Afshin Ellian Afshin Ellian

De burger is niet gediend van Hollandes Europese superstaat

Door Afshin Ellian - 20 juli 2015

Een euroregering zoals voorgesteld door de Franse president François Hollande zal er niet komen, althans niet langs de democratische weg. Democratie is sowieso de achilleshiel van het streven naar Europese eenwording.

De Griekse crisis is nog niet voorbij. Het Griekse parlement heeft ingestemd met een reddingsplan waarin de parlementariërs zelf niet geloven. Ook de Griekse premier gelooft niet in de heilzame werking van het reddingsplan.

Het is bizar en in strijd met de logica: een volk moet in opdracht van vertegenwoordigers van andere volkeren een nieuwe mentaliteit en leefwijze aannemen.

Cultuur

Het gaat hier om de Griekse cultuur in de ruimste zin. De Griekse manier van denken en leven is de basis van de Griekse economische verhoudingen. En wie de grondslagen van de Griekse economie wil veranderen, zal ook de Griekse mentaliteit en cultuur moeten veranderen. Dat is niet logisch en het zal niet werken.

Elke fundamentele verandering in een land zal door het volk zelf tot stand moeten komen. Tenzij een volk volledig wordt onderworpen aan een buitenlandse macht, zoals gebeurde met Japan.

Failliet

Na de volledige capitulatie van Japan legden de Verenigde Staten dat land een nieuwe politieke ordening op. De Japanners zelf trachtten een evenwicht te vinden tussen hun eigen traditie en de westerse moderniteit..

Tegen Griekenland is echter geen oorlog gaande, en de Grieken weten dat ze niet hoeven capituleren voor de veroveraars met een zak geld.

Alle belangrijke economen beweren nu dat het Griekse financiële probleem nog niet voorbij is – ondanks het reddingsplan. Als de schuld van Griekenland wordt kwijtgescholden, dan voelen de Grieken zich niet verplicht tot hervormen, waardoor ze over een paar jaar opnieuw failliet kunnen gaan.

Mens zonder hoofd

De miljarden die de eurozone aan Griekenland beschikbaar stelt, zullen het Griekse probleem in de eurozone niet oplossen. De leiders van de eurozone lieten de kans voorbijgaan om de Grieken op gecontroleerde wijze buiten de eurozone te plaatsen.

De leiders van de eurozone weten dat het Griekse probleem niet is opgelost. Sterker nog, ze weten ook dat ook het probleem van de euro niet is opgelost.

Een munt heeft een sterke politieke ordening nodig en die heeft de euro niet. Een munt zonder regering lijkt op een mens zonder een hoofd. Het is maar de vraag hoe lang een munt zonder een eigen regering kan bestaan.

Europese gedachte

Een regering voor de eurozone betekent een federaal Europa. Ik durf de stelling aan dat de  uitkomst van een referendum over het federale Europa negatief zou uitpakken: een overgrote meerderheid zou vermoedelijk ‘nee’ zeggen tegen een federaal Europa. Dat zou voor tal van andere Europese landen ook gelden.

De Franse president François Hollande wil de euro redden. Hij schrijft in een opiniestuk in Journal du Dimanche: ‘De eurozone heeft deze week haar cohesie met Griekenland weten te herbevestigen. De kwaliteit van de Frans-Duitse as heeft daar een grote rol ingespeeld. De Europese gedachte heeft overwonnen.’

Tandje bij

Hollandes stelligheid is verbazingwekkend. Niet de Frans-Duitse as, maar de angst voor de gevolgen van Grexit heeft gewonnen. Niemand wilde de geschiedenis ingaan als aanstichter van een Grexit. Die angst heeft gewonnen, en niet de Franse wijsheid.

Hollande heeft echter gelijk met zijn stelling dat we een tandje bij moeten zetten en niet moeten blijven trappelen. Hoe we dat moeten doen, is de historische vraag.

Sorry

‘Ik heb voorgesteld om het idee van Jacques Delors opnieuw op te pikken, om zo tot een euroregering te komen en haar een specifiek budget toe te kennen,’ aldus de Franse president.

Terecht stelt hij dat wanneer verschillende partijen een munt delen, dat meer is dan convergentie of het streven daarnaar. Hollande eist een versterkte organisatie voor de euro. En dat is simpelweg: een superstaat. Willen de Europeanen zo’n superstaat?

Sorry meneer de president, een superstaat op een eerlijke en democratische wijze zal er niet komen. Ik schrijf met nadruk: ‘eerlijke’ en ‘democratische’. Op ondemocratische en oneerlijke wijze kan immers alles.

Achilleshiel

Het is echter zelfs voor Hollande niet makkelijk om zijn idee aan het Franse volk te verkopen. Met dergelijke fantasieën zal de eurozone niet verder komen. Want zelfs als de eurozone over een superstaat zou beschikken, zal de Eurostaat nog steeds in de nationale staten gefundeerd zijn.

De democratie is de achilleshiel van de Eurostaat. Bij de nationale verkiezingen kunnen partijen aan de macht komen die het vertrek uit de Eurostaat kunnen eisen of nastreven.

Tenzij Hollande consequent is en bereid zou zijn om het nationale parlement van Frankrijk te veranderen in een provincieparlement met zeer beperkte bevoegdheden.

Ultieme consequentie

Want dat is de ultieme consequentie van de oprichting van een federale staat: niemand mag zich afscheiden zonder te worden gestraft.

Zolang Hollande en zijn collega’s niet bereid zijn om de volledige soevereiniteit over te dragen aan een gemeenschappelijke regering, zal het streven naar een federale staat dubbelzinnig blijven. Het is dan een federale staat, mits…

De Europese superstaat kan nauwelijks op een democratische en eerlijke wijze worden gedragen door de Europese volkeren. Nog steeds verkeert de euro in crisis en nog steeds is er geen gemeenschappelijke uitweg gevonden.

Wie of wat is precies het paard van Troje? Griekenland of de euro zelf?

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.