cultuur

Zelden komt midlifecrisis zo briljant aan bod als bij Eric van Sauers

Door Gerry van der List - 17 april 2015

Door VARA-types als Dolf Jansen en Jan Jaap van der Wal lijkt het of cabaret samenvalt met linksig engagement. Eric Van Sauers bewijst het tegendeel. Zelden kwam de midlifecrisis zo briljant en geestig aan bod als bij de Amsterdammer van Surinaamse komaf.

Het is zeker al iets om ons op te verheugen. Een van de oudejaarsconferences dit jaar zal worden verzorgd door Herman Finkers. Dit betekent grappig, relativerend gemijmer met Tukkerse tongval in plaats van de reeks platte geintjes over Mark Rutte en Geert Wilders waaraan we gewend zijn geraakt.

Op de laatste dag van het jaar krijgt de televisiekijker zoveel politieke flauwiteiten voorgeschoteld dat hij zelfs zonder een overdosis champagne met een kater aan het nieuwe jaar begint.

De veelvuldige verschijning van VARA-types als Dolf Jansen en Jan Jaap van der Wal op de buis wekt  de indruk dat modern cabaret samenvalt met linksig engagement. Gelukkig is dit niet het geval. De theaters lopen bijvoorbeeld vol voor de amusante flauwekul van Jochem Myer en Bert Visscher.

Volwassen

En is er een vorm van volwassen cabaret waarin wel belangrijke maatschappelijke thema’s aan bod komen zonder dat sprake is van een uitgesproken politieke stellingname. De soloprogramma’s van Eric van Sauers vormen hier een mooi voorbeeld van.

Het is een bijzonder soort kleinkunst dat de Amsterdammer van Surinaamse afkomst beoefent. Geen traditioneel cabaret met sketches, typetjes en liedjes. Van Sauers weet van zichzelf dat hij vocaal niet op zijn sterkst is, zodat hij nooit in gezang uitbarst.

Een bewonderingswaardige zelfbeheersing waarvan een collega als Youp van ’t Hek nog iets zou kunnen leren. Zijn debuut, Eric van Sauers is Eric van Sauers (1998), was een lange monoloog met veel terzijdes, en dat zijn al zijn voorstellingen gebleven. Geen wonder dat hij, bij het Amsterdamse gezelschap Comedytrain, begon als stand-up comedian met de Amerikaan Richard Pryor als zijn grote voorbeeld.

Sarren

Van Sauers presenteert zich graag als de streetwise Surinaamse Amsterdammer met een voorkeur voor mooie auto’s, kleren en vrouwen, die zich geen knollen voor citroenen laat verkopen.

Hij mag graag een beetje sarren en zuigen. Maar telkens laat de macho met het imposante fysiek een zachte, warme kant zien. Zoals in Eric van Sauers liegt (2005), waarin hij uiting gaf aan zijn verwarring na de moord op zijn vriend Theo van Gogh.

Nu is Van Sauers na een jarenlange afwezigheid terug op de planken. Zijn thema is vertrouwd: de midlifecrisis. Veldhuis & Kemper, Van ’t Hek, Acda en De Munnik: zij hebben allen gestalte gegeven aan de man van middelbare leeftijd die zich afvraagt waar het in het bestaan om draait. Maar zelden is dit zo briljant en geestig gebeurd als in Ontroert.

Het begint al met een hilarisch verhaal over een typisch eigentijds restaurant met rare, lage banken en even prijzig als oneetbaar biologisch brood dat de bezoeker zelf moet doorzagen en smeren. Van Sauers, die vorig jaar vijftig is geworden, heeft het snel door: hij is ‘te oud voor die hippe shit’.

Wat doe ik hier?

Zijn vertwijfeling vormt de rode draad in Ontroert. Het leven heeft met hem een loopje genomen, is het overheersende gevoel. Thuis, met zijn vrouw in huispak onderuitgezakt op de bank, heeft hij het niet makkelijk.

Maar als hij uitgaat, voelt hij zich, starend naar jonge meiden, al snel een oude viezerik en stelt hij zich in een kroeg de onvermijdelijke vraag: wat doe ik hier eigenlijk?

Groot is de angst voor het ‘stopmoment’, het moment dat hij alle snelle digitale ontwikkelingen, die hij met ‘analoge achterdocht’ volgt, niet meer kan bijbenen en moet afhaken. Zoals zijn oude vader nooit aan sms’en is begonnen omdat hij dit te ingewikkeld vond.

Van Sauers fulmineert tegen de moderne tijd en zijn eigen vergankelijkheid. Zuur wordt het echter nooit. Steeds is er de tedere verrassing. Zo volgt na een tirade tegen luidruchtige, verwende kinderen een anekdote over een lief meisje dat nog niet door heeft hoe slecht de wereld is. En het sublieme slot laat zien dat het bestaan zelfs voor een geestelijk verwarde, aftakelende vijftiger de moeite waard kan zijn.

Kan Eric van Sauers niet alvast worden gestrikt voor de oudejaarsconference van 2016?

Elsevier nummer 17, 25 april 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.