cultuur

De puntkomma: laf leesteken dat voor hoofdbrekens blijft zorgen

Door Lucas Gasthuis - 09 juli 2015

Dient dit leesteken slechts om te laten zien dat de auteur naar de universiteit is geweest?

‘Maar dat was allemaal voorbij; en meer in het algemeen was ook mijn jeugd voorbij.’ Deze zin in het begin van de roman Onderworpen is typerend voor de auteur.

Michel Houellebecq heeft een zwak voor de puntkomma. Zijn vertaler Martin de Haan heeft uitgerekend dat de Franse schrijver in zijn meesterwerk Elementaire deeltjes het leesteken meer dan elfhonderd keer gebruikt.

De puntkomma kan wel een steuntje in de rug gebruiken. Hij duikt vaak op in smileys, maar heeft in gedrukte lectuur aan populariteit ingeboet. In Frankrijk is zelfs een soort nationaal debat gevoerd over de point-virgule.

François Cavanna ontpopte zich als felste criticus. De vorig jaar overleden schrijver en tekenaar noemde het leesteken ‘een laffe parasiet, een nietszeggend ding, dat slechts wijst op onzekerheid, een gebrek aan durf en een chaotische gedachtegang’.

Kurt Vonnegut

Het leesteken blijft in elk geval voor hoofdbrekens zorgen. Want wanneer is het gewenst? In de Leestekenwijzer van P.J. van der Horst staat dat het op zijn plaats is bij lange opsommingen en als scheiding tussen twee gelijkwaardige zinnen waarbij een punt te veel en een komma te weinig is.

En J. Renkema zegt in zijn Schrijfwijzer dat u een puntkomma gebruikt ‘als u geen punt wilt zetten, maar een komma een te kleine scheiding vindt’.

Kurt Vonnegut had een andere kijk op de puntkomma. Zijn enige functie, beweerde de Amerikaanse schrijver, ‘is te laten zien dat de auteur naar de universiteit is geweest’.

Elsevier nummer 29, 11 juli 2015

Ingelogde abonnees van Elsevier Weekblad kunnen reageren.