cultuur

Champagne of cava? Nicolaas Klei telt af van goedkoop tot duur

Door Nicolaas Klei - 31 december 2014

Om mousserende wijn hangt een zorgvuldig in stand gehouden waas van geheimzinnigheid en grandeur. Maar een hoge prijs garandeert nog geen goede champagne. Nicolaas Klei ontrafelt de mythe en geeft tien tips.

‘Krug, Krug?’ Na het woord een paar keer te hebben geproefd, snapte de oude inboorling van de Champagnestreek ineens waar we heen wilden. ‘Ah! Kruuuge!’ Daar dus en zo dus. Niks kruug of kroeg. Een lange ‘u’ en een zachte ‘kuh’. We hadden nog net vijf minuten om te oefenen.

De zomervakantie ervoor was m’n studentenproefclubje ook in Champagne. De thuisblijvers waren onder de indruk, maar het kwam neer op met heel veel andere toeristen snel door de vermaarde eeuwenoude kelders getrokken worden, met na een lauw glaasje prik met poeha de vraag hoeveel flessen we wilden afnemen.

Dat moest beter kunnen. Dus vroegen we in een overmoedig voorjaar in ons beste schoolfrans belet bij de fine fleur van Champagne. Tot onze schrik kregen we nog antwoord ook van Pol Roger, Bollinger en Krug. En ontving die champagnenoblesse ons straatschoffies persoonlijk en zelfs met egards en explicatie.

Mengen

Champagne is een mengwijn. Dat klinkt als een sjoemelend drankneuzig boertje dat, om aan de vraag naar rosé te voldoen, wat rood bij z’n wit mengt. En inderdaad is champagne ook de enige appellation waar dat mag, maar mengen is hier meer.

Van elke oogst gaat wat wijn de voorraadkelders in, en de rest wordt gemengd met een uitgekiende selectie uit alle eerder opgeslagen wijnen. Zelf hebben ze het niet over mengen maar assembleren. Bij een producent van heel lekkere champagne durfde ik na veel proeven te zeggen dat dat klonk als auto’s op de lopende band in elkaar zetten. ‘Mja, maar we assembleren hier wel Rolls-Royces.’

Bij Bruno Paillard heb ik eens mogen meedoen. ‘Hier heb je de oogst van afgelopen jaar. Hier heb je negen wijnen uit de voorraad, en hier onze droge champagne. De bedoeling is dat je van deze oogst, plus diverse hoeveelheden eerdere oogsten, champagne componeert die krek zo smaakt als onze standaard zondagse champagne.’

Mij lukte het niet, maar zo maken champagnehuizen dus hun huisstijl, die betrouwbaar jaar in jaar uit hetzelfde smaakt, wat bij een champagnemaker als Bruno Paillard nog prettig is ook.

Om zichzelf en de consument niet te vervelen, maken champagneproducenten van bijzonder goed gelukte oogsten een champagne millésimé oftewel vintage- of oogstjaarchampagne. Je zou verwachten dat zo’n jaartalwijn zonder al dat geassembleer goedkoper is, maar nee, hij is juist duurder want bijzonderder. Nog prijziger zijn champagnes van louter witte chardonnaydruiven (blanc de blancs), van de donkere pinot noir en pinot meunier (blanc de noirs), van de mooiste druiven van de oudste stokken, van één bijzondere wijngaard, van een grand cru, van de beste restjes uit de voorraadkelders ter gelegenheid van het zoveeleeuwig bestaan van de firma, of champagne gebrouwen ter herdenking van de eerste ejaculatie van markies De Sade – iets wat tot verbazing van de nazaten niet verkocht.

Om het niet te overzichtelijk te maken, smaakt de standaardwijn van de Krugjes, Grande Cuvée, getoverd uit meer dan honderd wijnen uit de afgelopen twintig jaar in hun wijnbibliotheek, juist altijd weer net wat anders – en kost drie, vier keer zoveel als de gemiddelde gerespecteerde champagne.

Is dat het nou waard?

Ik ken een wijnhandelaar die te midden van zijn schrikbarend kostbare assortiment roept dat je bij zulke supertopicoonwijnen niet meer aan prijzen moet denken, dat geld op dit verheven Bommelniveau geen rol speelt. Toch vraag ik me af of hij dat ook zo vol zen zegt als ik met een doosje Krug onder de arm zijn pand verlaat zonder even bij de kassa te stoppen.

Oscar Wilde zei dat iedereen de prijs van alles wist, en van niets de waarde, maar hij vergat dat er lieverds met veels te veel versverdiend geld zijn die van geen van beide benul hebben, en zich domweg alles laten aansmeren wat klinkt als klatergoud.

Dat kan zo z’n charme hebben, en het soms bijkomende geloof in kaboutertjes is ook meegenomen, maar qua prijzige wijnen loop je ernstig het risico te worden getild.

Terwijl menigeen blindproevend net zo geniet van de omfietscava van de HEMA.

Aftellen van goedkoop tot duur

Alle van harte aanbevolen – op 10 en 9 na.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.