cultuur

Kijk naar De Koosjere Hamvraag: zeldzame blik in Joodse keuken

Door Bram Hahn - 24 januari 2015

Jigal Krant maakte enkele jaren geleden een wonderlijk tv-programma, De Koosjere Hamvraag, een serie waarin hij op zoek ging naar de herkomst en achtergrond van de spijswetten uit de Thora. Zondag is de eerste van zes nieuwe afleveringen te zien.

Een origineel programma, dat een zeldzaam inkijkje gaf in de gebruiken en geboden op het gebied van eten en drinken van Joden.

Etrog

Het was even wachten op een vervolg, want volgens Krant wilde geen producent zich eraan wagen, dus besloot hij het zelf te produceren. Aanstaande zondag om 13 uur is de eerste van zes nieuwe afleveringen te zien bij de Joodse Omroep op NPO2, over de etrog, een merkwaardige citrusvrucht die een belangrijke rol speelt bij het Loofhuttenfeest.

Krant trekt naar Israël, waar hij een etrogplantage bezoekt en met een landbouwwetenschapper de markt opgaat om de perfecte etrog te vinden, temidden van tientallen orthodox-joodse mannen die ook allemaal op zoek zijn naar het meest symmetrische, mooiste exemplaar. Daar betalen ze zonder morren 90 euro voor, de naar de Verenigde Staten geëxporteerde etrogs brengen zelfs honderden dollars op. Per stuk.

Schil

In de tweede aflevering zoekt Krant uit wat je in de keuken met de afgedankte etrogs kunt doen. Zo komt hij uit bij een microbrouwerij in Tel Aviv waar ze een witbier maken met gebruik van de schil van de vrucht. En in Nederland laat Krant in Schiedam van de etrog limoncello maken.

De opzet van De Koosjere Hamvraag, de cameravoering en de muziek doen sterk denken aan het succesvolle Keuringsdienst van Waarde, waarin verslaggevers ook quasi-onnozel de  mythes en onwaarheden rond voedsel doorprikken.

Kruidenmengsel

Maar doordat Krant voor elke aflevering ook met een antropologische bril op in Israël op pad gaat, heeft het ook iets van een ander tv-programma, De Hokjesman, waarin Michael Schaap de kijker steeds onderdompelde in een andere subcultuur. Dat doet Krant bijvoorbeeld als hij inzoomt op de orthodoxe rabbi’s op de etrogmarkt die zijn vrucht taxeren.

Minder curieus en wat bruikbaarder voor (amateur)koks is de aflevering over za’atar, een kruidenmengsel dat inmiddels ook is doorgedrongen tot de Nederlandse supermarkt. Chef-kok Jonnie Boer van De Librije brengt zijn eigen versie op de markt, maar moet bekennen dat hij ook niet precies weet wat er nu in zit.

Ook de Iraakse kruidenier kan geen duidelijkheid verschaffen: is za’atar de naam van een kruid (oregano, majoraan, tijm?) of de naam van de mix van kruiden, of zit er nog iets heel anders in? Krant gaat naar de bron, met een verrassende uitkomst. Een aanrader.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.