cultuur

Dominee Ernst Stutterheim houdt de calvinistische tradities levend

Door Gerry van der List - 16 april 2015

Op Aruba, waar de katholieken domineren, was het voor de Nederlandse dominee Ernst Stutterheim wel even wennen aan de lokale zeden.

Een man in een net pak en das, die kom je niet vaak tegen op Aruba. Maar op zondagochtend kun je er een aantal zien, samen met fraai uitgedoste vrouwen, in de Wilhelminastraat in het centrum van Oranjestad bij de wekelijkse dienst in de protestantse kerk.

Bij de ingang krijg je zelfs een hand van een keurig gekostumeerde heer, die je een boekje overhandigt met de teksten en gezangen voor vandaag.

Deze zondag zit de kerk stampvol. Stoeltjes moeten worden bijgeplaatst voor de laatkomers. Punctualiteit is een deugd die de Nederlanders niet met succes hebben weten te importeren in hun oude kolonie.

Moeilijk te verstaan

Het gezelschap in de protestantse gemeente is kleurrijk. Arubaanse autochtonen danken de Heer samen met toeristen en gastarbeiders, vooral van Nederlandse afkomst.

De voorganger is Ernst Stutterheim, een zestiger uit het Nederlandse dorp Zwanenburg die na zijn huwelijk naar Canada emigreerde en zich daar tot predikant liet scholen. Nu probeert hij de calvinistische traditie op Aruba levend te houden. Stutterheim switcht tijdens de dienst moeiteloos van Nederlands naar Engels en omgekeerd, maar valt soms moeilijk te verstaan.

Vanwege de warmte staan de deuren en ramen wijd open en draaien ventilatoren op volle toeren. De Engelstalige gezangen zijn beter te volgen. Nadat een donkere vocaliste het bekende stichtelijke lied The Lord is my Shepherd ten gehore heeft gebracht, stijgt een beschaafd applausje uit de kerkbanken op.

Huisaltaartjes

De protestanten vormen een kleine minderheid op Aruba. Hun verscheidenheid is groot. Er zijn baptisten, methodisten, evangelisten, anglicanen, Jehova’s getuigen.

De grote meerderheid van de bevolking van Aruba, ongeveer 80 procent, hangt het katholieke geloof aan. Heiligen worden op allerlei manieren intens vereerd, zoals met huisaltaartjes, en de eerste heilige communie van kinderen wordt door families groots gevierd.

Wie een rondritje maakt over het kleine eiland, komt onvermijdelijk langs roomse attracties als de Alto Vista Kapel.

Dit nogal kitscherige kerkje is in 1952 gebouwd op de plaats in het noorden van Aruba waar de Spanjaarden twee eeuwen daarvoor de eerste kerk optrokken. Zij waren verantwoordelijk voor de verspreiding van het katholicisme onder het volk dat zelf wel voor een eigen inkleuring heeft gezorgd. Het

Bijvrouwen

Arubaanse geloofsleven kent tal van vormen van bijgeloof die weinig te maken hebben met de leer van Rome.

Het protestantisme naar Nederlandse snit lijkt niet helemaal bij Aruba te passen. Tijdens de dienst in de Wilhelminastraat heb je onwillekeurig het gevoel dat de donkere kerkgangers liever in luid halleluja-gezang zouden uitbarsten en dansend het geloof zouden vieren dan wat stijfjes naar een schriftlezing in het Nederlands en U zij de glorie te luisteren.

Voor de dominee is het zeker wennen geweest aan de lokale zeden. Op Curaçao, waar hij eerst predikant was, merkte hij al dat de seksuele moraal van de gelovigen slecht aansluit bij gereformeerde opvattingen over het huwelijk. Het hebben van bijvrouwen is voor mannen bijvoorbeeld de gewoonste zaak van de wereld.

Eén voordeel heeft het predikanten­bestaan op Aruba wel. De geestelijken ­worden, anders dan in Nederland, door de overheid betaald.

Elsevier nummer 17, 25 april 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.