cultuur

Virtuoze ollekebollekekunstenaar Drs. P overleden

Door Servaas van der Laan - 14 juni 2015

Zanger en dichter Drs. P is op 95-jarige leeftijd overleden. Heinz Polzer, zoals Drs. P in werkelijkheid heette, was een meester in het maken van zogeheten ‘ollekebollekes’.

Het overlijden van Drs. P werd zondag bekendgemaakt door zijn uitgever Vic van de Reijt.

Taalvirtuoos

Hoewel hij in Zwitserland werd geboren, demonstreerde Heinz Polzer een enorme behendigheid en een aanstekelijk plezier in het gebruik van het Nederlands.

Onder de naam Drs. P nam hij een aantal tekstueel zeer knappe liedjes op waarvan Dodenrit, Het trapportaal en De Zusters Karamazov (tante Constance en tante Mathilde) de bekendste zijn. Maar hij schreef ook een groot aantal verzen.

Ollekebolleke

Een zwak had Drs. P altijd gehad voor de ollekebolleke. Het gaat hier om een luchtige versvorm van twee keer vier regels, waarbij de vierde en achtste regel rijmen. Bijzonder is dat de zesde regel bestaat uit één woord van zes lettergrepen met de klemtoon op de vierde lettergreep.

De beste ollekebollekes van de doctorandus zijn gebundeld in Zeslettergrepigheid (Nijgh & Van Ditmar). Wie dol is op de versvorm, schrijft inleider Cees van der Pluijm, ziet overal regelzeswoorden opduiken. Copacabanabar bijvoorbeeld, of configuratiescherm. Of namen als Willem van Hanegem en Antonie Kamerling.

Drs. P. was een meester in het maken van de vrolijkstemmende nonsensgedichtjes. Zoals:

Ollekebollekes

Domweg een ingeving

Denk aan zo’n woord

En de rest volgt subiet

Neem nu bijvoorbeeld het

Napolitanendom

Nee, nog verstandiger:

Neem het maar niet

De arbeidsvreugde van de dichter was groot, blijkens de slotregels van een van zijn ollekebollekes: ‘Moeilijk te maken / Maar wat een genot.’

Altijd Zwitser gebleven

De taalvirtuoos is nooit genaturaliseerd tot Nederlander. Sinds hij in Zwitserland (Thun) geboren was uit een Nederlandse moeder en een Oostenrijkse vader, had hij de Zwitserse nationaliteit. Op zijn derde jaar trok hij met zijn inmiddels gescheiden moeder naar Nederland. Heinz werd in het Nederlands opgevoed.

Tijdens de Duitse bezetting kwam het Zwitserse paspoort van pas. Polzer, student economie in Rotterdam, schreef een verhaaltje waarin de belhamels Dolf en Ben (Adolf Hitler en Benito Mussolini) een pak slaag van oom Sam (Amerika) kregen. Hij kreeg er vier maanden cel plus twee maanden verlenging omdat hij in de gevangenis een kaartspel had getekend waarin Dolf en Ben opnieuw figureerden: als jokers. Eenmaal vrij nam Polzer de wijk naar Zwitserland.

Bekendheid

Na de oorlog trad hij op als pianist voor Amerikaanse militairen voor hij zijn studie hervatte. In de jaren vijftig werkte hij als reclameschrijver en woonde enkele jaren in Indonesië. De liedjes die hij in zijn vrije tijd schreef, haalden af en toe een grammofoonplaat.

Bekendheid bij het grote publiek kreeg Polzer dankzij Willem Duys, die hem in 1965 voor de televisie haalde. Zijn studentikoze liederen kenmerkten zich door originele rijmwoorden, plechtstatige taalgebruik en droge humor.

Polzer schreef ook voor andere artiesten zoals Ivo de Wijs en Adèle Bloemendaal. In de jaren zeventig en jaren tachtig bereikte zijn roem een hoogtepunt. Halverwege de jaren negentig stopte hij met optreden.

Taalgevoel

Als drs. P. zette hij zich in voor zorgvuldig taalgebruik. Hij ontwikkelde nieuwe versvormen zoals de ollekebolleke, de balladette en het triolet. Niet alleen op papier woog hij elk woord. Ook in gesprekken was hij uit op zuiver taalgebruik.

Zijn verschijning was een weerspiegeling van zijn taalgebruik: altijd goedgeluimd, sigaar en borreltje bij de hand. De immer in pak met das gestoken schrijver zat graag in het Pulitzerhotel, waar hij een eigen stoel had met de plaquette ‘Zitplaats privé voor Drs. P.’

Nog op zeer hoge leeftijd bleef hij voorlezen uit eigen werk. In 2012 zorgde hij voor paniek in de Kleine Komedie door tijdens de presentatie van zijn verzamelbox Drs. P Complé Compilé een vreugdesprongetje te maken waardoor hij viel. Polzer krabbelde ongedeerd overeind. In 2013 werd hij in een zorgcentrum opgenomen.

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.