cultuur

Pioniersblad voor andersdenkenden viert vijftigste verjaardag

Door Gerry van der List - 12 juni 2015

Het tijdschrift BRES probeert al een halve eeuw lang het inzicht in ons geestelijk leven te vergroten. ‘Wij zijn zeker niet zweverig.’

Teddy Klautz (1904-1990) was een creatieve zakenman. Hij leverde een grote bijdrage aan de expansie van uitgeverij Elsevier en stond in 1945 aan de basis van ­Elseviers Weekblad, dat dit jaar, onder de naam Elsevier, zijn zeventigste verjaardag viert.

Na de mist te zijn ingegaan met de publicatie van een medische encyclopedie, werd de grand old man van Elsevier er snel uitgewerkt. Maar Klautz liet zich niet uit het veld slaan. Hij richtte in 1965 een tijdschrift op dat aansloot bij zijn opgebloeide interesse voor spiritualiteit.

Dit blad voor andersdenkenden, BRES, was een commercieel succes en oefende grote invloed uit. Het behandelde, in een tijd dat de kerken begonnen leeg te lopen, kwesties van geestelijke aard waarvoor aanzienlijke belangstelling bleek te bestaan.

BRES trok de aandacht met thema’s die elders nauwelijks aan bod kwamen. Zo ging het eerste nummer van het tweemaandelijkse magazine, dat tot 1981 werd geleid door Klautz zelf, in op de geestverruimende werking van lsd.

Pretentie

Zo baanbrekend is BRES al lang niet meer. Een paar jaar geleden dreigde het blad zelfs te worden opgeheven. Maar hoofdredacteur Emy ten Seldam (67) heeft goede moed dat het blad bij zijn nieuwe uitgeverij, Edicola Publishing uit Deventer, zijn bestaansrecht kan bewijzen.

De oplage bedraagt vijfduizend, het aantal abonnees ongeveer duizend. Sommige abonnees zijn er vanaf het eerste uur bij en hebben alle vijftig jaargangen netjes in verzamelbanden in de kast staan.

BRES had bij de start de pretentie een ‘kroniek van onze beschaving’ te zijn. Een mooie doelstelling, vindt Ten Seldam, die haar sporen verdiende bij de uitgeverijen Kluwer, Terra en Ankh-Hermes.

‘Verder kijken dan je neus lang is, daar gaat het om. We zijn zeker niet zweverig, wel spiritueel. We proberen dieper te graven dan andere bladen over spiritualiteit. Dat kan doordat wij werken met themanummers.’

Het opzetten van zo’n themanummer is voor Ten Seldam elke keer weer een persoonlijke ontdekkingsreis. In de 96 kleurrijke pagina’s van het mei/juni-nummer (7,95 euro) wordt het hart van allerlei kanten belicht. ‘Waar de wereld van het technische brein vaak kil en koud is,’ schrijft de hoofdredacteur in het voorwoord, ‘is de wereld van het liefdevolle hart zo ontzettend warm, licht en stralend.’

Verbazing

BRES, dat tegenwoordig ‘Bewustzijn in beweging’ als ondertitel heeft, biedt al een halve eeuw een podium aan onorthodoxe auteurs met eigenzinnige, en af en toe wat curieuze, opvattingen op het raakvlak van religie, wetenschap en cultuur.

Vrije geesten als de schrijver Simon Vinkenoog konden er hun ei kwijt, net zoals rozenkruisers en aanhangers van ufo’s. De buitenwacht keek soms met verbazing toe. Maar wat betreft tal van onderwerpen, van bijnadoodervaringen tot reïncarnatie, kan niet anders worden vastgesteld dan dat BRES een pioniersrol vervulde.

Ten Seldam heeft met de gedachte gespeeld een jubileumnummer samen te stellen met de meest bijzondere artikelen van de afgelopen vijftig jaar. Maar dit idee bleek moeilijk uitvoerbaar.

‘Veel oude stukken zijn toch wel erg gedateerd. En soms zijn afwijkende meningen ingeburgerd geraakt. Het wijzen op de heilzame effecten van acupunctuur baarde decennia geleden opzien. Maar tegenwoordig wordt deze alternatieve geneeswijze door verzekeraars vergoed.’

Elsevier nummer 25, 20 juni 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.