cultuur

Illuminati-symboliek in popcultuur is voer voor rare complotdenkers

Door Gerry van der List - 25 maart 2015

Popsterren maken steeds vaker gebruik van de symboliek van de Illuminati. De hype wakkert angst aan voor rare complotten.

Madonna is nog lang niet afgeschreven. Hoewel zij met haar 56 jaar al aardig op leeftijd begint te raken en de ene na de andere collega zich als nieuwe popkoningin heeft aangediend, blijft de Amerikaanse diva ambitieus en inventief genoeg. Warme woorden hebben de recensenten dan ook gewijd aan haar laatste album, Rebel Heart.

Haar aanhoudende succes dankt Madonna mede aan haar vermogen om in te haken op trends. Zowel in haar muziek als in haar teksten. Zo staat op Rebel Heart het nummer Illuminati. Het gaat niet om Jay-Z en Beyoncé, zingt Madonna, niet om pentagrammen of toverkunst. Nee, het draait om ‘Truth and the Light’, Waarheid en het Licht.

Madonna flirt hier met een hype onder popsterren. Het is het momenteel erg in om gebruik te maken van de symboliek van de ‘Illuminati’. In een videoclip van zangeres Rihanna bijvoorbeeld komt de zin ‘Princess of the Illuminati’ voorbij. Deze modieuze spielerei lijkt onschuldig, maar ze inspireert tot wilde complottheorieën met zeer dubieuze trekken.

Demonisering

Het bekendste symbool van de Illuminati is het Alziend Oog. Madonna heeft het er ook over: ‘The All-Seeing Eye is watching tonight’. Het is een oud beeld. De vrijmetselaars bijvoorbeeld maken er al lang gebruik van. Dit broederschap richt zich op de verheffing van de mens, maar heeft in bepaalde kringen een kwade reuk. Vooral katholieken hebben bijgedragen aan de demonisering van de vrijmetselarij.

De Illuminati (Latijn voor ‘verlichten’) is een verzamelnaam voor min of meer geheime genootschappen als de vrijmetselaars. Zo waren er in de vijftiende en zestiende eeuw in Spanje de Alumbrados, die zich toelegden op een mystieke vorm van het christendom.

Bekender zijn de Beierse Illuminati, die voorkomen in het boek De slinger van Foucault van Umberto Eco. Zij zetten zich vanaf het eind van de achttiende eeuw onder meer in voor een hervorming van de Kerk, maar werden sterk gewantrouwd en door de plaatselijke autoriteiten verboden.

Wilde speculaties

Dan Brown droeg bij aan de slechte naam van de Illuminati. In zijn thriller Het Bernini mysterie vormen zij een terreurbeweging die het Vaticaan wil vernietigen.

De Illuminati bieden veel mysterie, waaraan de populaire cultuur zich kan laven. Maar door sommige groeperingen worden zij wel erg serieus genomen. Te serieus. Wie op internet op zoek gaat, vindt de wildste speculaties over complotten waarmee de geheime genootschappen de macht naar zich toe willen trekken. Zij zouden streven naar een Nieuwe Wereldorde, een wereldomspannende dictatuur.

Wereldheerschappij

De samenzweringstheorieën lijken op die over de duistere ambities die Joden zouden koesteren. En zij vallen bij dezelfde groeperingen in de – slechte – smaak. Het zijn vooral allochtone jongeren die geloof hechten aan het bestaan van occulte sekten die uit zijn op wereldheerschappij. Een geloof waarin zij worden gesterkt door een ongure Nederlandse rapper als Mosheb, die de Illuminati typeert als terroristen die moeten worden gedood.

Zij zullen zich dan ook wel niets aantrekken van het advies van Madonna. ‘Don’t make it into something sordid,’ zingt ze in Illuminati: maak er niet iets onsmakelijks van.

http://www.youtube.com/watch?v=oMNQfaDuuzk
Elsevier nummer 14, 4 april 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.