewonnen volgens de logica van het Midden-Oosten.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.