Arend Jan Boekestijn

Een wereldwijd verbod op kernwapens is een illusie

Door Arend Jan Boekestijn - 14 augustus 2015

Een voorstel tot een wereldwijd verbod op kernwapens komt neer op eenzijdige ontwapening. En dat vergroot nu juist de kans op oorlog.

Japan is het enige land ter wereld dat heeft geleden onder een nucleaire aanval. De Amerikaanse bommen maakten, samen met de Russische invasie van Mantsjoerije, een einde aan de Tweede Wereldoorlog.

In september zal de Japanse premier Shinzo Abe tijdens de 70ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een ontwerpresolutie indienen om kernwapens voorgoed te verbieden.

Historici twisten over de vraag of de inzet van kernwapens op 6 en 9 augustus 1945 wel noodzakelijk was om Japan op de knieën te krijgen. Sommigen wijzen erop dat Japan de oorlog al aan het verliezen was en dat een A-bom-test boven zee, zonder slachtoffers, voldoende was geweest om de Japanners tot overgave te dwingen.

Zij benadrukken ook dat de Russische invasie van Mantsjoerije op de dag dat de tweede bom werd gegooid (op Nagasaki) van veel grotere invloed was op de Japanse beslissing om zich over te geven. Ten slotte menen zij dat een bloedige invasie minder slachtoffers zou hebben gekost dan de kwart miljoen levens die de atoombommen opeisten.

Maar andere historici wijzen erop dat de Amerikanen al 14.000 soldaten verloren bij alleen de verovering van Okinawa. De Japanners vochten letterlijk tot de laatste man om dit eiland te verdedigen. In de laatste weken van de oorlog verloren de Geallieerden 7.000 soldaten per week.

Een invasie zou nog veel meer Amerikaanse levens hebben gekost. Dankzij de snelle capitulatie na de bom op Nagasaki werd bovendien het Japanse bevel niet uitgevoerd om in het geval van een invasie duizenden krijgsgevangenen te executeren.

Uitgemergeld

Als de Amerikaanse president Harry Truman in plaats van het kernwapen zou hebben gekozen voor een invasie, waren er misschien inderdaad minder dan een kwart miljoen mensen omgekomen. Maar zeker weten wij dat niet. Van een president kan niet worden verwacht dat hij meer oog heeft voor het aantal slachtoffers bij de vijand dan onder zijn eigen mannen. De uitgemergelde geïnterneerden in de beruchte jappenkampen waren dankbaar dat Truman koos voor de bom.

Hoe het ook zij, de totale nederlaag van Japan heeft het land bevrijd van martiale pretenties. Amerikaanse edelmoedigheid na de capitulatie transformeerde Japan immers in een vredelievende natie.

Bovendien heeft de gedemonstreerde nucleaire vernietigingskracht de drempel verhoogd om het kernwapen nog een keer in te zetten. Het ging een paar keer bijna mis, maar het kernwapen heeft ongetwijfeld bijgedragen aan het voorkomen van een Derde Wereldoorlog.

Afschrikking

Hoewel het onloochenbaar is dat het kernwapen ook zegenrijke gevolgen heeft gehad, blijven sommige groeperingen, onder wie dus premier Abe, toch pleiten voor een wereldwijd verbod. Dit is een onverstandig voorstel.

Het voorstel komt immers in de praktijk neer op eenzijdige ontwapening. Het is niet goed voorstelbaar dat de Russische president Vladimir Poetin – die net het INF-verdrag (het verbod op middellangeafstandsraketten) heeft opgezegd en Iskander-kruisraketten aan het opstellen is in Oost-Europa – ook opeens tot nucleaire inkeer zal komen. Rusland heeft zijn conventionele achterstand op het Westen altijd met kernwapens gecompenseerd.

De animo om te ontwapenen zal ook bij de andere kernwapenstaten – de Verenigde Staten, China, India, Pakistan, Israël, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Noord-Korea – niet overdreven groot zijn.

Een voorstel tot een wereldwijd verbod komt dus neer op eenzijdige ontwapening en dat vergroot nu juist de kans op oorlog, omdat afschrikking wegvalt. Als je de vrede wilt bewaren, moet je je voorbereiden op een oorlog.

Daar komt nog bij dat de kennis voor het vervaardigen van kernwapens niet kan worden afgeschaft. Ook al zou het lukken om een wereldwijd verbod af te kondigen, zoals bij cluster­munitie, dan nog zullen er altijd landen zijn die zo’n verdrag niet ondertekenen of zich er niet aan houden. Ook terroristen zullen blijven proberen om een kernwapen te bemachtigen.

Wij leven in een gevaarlijke wereld en verdragen bieden geen waterdichte garanties. Geen wonder dat premier Abe, die weet dat zijn ontwerpresolutie geen kans maakt, niet wil uitsluiten dat de Japanse krijgsmacht kernwapens van andere landen mag transporteren.

Elsevier nummer 34, 22 augustus 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.