Afshin Ellian Afshin Ellian

Raadselachtige Mullah Omar is dood, jihad gaat onverminderd door

Door Afshin Ellian - 03 augustus 2015

Wie was de enigmatische eenogige Taliban-leider Mullah Omar? En wat betekent zijn dood voor de ‘heilige oorlog’?

Een mysterieuze man is doodverklaard. Mullah Mohammad Omar, de leider van de Taliban, is dood. Zijn geboortedatum: onbekend, zoals ook de datum waarop hij doodging niet met zekerheid is vast te stellen.

Deze zelfs naar Midden-Oosterse maatstaven onbegrijpelijke man was wellicht alleen een naam. De eenogige vorst, de emir van de Taliban, is en blijft een mysterie. Ook de opkomst van de Taliban in de jaren negentig van de vorige eeuw was een groot mysterie.

Nooit gaf hij een interview aan een journalist, terwijl hij van september 1996 tot en met november 2001 heerste over 95 procent van Afghanistan. Ook verscheen hij nooit aan zijn onderdanen in Kabul.

Er circuleerde slechts één foto van hem (zie hierboven), al is er geen enkele betrouwbare bron die kan bevestigen dat hij degene op de foto is. Daarentegen stond geestverwant Osama bin Laden, oprichter en de leider van Al-Qa’ida in het volle licht van de geschiedenis – inlichtingendiensten beschikken zelfs over zijn DNA.

Uitstraling

De Taliban-beweging werd gevormd door twee machtige organisaties: de Pakistaanse inlichtingendiensten en Al-Qa’ida. De Pakistaanse regering wilde via de Taliban twee doelen bereiken: de vestiging van een Pakistan-gezinde macht in Kabul en de verhuizing van alle terroristen naar Afghanistan.

De eenvoudige Pashtu die ze Mullah Omar hebben genoemd, had naar alle waarschijnlijkheid niet de kracht en de uitstraling om alle Afghanen – ook de meeste Pashtuns – te kunnen verenigen.

Maar wanneer Mullah Omar een onzichtbare leider wordt, over wie alleen verhalen worden verteld, lijkt hij op een personage uit de antieke literatuur. Daardoor is hij in staat om zich als een projectie van het verlangen van zijn opvolgers te laten gelden.

Zijn verschijning zou dan een ernstige aantasting zijn van de beeldvorming. Hebben deze boeren zo gecompliceerd gedacht? Nee, maar ze hebben langzamerhand het grote effect van de onzichtbaarheid ontdekt.

Mythevorming

Over het onzichtbare kan veel worden beweerd of ontkend, ook dit is een onderdeel van de mythevorming. En dat was nuttig voor de bedenkers van de Taliban: Al-Qa’ida zou nooit last krijgen van een openbare charismatische persoon als concurrent.

Ook voor de Pakistaanse regering was de onzichtbaarheid voordelig, want wat onzichtbaar is gemaakt, kan ook een onzichtbaar instrument van Pakistan worden. In deze streken geloven ze in de verhalen die ze zelf hebben verzonnen. Dat noemen ze mystiek. Het verlangen naar een heilige en onverwoestbare leider is het Pakistaanse volk nooit vreemd geweest.

Ramadan

Mullah Omar zou volgens de Afghaanse en Pakistaanse regering twee jaar geleden zijn gestorven. Hij leed aan tuberculose. Maar een paar weken geleden verspreidde de Taliban-beweging een nieuwe verklaring van Mullah Omar omtrent het Suikerfeest, het einde van de ramadan.

Ook zou Mullah Omar toestemming hebben gegeven voor een onderhandelingsronde met de Afghaanse regering. Daarnaast zou Amerika bijna twee jaar geleden toestemming hebben gegeven voor de opening van een Taliban-kantoor in Qatar.

De echte leiders van de Taliban zijn overigens zijn niet gevestigd in Qatar, Peshawar of andere gebieden van Waziristan (Pakistan). Zij zitten in Quetta, de hoofdstad van de provincie Belutsjistan in Pakistan.

Ziek

De Amerikaanse krant The Washington Post berichtte dat oud-CIA-directeur Leon Panetta in 2011 met de Pakistaanse president Asif Ali Zardari over Mullah Omar sprak. Panetta zou hem hebben gezegd dat Mullah Omar ernstig ziek was en waarschijnlijk was opgenomen in een ziekenhuis in Karachi.

Ook wordt gemeld dat Omar was opgenomen in het Aga Khan University Hospital in Karachi en daar is gestorven. Dat ziekenhuis zegt in een reactie: ‘In this exceptional case we can state that we have no record of Mullah Omar being treated here. We will not comment any further on this.’

Berucht

Kort maar krachtig: ik weet niet wie Mullah Omar was en hoe en waar hij gestorven is. Maar we weten wel dat de raad (shura) van de Taliban in Quetta een nieuwe leider heeft aangewezen: Mullah Akhtar Mansoor.

Sirajuddin Haqqani, de oogappel van Bin Laden, wordt nu aangewezen als een vice-emir. Hij leidt de terreurgroep Haqqani. Wonderlijk genoeg wordt ook nu de oprichter en de leider van de beruchte Haqqani-beweging, Jalaluddin Haqqani, doodverklaard.

De terroristenzonen verklaren hun vaders dood. Ook de huidige samenstelling van de Taliban-leiding toont de innige verbondenheid met Al-Qa’ida.

Mysterieuze misdadiger

De nieuwe emir van de Taliban verklaart dat de jihad doorgaat tot de vestiging van een sharia-regime. Volgens Mullah Akhtar zal de jihad worden voortgezet – soms met het zwaard en soms met de dialoog. Maar nu is het volgens deze nieuwe terroristenleider tijd om te vechten.

De Taliban zijn echter diep verdeeld omdat hun oprichter dood is. Dat biedt IS ruimte om te rekruteren in Afghanistan. De mysterieuze misdadiger Mullah Omar is doodverklaard, de onzichtbare Taliban-leider is niet meer.

De doden en gewonden zijn er wel, en de oorlog om een sharia-regime in Afghanistan gaat gewoon door. De cycloop van Afghanistan is dood.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.