Arend Jan Boekestijn

Poetin wordt niet geplaagd door een bloeiende rechtsstaat

Door Arend Jan Boekestijn - 10 december 2014

Het eerste wat sneuvelt tijdens een oorlog is de waarheid. In hun psychologische oorlogsvoering doen alle partijen hun uiterste best om ‘de werkelijkheid’ zo te presenteren dat hun belangen er het beste mee zijn gediend. Aangezien de Russische president Vladimir Poetin niet wordt geplaagd door een bloeiende rechtsstaat, heeft hij op dit gebied een voordeel.

Iedereen die zich verdiept in een oorlog, wordt geconfronteerd met propaganda. Telkens rijst de vraag wat de betrouwbaarheid en de waarde zijn van een informatiebron. Dat geldt helaas ook voor westerse bronnen.

Gezonde dosis wantrouwen

Afgelopen maanden heb ik meermalen moeten ervaren dat westerse bronnen over Russische troepenbewegingen aan de grens met Oekraïne werden tegengesproken door andere bronnen. Dan moet je over een gezonde dosis wantrouwen beschikken.

Nu is dit voorbeeld niet zo dramatisch. Het is inmiddels duidelijk waarmee Poetin in Oost-Oekraïne bezig is. Over zijn plannen, het creëren van een corridor naar de Krim, vind je in bronnen van alle partijen bewijzen.

Problematischer is de westerse inschatting van de regering in Kiev. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Unie (EU) denken dat Kiev met zachte leningen in een oogwenk kan transformeren van een kleptocratie in een democratie. Er zijn echter geen historische voorbeelden waar zo’n transitie soepel verloopt. Terwijl het land in oorlog verkeert, zijn de regeringspartijen niet eens in staat om een regering te vormen!

De Amerikaanse Republikeinen eisen van president Barack Obama dat hij Kiev van wapens gaat voorzien. Poetin stoppen lijkt mij een nobel streven – macht vereist immers tegenmacht – maar Kiev van wapens voorzien is geen goed idee. Als je een instabiel vechtkabinet in Kiev van wapens en IMF-leningen voorziet, zullen de oorlogsmisdaden alleen maar toenemen.

Er worden immers in Oost-Oekraïne door alle partijen, dus ook door Kiev, oorlogsmisdaden gepleegd. Wapenleveranties zullen alleen maar meer doden en gewonden opleveren en alle kansen op een diplomatieke deal doen verdampen.

Natuurlijk is het de vraag of Poetin überhaupt is geïnteresseerd in een deal, maar dit betekent niet dat het niet moet worden geprobeerd. Bovendien moet iedere idealist beseffen dat het Westen niet bereid is om militair te interveniëren in Oekraïne. We zijn dus gedoemd om de rode lijn te trekken bij het NAVO-Verdragsgebied.

Nazi’s

Qua propaganda kan het Westen, juist omdat hier democratieën zijn, niet tippen aan Rusland. Als Poetin het over Kiev heeft, spreekt hij stelselmatig over nazi’s. Hij weet als geen ander dat de pijnlijke geschiedenis van Oekraïne tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen het westelijke deel samenwerkte met Hitler, in Oost-Oekraïne niet vergeten is. Het is echter onzin. In Kiev vormen neofascisten een minderheid. Het echte probleem in Kiev is de continuïteit van de oude kleptocratie – maar daar rept Poetin niet over, omdat zijn eigen regime hetzelfde euvel heeft.

Minstens zo tenenkrommend is dat er contacten zijn tussen Rusland en enkele eurosceptische partijen. Zo verscheen Geert Wilders op 2 mei van dit jaar op de Russische televisie om uit te leggen dat hij Nederland uit de euro en de EU wilde halen. Poetin zal ervan hebben genoten.

Onlangs werd duidelijk dat eurosceptische bewegingen zoals het Franse Front National zelfs zachte leningen krijgen van Russische banken. Marine Le Pen is een bewonderaar van Poetin en bezoekt Moskou geregeld.

Krantenabonnementen

Indrukwekkend is ook dat Russische burgers niet meer naar CNN kunnen kijken, aangezien dit kanaal van de Russische kabel is verwijderd. Tegelijkertijd heeft het Kremlin een nieuwe internationale persdienst van RT (voorheen Russia Today) opgericht om het negatieve beeld van Rusland in de westerse media bij te stellen. Die nieuwe dienst met de klinkende naam Sputnik krijgt kantoren in meer dan dertig landen.

Alle bouwstenen voor een escalatie zijn inmiddels aanwezig. Propagandaoorlog, frequente militaire schijngevechten in de lucht, annexatiedrift, sancties en een jarenlange ongekende verhoging van het Russische defensiebudget.

Desalniettemin ontkende onze nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders (PvdA) onlangs dat er sprake is van een terugkeer van de Koude Oorlog. Zou zijn ministerie soms alle krantenabonnementen hebben opgezegd?

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.