Arend Jan Boekestijn

Hoog tijd dat Mark Rutte een gloedvol betoog houdt vóór TTIP

Door Arend Jan Boekestijn - 30 april 2015

Een beperkt vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zou Nederland nog steeds ruim 1 miljard euro opleveren. Maar te vrezen valt dat de gevestigde belangen in dit hysterische klimaat de protectionistische praktijken kunnen voortzetten

Het debat over een vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), is verre van evenwichtig. Stelselmatig worden de economische voordelen van het verdrag gerelativeerd en de nadelen opgeblazen. Je kunt geen debatcentrum inlopen, of de chloorkippen vliegen je om de oren.

De tegenstanders claimen dat Europa wordt begraven onder de chloorkippen als het verdrag in werking treedt. Dit is een mythe. Anders dan bij andere handelsovereenkomsten moet TTIP namelijk worden geratificeerd door alle nationale parlementen. Critici zullen daardoor ongetwijfeld voorkomen dat de chloorkippen naar Europa komen.

Vermindering van handelsbelemmeringen leidt altijd tot meer groei. Natuurlijk zullen er ook verliezers zijn, maar de overall baten zijn bijna altijd groter dan de kosten in specifieke sectoren. De schoonheid van mondialisering is namelijk dat de handel als geheel groeit en de welvaart stijgt.

Hysterisch

Als elk land zich specialiseert in producten die daar het meest efficiënt kunnen worden gemaakt, worden wij allemaal rijker. De welvaartsstijging maakt het bovendien mogelijk om de werknemers in de sectoren waar de klappen vallen, om te scholen.

De potentieel positieve effecten van TTIP zijn groot, maar ik vrees dat de gevestigde belangen in dit hysterische klimaat gemakkelijker protectionistische praktijken kunnen voortzetten. De Fransen hebben al hun filmindustrie uitgezonderd, de Britten de National Health Service (de staatsgezondheidszorg) en alle Europeanen maken bezwaar tegen genetisch gemodificeerd voedsel.

Als die lijst van uitzonderingen blijft groeien, smelten de handelsvoordelen als sneeuw voor de zon. Dat is jammer want in deze tijden van bezuinigingen, hervormingen en crisis zou een handelsimpuls zeer welkom zijn.

Een beperkt verdrag overigens zou op termijn Nederland nog altijd ruim 1 miljard euro opleveren. Bij­na de helft van de Nederlandse werknemers is in dienst van een bedrijf dat exporteert. Als die groeien, komen er meer banen. Nederlandse bedrijven zijn er ook bij gebaat als zij kunnen deelnemen aan Amerikaanse publieke aanbestedingen.

Controversieel

Het verdrag behelst een controversiële paragraaf over arbitrage. Gevreesd wordt dat  buitenlandse investeerders landen zullen aanklagen als hun investeringen in het gedrang komen. Ook die vrees is overdreven. Eurocommissaris Frans Timmermans moet toch in staat zijn om een formulering te vinden waardoor schimmige arbitrage wordt voorkomen.

De geopolitieke voordelen van het verdrag zijn nog veel groter dan de economische. Eigenlijk representeert het verdrag een economische pendant van de NAVO.

Juist in een tijd waarin de Verenigde Staten zich vooral willen richten op Azië en Europa zenuwachtig wordt van de Russische president Vladimir Poetin, is het geen overbodige luxe om de trans-Atlantische relatie een steviger economisch fundament te geven.

Europa heeft geen tijd te verliezen. De Amerikanen begrijpen niet waarom Europeanen zo drastisch hebben bezuinigd op hun defensie, waardoor Washington nog steeds driekwart van de totale NAVO-begroting moet financieren. Zij begrijpen ook niet waarom Europese leiders de opponenten van TTIP zo weinig weerwoord bieden.

Referendum

Beseffen Europese regeringsleiders niet dat de Amerikanen een Aziatisch alternatief hebben voor TTIP? Washington onderhandelt immers tegelijkertijd  met elf Aziatische landen over een soortgelijk vrijhandelsverdrag.

Mochten de TTIP-onderhandelingen smoren in chloorkippen en schimmige arbitrage, dan is het niet denkbeeldig dat het Verenigd Koninkrijk na een referendum uit de EU stapt.

Britse tegenstanders van de EU betogen namelijk dat het Verenigd Koninkrijk beter zelf een vrijhandelsverdrag met de Amerikanen kan afsluiten. Het mislukken van TTIP zullen zij ongetwijfeld als een bevestiging van hun opvattingen zien.
Er staat dus veel op het spel. Als TTIP faalt, zal Amerika zich op Azië richten en zal Poetin genieten van een Europa dat zichzelf steeds weer in de voet schiet. Helaas is Nederland een land van kleine gebaren. Dit onderwerp is echter zo  belangrijk dat premier Mark Rutte in een gloedvolle rede de zegeningen van de economische NAVO uiteen zou moeten zetten.

Als iets Chefsache is, dan is dit het.

Elsevier nummer 19, 9 mei 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.