buitenland

Ex-Sovjetlanden tekenen EU-associatieverdrag: wat u moet weten

Door Fieke Hamers - 27 juni 2014

Tot grote woede van Rusland tekende Oekraïne vrijdag een associatieverdrag met de Europese Unie (EU). Ook voormalige Sovjet-landen Moldavië en Georgië ondertekenden het verdrag. Wat betekent dit verdrag en waarom is Rusland zo boos?

Met het EU-associatieverdrag breidt de EU haar invloed uit zonder daadwerkelijk lidmaatschap te verlenen aan meer landen. Het verdrag liberaliseert geleidelijk de handel tussen de landen. Uiteindelijk kan dit resulteren in een volledig vrijhandelsverdrag tussen Oekraïne, Moldavië, Georgië en de 28 landen van de Europese Unie.

Ook biedt de EU technische assistentie en financiering om landen te helpen de regelgeving zo aan te passen dat bedrijven in aanmerking komen om mee te dingen naar Europese openbare aanbestedingen.

Wat hebben ze er aan?

Dankzij het verdrag, mits goed geïmplementeerd, kunnen Oekraïne, Moldavië en Georgië moderniseren, een hogere levensstandaard bereiken en een sterkere democratie bewerkstelligen. Volgens onderzoek van de EU besparen Oekraïense exporteurs bijna 500 miljoen euro per jaar omdat ze geen of minder douanerechten hoeven te betalen.

Verwacht wordt dat de Oekraïense export van onder meer textiel, metalen en voedingsmiddelen naar de EU met 1 miljard euro zal stijgen.

Op haar beurt wil de EU dat de landen de EU-standaarden voor mensenrechten en democratie gaan naleven, corruptie gaan bestrijden en de economie gaan hervormen.

Waar waren ze dan zo bang voor?

Een van de redenen voor voormalig Oekraïense president Viktor Janoekovitsj om het verdrag af te wijzen, was dat hij geloofde dat het Kiev ruim 350 miljard euro aan handel met Rusland zou kosten. Ook zou het volgens de gevluchte oud-president zo’n 75 miljoen euro kosten om de EU-standaarden te implementeren.

EU-diplomaten zijn bang dat Rusland sancties treft tegen Oekraïne, Moldavië en Georgië als wraak voor het kiezen van de kant van Europa. Die angst lijkt niet ongegrond gezien de reactie van Rusland op de ondertekening van het verdrag.

Waarom is Rusland zo boos?

Rusland is bang haar invloed kwijt te raken in de voormalige Sovjet-landen en vreest dat de verdragen haar economie zullen schaden. De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken, Grigori Karasin, zei vrijdag dat het ondertekenen van het verdrag door Oekraïne ‘ernstige consequenties’ zal hebben.

Vladimir Poetin geeft de Europese leiders de schuld van de crisis in Oekraïne van de afgelopen maanden. Ze zouden Kiev hebben gedwongen om een ‘onnatuurlijke keuze te maken tussen Rusland en de Europese Unie, wat tot een splitsing binnen de maatschappij heeft geleid en een pijnlijke confrontatie.’

Wat gebeurt er ondertussen in Brussel?

Na beraad met Europese leiders tijdens een top in Brussel zei de Oekraïense president Petro Prosjenko te overwegen het staakt-het-vuren in het Oosten van Oekraïne te verlengen met drie dagen. De wapenstilstand zou vrijdag om 22.00 uur aflopen.

De Europese leiders eisen voor maandag 30 juni meerdere stappen van Rusland, anders volgen nieuwe sancties.

Zo moet er onder meer een betere controle komen op het staakt-het-vuren. Ook moeten grensposten en gijzelaars worden overgedragen aan Oekraïne en moeten er ‘substantiële’ onderhandelingen zijn gestart over een vredesplan.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.