buitenland

Vijf redenen waarom Eritreeërs naar Europa vluchten

Door Servaas van der Laan - 16 mei 2014

Van de 40.000 immigranten die vorig jaar over de Middellandse Zee het Europese continent wisten te bereiken, kwam een vierde uit Eritrea. Drie jaar geleden lag dit percentage nog op nul. Vijf redenen waarom Eritreeërs nu opeens de weg naar Europa hebben gevonden.

1. Het leven in Eritrea is geen pretje

Sinds de onafhankelijkheid van Ethiopië in 1991 zwaait Isaias Afewerki de scepter in de oost-Afrikaanse voormalige Italiaanse kolonie. Afewerki staat niet bekend om zijn sympathie voor de rechtsstaat. Zijn partij, het Volksfront voor Democratie en Recht, is de enige partij in het land. De oppositie is weggevlucht of zit in de gevangenis. Eritrea bungelt helemaal onderaan de lijst van persvrije landen en moet op dat gebied zelfs zijn meerdere erkennen in Noord-Korea. Volgens vluchtelingenorganisatie UNHCR zijn er vrijwel geen journalisten, bloggers of opiniemakers meer in het land. De rechtbanken worden gerund door militairen, vaak zonder enige juridische kennis. Verdachten hebben geen recht op verdediging. Daarnaast is er geen vrijheid van religie. Alleen de islam en de orthodoxe koptische kerk zijn toegestaan. De meeste kerken zijn verboden en religieus leiders verbannen of opgesloten. Bij de Verenigde Naties staat het land op de lijst van landen die worden beschuldigd van het faciliteren van terroristische activiteiten en piraterij. Iedere volwassene heeft dienstplicht tot op hoge leeftijd. Het land uitgaan zonder visum wordt gezien als desertie en wordt met de dood bestraft.

2. Georganiseerde mensensmokkel

Niet zo gek dus, dat veel Eritreeërs het land willen ontvluchten. Maar hiervoor zijn ze afhankelijk van mensensmokkelaars omdat zelf vluchten te gevaarlijk is. Die handel heeft zich de laatste jaren steeds meer op Eritrea geconcentreerd. Een Nederlands onderzoek beschrijft uitvoerig hoe die route eruit ziet. Na in ruil voor geld de grens over te zijn geholpen, slaat de stemming om. De vluchtelingen worden als gijzelaars gehouden en familieleden wordt om losgeld gevraagd. Ook worden de migranten vaak mishandeld, verkracht of zelfs vermoord. Na lange tijd in opvangkampen te hebben gezeten, volgt uiteindelijk de reis naar Europa, een reis over zee die ook niet zonder gevaar is.

3.Goedkoopste route

De situatie in Eritrea is al geruime tijd zeer slecht. Waarom komen de Eritreeërs dan nu opeens naar Europa? De sleutel ligt bij de mensensmokkelaars. Zij kijken naar de goedkoopste en handigste optie. Aanvankelijk werden veel Eritreeërs naar Israël gebracht, maar dat land heeft de grens nu hermetisch afgesloten. De route over de Middellandse Zee is weliswaar gevaarlijk, maar dat maakt de handelaars niets uit. Bovendien hoeven ze de bootjes maar halfvol te tanken omdat de Italiaanse marine ze toch wel van zee haalt. Door de operatie Mare Nostrum worden de bootjes nog sneller van zee geplukt. Dit drukt de kosten bij de mensensmokkelaars die de reis nog goedkoper kunnen aanbieden.

4. Banden Italië-Eritrea

Eritrea was tussen 1885 en 1941 een kolonie van Italië. De Eritreeërs werden verplicht om tijdens de Tweede Wereldoorlog voor Benito Mussolini te vechten tegen de Britten. De in Eritrea gesproken taal Tigrinya zit vol met Italiaanse klanken en uitdrukkingen. Er wonen relatief veel Italianen in Eritrea en andersom. Dat Eritreeërs van alle EU-lidstaten Italië kiezen als aankomstland, valt te begrijpen. Daar komt bij dat Italië een groot schuldgevoel heeft voor haar koloniale verleden in Eritrea en Ethiopië. Vluchtelingen uit die landen worden om die reden niet snel teruggestuurd. Mensensmokkelaars weten dat. Ook zouden er door dat verleden banden zijn tussen de Siciliaanse maffia en de georganiseerde misdaad in Eritrea. Bewijzen hiervoor zijn alleen nooit geleverd.

5. Niet alle Eritreeërs komen uit Eritrea.

De mensenhandelaren zijn niet dom. Ze weten welke asielaanvragen de meeste kans maken. Bij immigratiediensten staat Eritrea bekend als een zeer gevaarlijk land. Wie uit Eritrea komt, verkrijgt in veel gevallen een verblijfsvergunning. Met dat promo-praatje ronselen de handelaren ook. Dat een vluchteling niet écht uit Eritrea komt, maakt dan ook niet uit. Zolang ze bij aankomst maar vertéllen dat ze uit dat land komen. De toename van het aantal ‘Eritreeërs’ wordt dus ook veroorzaakt door het gesjoemel met nationaliteiten.

Volg Servaas van der Laan op Twitter

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.