Arend Jan Boekestijn

Europa, word toch wakker! We zijn niet voorbereid op een oorlog

Door Arend Jan Boekestijn - 13 maart 2015

Door alle verdeeldheid en pacifisme slaap­wandelt Europa een nieuwe oorlog in. Europese leiders lijken nog steeds niet de aard van Rusland onder Poetin te doorgronden.

Terwijl Rusland jaar op jaar meer geld besteedt aan de krijgsmacht,  kijken de meeste Europese landen een andere kant op. Het oude Romeinse gezegde Si vis pacem, para bellum (‘Als u vrede wilt, bereid u dan voor op oorlog’) is kennelijk niet aan Europa besteed.

De afspraak op de NAVO-top in Wales vorig jaar om de defensiebegroting te verhogen naar 2 procent van het nationaal inkomen, zal in 2015 alleen worden gehaald door Estland. In slechts zes landen – Polen, Letland, Litouwen, Nederland, Noorwegen en Roemenië – zal de defensiebegroting stijgen, maar wordt de 2-procentnorm bij lange na niet gehaald.

Deze landen leggen natuurlijk militair ook niet zoveel gewicht in de schaal. Dat geldt ook voor Italië, Canada, Hongarije en Bulgarije, maar die landen bezuinigen zelfs.

Ontwikkelingshulp

Bij de landen die er militair wel toe doen, is de situatie ronduit zorgwekkend. Het Verenigd Koninkrijk en Duitsland bezuinigen, terwijl in Frankrijk de uitgaven gelijk blijven. Londen zakt van 2 naar 1,8 procent, terwijl de uitgaven voor zorg en ontwikkelingshulp wel op peil blijven. Frankrijk blijft steken op 1,9 procent van het nationaal inkomen.

Duitsland besteedt slechts 1,3 procent van het nationaal inkomen aan de krijgsmacht. Bovendien vindt 73 procent van de Duitsers dat de NAVO niet meer aan defensie moet uitgeven, omdat dit volgens hen de kans op oorlog groter maakt.

Door al deze bezuinigingen nemen de Verenigde Staten tegenwoordig 75 procent van alle NAVO-uitgaven voor hun rekening. Washington besteedt 3,8 procent van zijn nationaal inkomen aan militaire uitgaven. Geen wonder dat de Amerikanen keer op keer de Europeanen oproepen om meer uit te geven.

Vladimir Poetin

Het roer moet om. De Russische president Vladimir Poe­tin heeft de afgelopen tien jaar de militaire uitgaven enorm laten stijgen. Nu het slecht gaat, zou er eigenlijk moeten worden bezuinigd, maar Poetin heeft al gezegd dat defensie-uitgaven buiten beschouwing blijven.

Sterker nog: dit jaar stijgen zij met liefst 30 procent. Het is onvoorstelbaar, maar meer dan eenderde van de Russische begroting gaat naar militaire en veiligheidsuitgaven.

Natuurlijk zijn de Russische militaire uitgaven in absolute zin veel kleiner dan die in Europa als geheel of in de Verenigde Staten. Volgens de Wereldbank spendeert Rusland 76 miljard euro ( 4,2 procent van het Russische nationaal inkomen) en dat is veel minder dan de 236 miljard euro van Europa of de 545 miljard euro van de Verenigde Staten.

Dat neemt echter niet weg dat de Russische uitgaven voor militaire scheepsbouw zijn gestegen van 10 procent van het Amerikaanse budget naar 50 procent. Nog zorgelijker is dat bijna de helft van de Russen hogere militaire uitgaven steunt, ook als dat de economie ondermijnt.

Indoctrinatie

Europese leiders lijken nog steeds niet de aard van Rusland onder Poetin te doorgronden. Poetin opereert als een gangster die zich heeft vermomd als nationalist. Hij heeft zijn tegenstanders uit de weg geruimd en de media stevig onder controle.

Het gevolg is dat de Russische bevolking daadwerkelijk gelooft dat het Westen op het punt staat om Rusland aan te vallen. Deze indoctrinatie verschaft Poetin vrijheid van handelen, waarbij hij de Europese zwakheid en verdeeldheid magistraal benut.

Zo heeft Poetin onlangs het financieel zwakke Cyprus 2,5 miljard euro geleend in ruil voor Russische toegang tot de Cypriotische havens. Cyprus was tegen sancties tegen Rusland.

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de landen die Poetin het meest vrezen, bereid zijn om hun defensie-uitgaven te verhogen en dat de bondgenoten van Poetin in Europa – zoals Slowakije, Bulgarije en Hongarije – dat niet doen. We zien ook dat de drie landen met de grootste defensiebegrotingen bezuinigen of bevriezen. De Amerikaanse president Barack Obama vindt dat
Europa tekortschiet en hij heeft gelijk.

Actie

Waarom zou Poetin in deze situatie genoegen nemen met Oost-Oekraïne? Het Europese pacifisme en de verdeeldheid bieden hem de kans om ook elders hybride oorlogsvoering te bedrijven. Zal de NAVO echt tot actie overgaan als er schermutselingen optreden tussen onduidelijke groeperingen in de Baltische steden? ­Waarom zou Poetin het niet proberen?
Door alle verdeeldheid en pacifisme slaapwandelt Europa een oorlog in. Europa, word toch wakker!

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.