cultuur

Deze Nederlandse boeken zijn een succes in het buitenland

Door Joppe Gloerich - 06 oktober 2016

De boekenwereld kijkt dit jaar naar Nederland en Vlaanderen. Welke Nederlanders schreven de internationale succesverhalen?

Half oktober strijkt de ganse boekenindustrie neer in Frankfurt voor de jaarlijkse Buch-messe. Als mieren krioelen tienduizenden uitgevers, boekhandelaren, bibliothecarissen en journalisten er over de pakweg 190.000 vierkante meter aan beursvloer. Afspraken duren maar kort, en elk kwartier voltrekt zich een enorme stoelendans. Boeken worden er nauwelijks verkocht, vertaalrechten des te meer.

In 2016 zijn Nederland en Vlaanderen gezamenlijk ‘gastland’ in Frankfurt, een hoofdrol die zich doorgaans vertaalt in een piek in de aandacht voor schrijvers uit het betreffende taalgebied. Organisaties die de belangen van het boekenvak vertegenwoordigen – en daarvan heeft Nederland er nogal wat – hebben de gelegenheid aangegrepen om van 2016 het Jaar van het Boek te maken. Het Letterenfonds, dat buitenlandse uitgevers enthousiast maakt voor Nederlandse boeken en faciliteert bij vertalingen, verleende in 2015 zo’n 5,7 miljoen euro aan subsidies. Vanwege het gastlandschap verwacht het fonds in 2016 ‘een substantieel hoger activiteiten en -uitgavenniveau’. Voor activiteiten die in verband staan met ‘Frankfurt’ is alvast een kleine 1,3 miljoen euro gereserveerd.

Voor Nederlandse auteurs met internationale ambities leiden alle wegen langs Duitsland. Als een Duitse uitgever tot de vertaling van een Nederlands werk besluit, betekent dat een enorme groei van de afzetmarkt. Maar bovenal is het dé manier om ook in de rest van de wereld onder de aandacht te komen. De wereld telt immers veel oplettende uitgevers die de Duitse taal machtig zijn en kijken naar wat er in de Duitse boekwinkels ligt, en zo alsnog in aanraking komen met van oorsprong Nederlandse boeken.

Alle remmen los

Niet verwonderlijk dus dat bij de Nederlandse boekenmakers alle remmen los gaan in de aanloop naar ‘Frankfurt’. Een cohort schrijvers is op tournee door Duitsland gestuurd. En Mönchengladbach was het decor van een discussieavond over J.J. Voskuils Het Bureau.

Alle literatuur is provinciale ­literatuur, concludeerde W.F. ­Hermans ooit, en er bestaat niet zoiets als wereldliteratuur. Zo bezien is Nederland niet meer dan een literair buitengewest; de ­internationale aandacht voor ­Nederlandse schrijvers is bescheiden. Niettemin zijn er uitschieters, van wie Anne Frank ironisch genoeg het succesvolst is. Op deze pagina’s opmerkelijke literaire (en minder literaire) exportproducten, toen en nu.

Duitsland

cul harry mulischCees Nooteboom was in 1991 vrijwel onbekend in Duitsland. Totdat, zo reconstrueerde hoogleraar Olf Praamstra, literatuurcriticus Marcel Reich-Ranicki op de Duitse televisie de vertaling van Het volgende verhaal het beste buitenlandse boek van het jaar noemde. Vele herdrukken waren het gevolg, en ook de verkoop van Nootebooms eerdere werk schoot omhoog. Harry Mulisch’ Die Entdeckung des Himmels was in Duitsland het op twaalf na best verkochte boek in 1993. De succesvolste levende Nederlandse schrijver bij de oosterburen is Maarten ’t Hart: dertien van zijn boeken haalden de bestsellerlijsten, met Das Wüten der ganzen Welt als langlopend succesverhaal.

Dick Bruna. Foto: ANP

Herman KochHet diner (2009) van Herman Koch is hét literaire exportproduct van de laatste jaren. In Nederland zijn er 750.000 exemplaren van verkocht, wereldwijd al 2,5 miljoen. En dan komt er begin 2017 ook nog een Hollywoodverfilming. De Amerikaanse schrijver Stephen King, zelf goed voor 350 miljoen verkochte boeken, heeft verklaard een groot Koch-fan te zijn.

Herman Koch in 2009 over Het Diner:

> Niet erg literair, ook geen beroemdheid, wel heel succesvol: Eline Snel (62) schrijft over mindfulness voor kinderen, en verkocht wereldwijd al zo’n 250.000 boeken.

Aantal vertalingen, inclusief herdrukken (in de periode 1980-2013)

1 Cees Nooteboom: 352
2 Harry Mulisch: 166
3 Hella S. Haasse: 118
4 Arnon Grunberg: 108
5 Maarten ’t Hart: 92
6 Margriet de Moor: 91
7 Janwillem van de Wetering: 74
8 Kader Abdolah: 72
9 Renate Dorrestein: 71
10 Anna Enquist: 70

Bron: Heilbron – Nederlandse kunst in de wereld

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.