Arend Jan Boekestijn

Ronduit vals, het idee dat zionisme oorzaak is van antisemitisme

Door Arend Jan Boekestijn - 08 februari 2015

Vandaag de dag wordt het zionisme beschouwd als de veroorzaker van antisemitisme. Het handelt hier om een ongekend staaltje geschiedvervalsing. De opvatting is niet alleen a-historisch, maar ook nog eens kwaadaardig.

Vroeger, toen er nog geen leerlingen waren die lessen over de Holocaust onmogelijk maakten, wist iedereen dat de staat Israël voortkwam uit twee millennia Jodenhaat. Tegenwoordig wordt de causaliteit omgekeerd.

Vandaag de dag wordt het zionisme beschouwd als de veroorzaker van antisemitisme. Het handelt hier om een ongekend staaltje geschiedvervalsing.

Kenmerkende kleding

Alle vormen van racisme zijn kwaadaardig, maar met het antisemitisme is iets bijzonders aan de hand. Het fenomeen bestaat al heel lang en is nauw verbonden met christendom en islam. Het komt overal voor, zelfs daar waar geen Joden wonen.

Aangezien de Romeinen veelgoderij praktiseerden, hadden zij weinig problemen met het joodse geloof.

Dat veranderde toen keizer Constantijn zich bekeerde tot het christendom. Tot dan toe werd christendom gezien als een sekte die voortkwam uit het jodendom. Nu deed de mythe van de Deicide zijn intrede: de Joden werd aangewreven dat zij Jezus hadden vermoord. Kerkvader Augustinus schreef zijn ‘Traktaat tegen de Joden’ en Thomas van Aquino vond dat Joden kenmerkende kleding moesten dragen.

Zondebok

Mede hierdoor ontstond de neiging om Joden altijd als zondebok te gebruiken. Zij werden verantwoordelijk geacht voor de pest. Ook misoogsten of prijsstijgingen en andere vormen van malheur kregen Joden in de schoenen geschoven.

Ook werden Joden niet toegelaten tot de middeleeuwse gilden. Christenen mochten elkaar geen rente vragen – dat was een zonde – maar Joden mochten dat wel. Omdat zij nauwelijks andere activiteiten mochten ontplooien, waren zij gedwongen om geld uit te lenen en belasting te innen. Beide activiteiten hebben geleid tot de krankzinnigste speculaties over Joodse hebzucht en Joodse samenzweringspraktijken.

En wie weet nog dat in 1096, vlak voor de Eerste Kruistocht, in Rijnland duizenden Joden werden vermoord omdat kruisvaarders meenden reeds thuis de strijd tegen de ‘ongelovigen’ te moeten beginnen, alvorens de Seltsjoeken in het Heilige Land een kopje kleiner te maken.

Onder dwang

In de vijftiende en de zestiende eeuw werd de helft van de Spaanse en Portugese Joden het land uitgegooid en de rest onder dwang bekeerd. Ook de grote hervormer Maarten Luther vond dat alle Joden zich tot het christendom moesten bekeren – desnoods kwaadschiks. Trouwens, ook Voltaire – de filosoof van de verdraagzaamheid – had geen goed woord over voor geloven in het algemeen en het joodse in het bijzonder.

Niet alleen in de Middeleeuwen, ook aan het einde van de negentiende eeuw waren er pogroms, zoals in Rusland. Toen de nazi-barbarij losbarstte, kon zij aansluiten bij lokale antisemitische tradities die mede waren gevoed door het christendom.

Er is veel waar christenen zich op dit terrein over kunnen schamen. Helaas is de islam niet veel beter. In de elfde eeuw waren er al pogroms in Fez (Marokko) en in Granada (Andalusië), en later ook in Bagdad. In de zeventiende eeuw ook in Jemen en in de achttiende eeuw weer in Marokko. In de negentiende en twintigste eeuw in Palestina en Iran. In de twintigste eeuw liet de traditionele Jodenhaat in de islamitische wereld zich inspireren door het Europese antisemitisme. De twee donkerste krachten zochten elkaar op.

Moslimkringen

Tegenwoordig wordt het altijd latent aanwezige Europese antisemitisme versterkt door virulent antisemitisme in moslimkringen. Uit onderzoek van de Belgische socioloog Mark Elchardus blijkt dat bij Belgische niet-moslimjongeren 10 procent kan worden omschreven als antisemiet.

Bij moslimjongeren geldt het onwaarschijnlijk hoge percentage van 45 tot 50. Meer onderzoek is nodig om de situatie in Nederland in kaart te brengen, maar er zijn indicaties dat het bij ons net zo erg is als in België.

De stichting van de Joodse staat heeft alles te maken met twee millennia van Jodenhaat in zowel christelijke als islamitische kring. De aan populariteit winnende opvatting dat het antisemitisme een product is van het zionisme, is niet alleen a-historisch, maar ook kwaadaardig. Zij ontneemt Joden het recht op de vorming van een eigen staat en ontkent tweeduizend jaar antisemitisme.

Kritiek op de Israëlische regering is geen antisemitisme. De gedachte dat antisemitisme uitsluitend voortkomt uit zionisme is dat wel.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.