cultuur

Still Alice: voorbeeldige film, je moet er wel even zin in hebben

Door Rob van Scheers - 10 maart 2015

Julianne Moore weet goedkope tranentrekkerij te vermijden in Still Alice, een film over vroege alzheimer.

Richard Glatzer en Wash Westmoreland – Still Alice
4 van de 5 sterren

Waarschuwing vooraf: hypochonders mijden deze film maar liever. We hebben per slot allemaal weleens dat we niet meer op dat ene woord kunnen komen, of dat we zomaar onze pincode een moment zijn vergeten. Niets aan de hand, dat hoort bij ouder worden. Of misschien heb je het gewoon even te druk, dat kan ook nog.

Totdat je Still Alice ziet, want daar zet de beginnende alzheimer ook in met zulke futiliteiten. En moet je eens zien hoe dát afloopt. Slecht, heel slecht. Hartverscheurend slecht, zelfs.

Bewust onscherp

Niet bepaald de ideale film voor een romantisch avondje uit, maar het acteren van hoofdrolspeelster ­Julianne Moore mag er zijn. Omdat ze bij de Oscars zo dol zijn op zielige films, kreeg de gelouterde actrice juist voor deze rol haar allereerste felbegeerde beeldje, na vier niet verzilverde nominaties.

Al uit de eerste beelden begrijpen we dat er iets mis is met de hoogleraar linguïstiek Alice Howland, het personage van Moore. Het beeld wordt bewust onscherp gehouden, opdat wij als kijkers gedwongen worden zelf te focussen.

Dit spel met die omfloerste scherptediepte staat natuurlijk voor het proces dat zich in alle stilte afspeelt in haar brein. Ze heeft op dat moment in de tijd nog wel alles mee: een mooie baan, een fijn gezin, drie kinderen. Maar plotseling valt alle geluk weg.

Omdat ze met haar vijftig jaar nog aan de jonge kant is, ontkent haar omgeving de symptomen. Alzheimer, dat is toch iets voor mensen van boven de 65?

Neerwaarts

Maar na een aantal scans weet de neuroloog wel beter en Alice ziet haar vrees bewaarheid: ze is overvallen door de vroege variant. Zeker, ze is nog steeds Alice, maar toch niet meer helemaal dezelfde Alice. Vanaf nu kan het alleen maar neerwaarts gaan. Daarbovenop verdampt door de blijvende geheugenstoornis haar wetenschappelijke kennis van ­jaren.

Hoe speel je zoiets ingrijpends? We hebben het eerder Emmanuelle Riva overtuigend zien doen in Haneke’s Amour (2012). Alleen met dit verschil dat haar Anna uit die film de tachtig al was gepasseerd.

Op basis van het gelijknamige boek van neurowetenschapper Lisa Genova hebben de makers van Still Alice ervoor gekozen om Alice haar lot moedig te laten dragen, of noem het: waardig. Géén dramatische schreeuwpartijen. Niet op zoek naar goedkope tranentrekkerij.

Werkt verhaaltechnisch veel sterker, dan komt het harder aan als ze tegen het einde haar eigen kinderen niet meer herkent.

Invoelbaar leed. In dit genre is Still Alice een bijna voorbeeldige film. Je moet er alleen net wel even zin in hebben.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.