cultuur

Expositie over het tragische leven van keizerin Sisi

Door Irene Start - 16 april 2015

Wat vertellen haar jurken, serviezen en sieraden over het tragische leven van keizerin Sisi? In paleis Het Loo is een expositie, over de keizerin die een tragisch en romantisch leven leed.

Paleis Het Loo pakt het handig aan. In de periode dat de expositie over Sisi loopt, tot en met 27 september, zijn in de museumwinkel replica’s te koop van de befaamde diamanten sterren van hofjuwelier Rozet & Fischmeister die ze in haar weelderig gekapte haar droeg.

Het Mauritshuis in Den Haag deed iets dergelijks met de parels uit Vermeers schilderij Meisje met de parel uit circa 1665. Dat was een succes; de oorbellen haalden zelfs de filmset van Girl with a Pearl Earring (2003).

Tragiek

De tentoonstelling over Sisi – oftewel de Oostenrijkse keizerin Elisabeth Amalia Eugenie in Beieren (1837-1898), vrouw van keizer Frans Jozef I – past in de lijn die het museum met Grace Kelly heeft ingezet; exposities over glamourvolle vorstelijke vrouwenlevens die doortrokken zijn van een flinke dosis tragiek en zorgen voor een aha-erlebnis.

Paleis Het Loo toetst het bekende sprookje aan de werkelijkheid; er is goed te zien hoeveel moeite de jonge keizerin had met het aristocratische korset en de verwachtingen die haar positie met zich bracht. Haar leven was even tragisch als romantisch; zoon verloren door zelfmoord, een strenge schoonmoeder die verwachtte dat ze zich ten dienste stelde van de keizer.

De bijbehorende catalogus laat zien dat ze niet altijd de door iedereen geliefde, bejubelde, mooie keizerin was. Integendeel; juist doordat Sisi zich al vroeg onttrok aan haar openbare rol en de laatste jaren van haar leven weinig in Wenen verbleef, wisten de kranten weinig over haar te melden.

De keizerin was geobsedeerd door voeding. Haar anorectische neigingen worden op deze expositie genuanceerd: van ondervoeding wordt het haar dof, terwijl dat van Sisi glanzend was. Maar hoe zat het dan met haar taille met een omvang van slechts 52 centimeter? En de pers waarin ze eenden liet platdrukken om het opgevangen vocht te drinken zodat ze ondanks haar vele diëten toch iets smaakvols binnenkreeg?

Haar smaak was verfijnd, zo tonen het koffertje met reisbestek, de klimopsieraden, de jurken, het servies en de waaiers (naar verluidt om haar slechte gebit te verhullen). Op schilderijen is Sisi’s haar altijd keurig gekapt, maar in werkelijkheid had ze een wilde bos die bijna tot haar kuiten reikte.

Dodenmasker

Sisi liet zich na haar dertigste niet meer portretteren. Haar leven is doortrokken van tristesse en haar einde lijkt daarbij te passen: de Italiaanse anarchist Luigi Lucheni steekt haar met een geslepen vijl in het hart als ze een wandeling maakt langs het meer van Genève, het wordt haar dood.

Het museum toont haar dodenmasker – een must tegenwoordig, zie ook de Napo­leon-tentoonstelling die nog in de Hermitage in Amsterdam loopt – en dat is behoorlijk streng, met scherpe trekken. Haar begrafenis was theatraal voor iemand die zo teruggetrokken leefde.

Gelukkig is er tegen het einde van de expositie een ruimte waarin bezoekers rustig kunnen genieten van de – historisch weinig verantwoorde – films uit de jaren vijftig waarin actrice Romy Schneider Sisi speelt; haar lieve aandoenlijke gezicht, de mooie bals met fraaie jurken; het drieluik dat ervoor zorgde dat Sisi vaak verkeerd wordt geschreven: met dubbel s in plaats van enkel.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.