Fred Sengers

China biedt burgers Hongkong een beter perspectief dan het Westen

Door Fred Sengers - 02 oktober 2014

De demonstrerende inwoners van Hongkong gaan voorbij aan het feit dat ze zich al in een bevoorrechte positie bevinden. En waarschijnlijk hebben zij China harder nodig dan China hen.

Hongkong. Ik ben er een paar keer geweest en ik vind het er leuker dan New York, Londen, Berlijn of Barcelona. Het bruist in de geurige haven; de stad is exotisch en vertrouwd tegelijk. Het is een miljoenenstad waar vrijwel alles goed geregeld is, zonder dat het truttig wordt.

Deze dagen is Hongkong het toneel van grote demonstraties. Grote groepen burgers eisen democratische hervormingen die verder gaan dan China toestaat.

Loyaal

In 2017 moet een nieuwe chief executive, zeg maar burgemeester worden benoemd. Bij de overdracht in 1997 van Hongkong van het Verenigd Koninkrijk aan China, is afgesproken dat op termijn algemeen kiesrecht zou komen.

De Chinese leiders gaan daarin mee, op één voorwaarde. Zij willen iets te zeggen hebben bij de kandidaatstelling, zodat er een nieuwe chief executive komt met wie zij door één deur kunnen. Zij eisen kandidaten die loyaal zijn aan China en een kiescommissie moet daar zorg voor dragen.

Schijnverkiezingen

De pro-democratiebeweging in Hongkong noemt dat schijnverkiezingen. Zij vrezen dat de burgers straks kunnen kiezen uit drie kandidaten die allemaal dezelfde politieke agenda hebben.

Voor veel inwoners van Hongkong staan de omstreden hervormingen voor iets groters: de invloed van China op het alledaagse leven. China heeft beloofd dat Hongkong een bepaalde mate van autonomie zou behouden en zijn democratische rechten op het gebied van vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering niet zou verliezen. Dit model wordt ook wel ‘één land, twee systemen’ genoemd.

Sympathiek

Veel inwoners in Hongkong zijn bang dat hun aparte status langzaam wordt uitgehold. Ze wijzen dan op een voorstel om patriottistisch onderwijs te gaan geven. Of over de beïnvloeding van media die ruimte geven aan kritische journalisten en columnisten.

Deze groep wil dat er tegenkracht is tegen Peking. Zij zien in een chief executive die een onafhankelijke positie inneemt en primair opkomt voor de burgers van Hongkong de beste garantie om de invloed vanuit het Chinese vasteland tegen te gaan.

Hoe sympathiek de demonstraties voor meer democratie ons ook in de oren klinken; er zijn wel kanttekeningen bij te maken. De belangrijkste is dat China vooralsnog zijn woord heeft gehouden over de aparte status van Hongkong. Peking mag soms zijn ongeduld en ongenoegen hebben getoond, per saldo staan alle burgerrechten van 1997 nog altijd overeind.

Kolonie

De inwoners van Hongkong (en die van Macau) genieten veel meer privileges dan hun kameraden op het Chinese vasteland. Ook de voorgenomen democratische hervormingen zijn nog altijd een vooruitgang; ook al gaan ze sommigen niet ver genoeg.

In dit verband is het ook goed om te bedenken dat de Britten Hongkong bijna een eeuw lang als een kolonie hebben geregeerd en pas op de valreep van de overdracht aan China democratisering hebben doorgevoerd.

Maar er speelt nog iets anders. Waarom is een substantieel deel van de bevolking van Hongkong helemaal geen voorstander van democratische hervormingen en maakt dit deel zich minder zorgen over de invloed van China? Dat heeft alles te maken met Hongkongs toekomstperspectief.

Gouden eieren

Hongkong was lange tijd de gans met de gouden eieren. Wie zaken wilde doen met China, kon dat lange tijd het beste doen via Hongkong. Niet voor niets was Hongkong lang de grootste haven van Azië en dé vestigingsplaats voor handelaren en financiële instellingen.

Maar naarmate China zich verder openstelt, is de uniciteit van Hongkong uitgehold. Het internationale zakenleven kan steeds meer direct zakendoen met en in China. Sjanghai staat op het punt Hongkong als zakencentrum te overvleugelen; als havenstad heeft het dat al gedaan. De vraag is of China Hongkong nodig heeft, of dat het inmiddels omgekeerd is.

Veel inwoners van Hongkong voelen dat feilloos aan. Zij hebben misschien niet veel op met de eenpartijstaat, maar een toekomst zonder China is niet goed denkbaar. We zullen er aan moeten wennen dat China veel wereldburgers een beter toekomstperspectief biedt dan het Westen hen kan bieden.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.